poniedziałek, 26 grudzień 2016

Interpelacja w sprawie występowania ognisk ptasiej grypy w Polsce

Do ministra rolnictwa i rozwoju wsi

Ptasia grypa znów powraca do Polski. Na jednej z ferm w lubuskiem w Deszcznie pod Gorzowem Wlkp. padło kilkaset gęsi. Państwowy Instytutu Weterynarii w Puławach w dostarczonych próbkach padłych ptaków zdiagnozował wirusa grypy H5N8. Po wykryciu wirusa, kilkaset pozostałych żywych ptaków zostało zutylizowanych.

Jak poinformował Lubuski Urząd Wojewódzki, po otrzymaniu wyników badań odbyło się nadzwyczajne posiedzenie Wojewódzkiego Zespołu Zarządzania Kryzysowego w tej sprawie.

Wokół fermy, na której wykryto ptasią grypę, zorganizowano dwie strefy bezpieczeństwa. Wyznaczono tak zwany obszar zapowietrzony wokół ogniska, o promieniu około trzech kilometrów oraz obszar zagrożony, wokół ogniska, o promieniu około 10 kilometrów.

Wirus H5N8 nie jest niebezpieczny dla zdrowia ludzi, jednakże powoduje wysokie straty finansowe dla hodowców.

Hodowcy drobiu wyrażają swoje obawy, że przymusowa dwudziestodniowa kwarantanna spowoduje, że część ich drobiu nie będzie się nadawała do sprzedaży, a nawet jeśli dojedzie do sprzedaży do cena będzie bardzo niska i poniosą straty.

Kolejny problem, na który skarżą się hodowcy to, że zakłady nie chcą kupować drobiu ze strefy ponieważ takie mięso musi być poddane obróbce termicznej, a zakłady skupujące nie mają takich możliwości.

Wśród producentów drobiu, u których w gospodarstwach wykryto wirus ptasiej grypy, narasta również niepokój o odszkodowania.

W swoich wypowiedziach dla mediów wójt gminy Deszczno Paweł Tymszan podkreśla trudną sytuację hodowców, gdyż straty spowodowane wirusem mogą być ogromne.

W ostatnich dniach liczba ognisk ptasiej grypy w Polsce wzrosła. Pierwsze ognisko wirusa H5N8 potwierdzono w Deszcznie. Kolejne zostały wykryte na fermach w Gliniku (ferma indyków) i Białobłociu (ferma gęsi). Czwarte ognisko w Gliniku zostało zdiagnozowane na fermie indyków.

- Czy przewidywane są odszkodowania dla producentów drobiu, u których w gospodarstwach wykryto wirus ptasiej grypy, na jakich zasadach i w jakiej wysokości?

- Czy przewidywane są odszkodowania dla producentów, którzy ponoszą straty ze względu na kwarantannę?

- Czy Ministerstwo przewiduje odszkodowania z powodu braku możliwości sprowadzania nowych piskląt do ferm, co skutkuje faktem, że fermy będą stały puste?

- Czy przewidywane są wyrównania finansowe dla hodowców ze strefy, którzy mogą sprzedawać drób, ale sprzedawany jest po ok. 30% wartości?

- Czy są zarezerwowane w budżecie państwa środki finansowe na te cele?

Zgłaszający: Dorota Niedziela, Kazimierz Plocke

 

Odpowiedź na interpelację w sprawie występowania ognisk ptasiej grypy w Polsce

W odpowiedzi na interpelację nr 8940 z dnia 7 stycznia br. uprzejmie informuję, co następuje. 

Zdając sobie sprawę z powagi sytuacji, w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi powołano Grupę Zadaniową ds. wystąpienia wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) podtyp H5N8 na terytorium Polski. Ze względu na fakt, że Polska jest największym producentem mięsa drobiowego w UE, sytuacja rynkowa jest szczegółowo analizowana. 

Zasady organizacji rynków rolnych, w tym rynku mięsa drobiowego, obejmujące instrumenty wsparcia, są regulowane na poziomie Unii Europejskiej – przede wszystkim, w ramach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn. zm.). Zgodnie z ww. przepisami, rynek mięsa drobiowego może być wspierany jedynie z wykorzystaniem instrumentów zarządzania kryzysowego, a ich uruchomienie leży w gestii Komisji Europejskiej. 

Na podstawie art. 220 ust. 1 lit. a) wyżej cytowanego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013, Komisja Europejska może przyjmować akty wykonawcze przyjmujące nadzwyczajne środki wsparcia rynku dotkniętego ograniczeniami dla handlu wewnątrz Unii i z państwami trzecimi, które to ograniczenia mogą wynikać ze stosowania środków zwalczania rozprzestrzeniania się chorób zwierząt. Nadzwyczajne środki wsparcia rynku podejmowane są na wniosek zainteresowanego państwa członkowskiego, jeżeli szybko i skutecznie zastosowano środki zdrowotne i weterynaryjne w celu wyeliminowania choroby, oraz jedynie w zakresie i przedziale czasowym niezbędnym do wsparcia odnośnego rynku.

Z doświadczeń innych krajów UE wynika, że stosowne akty prawne Komisji Europejskiej dotyczące nadzwyczajnych środki wsparcia rynku, są przyjmowane w okresie umożliwiającym określenie skali mierzalnych skutków rynkowych jakie wystąpiły w następstwie tej choroby - na przykładzie Włoch i Francji w terminie około półtora roku po stwierdzeniu pierwszych ognisk choroby. Komisja Europejska przestrzega aby warunki udzielenia pomocy były precyzyjnie określane i wymaga szczegółowego udokumentowania poniesionych strat rynkowych.

Mając na uwadze pomoc hodowcom drobiu, zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2014 r., poz. 1539, z późn. zm.) za zwierzęta zabite lub poddane ubojowi z nakazu organów Inspekcji Weterynaryjnej albo za zwierzęta padłe w wyniku zastosowania zabiegów nakazanych przez te organy przy zwalczaniu choroby zakaźnej zwierząt podlegającej obowiązkowi zwalczania, w tym w przypadku grypy ptaków przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu państwa. 

Ww. ustawa definiuje zwalczanie choroby zakaźnej zwierząt – jako zgłaszanie, zapobieganie dalszemu szerzeniu się, wykrywanie, kontrola i likwidowanie choroby zakaźnej zwierząt, czyszczenie i odkażanie oraz postępowanie przy ponownym umieszczaniu zwierząt w gospodarstwie.  

W przypadku stwierdzenia w gospodarstwie choroby zakaźnej objętej obowiązkiem zwalczania, wyznacza się to gospodarstwo jako ognisko choroby, a w wokół ogniska choroby wyznacza się obszar zapowietrzony i obszar zagrożony. 

Należy również zauważyć, że przepisy ww. ustawy (art. 44) upoważniają bezpośrednio powiatowego lekarza weterynarii do zastosowania w drodze decyzji administracyjnej określonych środków, tj. nakazu zabicia lub uboju zwierząt chorych lub zakażonych, podejrzanych o zakażenie lub o chorobę albo zwierząt wrażliwych na dana chorobę zakaźną, w celu likwidowania tej choroby. Za zwierzęta, które zostaną na tej podstawie ubite lub zabite przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu państwa. 

W związku z powyższym odszkodowanie za ubój zwierząt, możliwe jest tylko w przypadku gdy ubój ten jest nakazany przez organy Inspekcji Weterynaryjnej i następuje w związku ze zwalczaniem choroby zakaźnej zwierząt. 

Co do zasady, wysokość przyznawanego odszkodowania jest równa wartości rynkowej 

utraconego zwierzęcia (art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy zakaźnej ). Jeżeli jednak z takiego zwierzęcia zostało pozyskane mięso, które jest zdatne do spożycia, kwotę odszkodowania pomniejsza się o wartość tego mięsa i ubocznych produktów zwierzęcych pozyskanych od tego zwierzęcia. 

Wysokość odszkodowania określana jest przez zespół, w skład którego wchodzi dwóch rzeczoznawców i powiatowy lekarz weterynarii. Szczegóły dotyczące rzeczoznawców oraz trybu i sposobu szacowania określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 lipca 2009 r. w sprawie rzeczoznawców wyznaczonych przez powiatowego lekarza weterynarii do przeprowadzenia szacowania (Dz. U. Nr. 142, poz. 1161).  

W przypadku naruszenia przez posiadacza zwierząt przepisów o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w tym niedopełnienia obowiązku niezwłocznego zawiadomienia o podejrzeniu choroby zakaźnej u zwierząt lub innych obowiązków ustawowych ciążących na posiadaczu zwierząt w takiej sytuacji albo niepodporządkowania się nakazom i zakazom nałożonym decyzją administracyjną lub wynikających wprost z prawa miejscowego oraz rozporządzeń wykonawczych, odszkodowanie nie przysługuje. 

Odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku nie zastosowania się do obowiązków 

określonych w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. (art. 49 ust. 7).  

Mając na uwadze straty ponoszone przez producentów drobiu przygotowany został projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w którym przewiduje się uruchomienie rekompensat dla producentów drobiu prowadzących chów lub hodowle na obszarze podlegających ograniczeniom w związku z wystąpieniem wysoce zjadliwej grypy ptaków. Z pomocy będą korzystać producenci rolni w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy prowadzą gospodarstwo w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2014 r. poz. 1539, z późn.zm.), w którym jest prowadzony chów lub hodowla drobiu, położone na obszarze podlegającym ograniczeniom w związku z wystąpieniem wysoce zjadliwej grypy ptaków. Rekompensata wypłacana jest do każdej sztuki drobiu utrzymywanego bezpośrednio przed pojawieniem się podejrzenia wystąpienia choroby w wysokości – 25 zł - w przypadku indyka lub strusia, 15 zł – w przypadku kaczki lub gęsi, 5 zł w przypadku kury, perlicy lub przepiórki, 4 zł - w przypadku pozostałych gatunków drobiu. Pomoc będzie udzielana na wniosek producenta drobiu złożony w terminie od dnia 1 lutego 2017 r. do dnia 28 lutego 2017 r. do kierownika biura powiatowego Agencji. Do wniosku producent rolny będzie obowiązany dołączyć dokumentację hodowlaną określającą liczebność stada drobiu w gospodarstwie położonym na obszarze zapowietrzonym lub zagrożonym, przed otrzymaniem przez powiatowego lekarza weterynarii zawiadomienia o pojawieniu się podejrzenia wystąpienia wysoce zjadliwej grypy ptaków.

Jednocześnie w projekcie rozporządzenia  zaproponowano, aby z pomocy wyłączyć, producentów rolnych:

1) w których gospodarstwach stwierdzono ognisko wysoce zjadliwej grypy ptaków (tj. gospodarstwa, które są uprawnione do odszkodowania na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt za drób zabity z nakazu Inspekcji Weterynaryjnej, albo do zapomogi za drób padły na podstawie art. 50 ust. 1 tej ustawy; grupa ta obejmuje także gospodarstwa w których stwierdzono ognisko wysoce zjadliwej grypy ptaków, ale odmówiono wypłaty odszkodowania na podstawie art. 49 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt lub wypłaty zapomogi na podstawie art. 50 ust. 3 tej ustawy), 

2) których gospodarstwo położone jest w obszarze zapowietrzonym, w których nie stwierdzono ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków, a wydano decyzję nakazującą zabicie lub poddanie ubojowi drobiu (tj. gospodarstwa, które są uprawnione do odszkodowania na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt za drób zabity z nakazu Inspekcji Weterynaryjnej; grupa ta obejmuje także gospodarstwa w których odmówiono wypłaty odszkodowania na podstawie art. 49 ust. 7 tej ustawy), 

3) których gospodarstwo jest położone w obszarze zapowietrzonym lub zagrożonym wobec których wydano decyzję nakazującą zabicie lub ubój drobiu oraz zakazującą utrzymywania w gospodarstwie drobiu, na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 2 i ust 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.

Jednocześnie uprzejmie informuję, że w ustawie budżetowej na rok 2017 z dnia 16 grudnia 2016 roku. (Dz. U. z 2017 r. poz. 108) na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt zabezpieczono środki finansowe w wysokości 298 682 000 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe, Ministerstwo szczegółowo analizuje bieżącą sytuację i podejmuje  odpowiednie działania w ramach dostępnych i możliwych do zastosowania instrumentów.

Odpowiadający: Krzysztof Jurgiel - minister rolnictwa i rozwoju wsi