poniedziałek, 13 luty 2017

Interpelacja w sprawie potrzeby zachowania historycznych budynków dworcowych PKP i wiat peronowych, na przykładzie stacji kolejowej w Lesznie

Do ministra infrastruktury i budownictwa

Szanowny Panie Ministrze,

stacja kolejowa w Lesznie powstała w roku 1856 i począwszy od tamtego czasu, stanowi ona istotny punkt węzłowy dla kolei. Niestety decyzją komunistycznych władz z roku 1968, postanowiono wyburzyć historyczny pierwszy budynek dworca i zastąpić go typową dla tamtych czasów bryłą. Jedyną pozostałością, świadczącą o historii stacji Leszno, poza zachowanym herbem Leszna są historyczne wiaty na peronach numer: 2, 4 i 5, pochodzące z 1905 roku.

Planowana w ramach modernizacji linii kolejowej E59 Wrocław – Poznań przebudowa stacji Leszno zakłada demontaż historycznych wiat z peronu numer 2 i zastąpienia ich nowymi. Pomija się jednocześnie w modernizacji perony numer 4 i 5.

Mając na uwadze powyższe, apelując o uszanowanie historycznego charakteru miejsca poprzez zachowanie i modernizację historycznych wiat na peronie numer 2, proszę o odpowiedź na pytania:

  1. Dlaczego w projekcie przebudowy stacji Leszno przewidziano rozbiórkę historycznych wiat peronowych na peronie numer 2, zamiast ich renowacji i włączenia do projektu przebudowy w odnowionym kształcie?
  2. Czy istnieje możliwość, biorąc pod uwagę znaczne oszczędności wynikające z oferty w przetargu złożonej na kwotę niższą, niż założona, aby zachować i odnowić historyczną wiatę na peronie numer 2?
  3. Czy Ministerstwo monitoruje stan historycznych na terenie kraju dworców kolejowych i posiada plan obejmowania poszczególnych obiektów ochroną konserwatorską?

Zgłaszający: Rafał Grupiński

 

Odpowiedź na interpelację w sprawie potrzeby zachowania historycznych budynków dworcowych PKP i wiat peronowych, na przykładzie stacji kolejowej w Lesznie

Przebudowa stacji Leszno, zaplanowana w ramach projektu pn. „Prace na linii kolejowej E 59 na odcinku Wrocław – Poznań, Etap IV, odcinek granica województwa dolnośląskiego – Czempiń”, realizowanego w ramach unijnego instrumentu finansowego Connecting Europe Facility (CEF), przewiduje m.in. wymianę nawierzchni kolejowej oraz wzmocnienie podtorza wraz z wymianą sieci trakcyjnej w torach nr 1 i 2. Prace te wiążą się z dostosowaniem geometrii torów nr 1 i 2 do większych prędkości (100 km/h), co wymusza przesunięcie peronu nr 2. W związku z powyższym, peron nr 2 zostanie rozebrany, a następnie wybudowany w nowej lokalizacji, co powoduje konieczność demontażu również istniejącej wiaty.

Uprzejmie informuję, że w projekcie prac na stacji Leszno nie przewidziano odnowienia i ponownego montażu starej wiaty na peronie nr 2, ponieważ peron ten w nowej lokalizacji będzie szerszy niż obecnie i montaż starej wiaty powodowałby obniżenie jej funkcjonalności (szczególnie w zakresie zapewnienia ochrony pasażerom w czasie opadów atmosferycznych). Ponadto, dotychczasowa wiata nie jest zabytkiem i nie jest objęta nadzorem konserwatorskim, nie nawiązuje swoim stylem do budynku dworca w Lesznie, a podczas uzyskiwania przez PKP PLK SA kolejnych decyzji administracyjnych dla inwestycji (decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, pozwolenie na budowę) nie zostały wniesione uwagi dotyczące historycznego znaczenia wiaty, zarówno ze strony organów administracji państwowej, jak i społeczeństwa, które miało możliwość uczestniczenia w konsultacjach społecznych.

Mając na uwadze powyższe, na potrzeby przebudowy peronu nr 2 została zaprojektowana nowa wiata odpowiadająca stylowi architektonicznemu budynku dworcowego. Jednocześnie informuję, że PKP PLK SA podjęła rozmowy z Urzędem Miasta Leszna, w celu wykorzystania wiaty w innej lokalizacji (np. jako przystanek autobusowy) lub zadaszenia peronu z wykorzystaniem elementów obecnej wiaty. Z uzyskanych informacji wynika, że UM Leszna jest obecnie na etapie opracowywania koncepcji zagospodarowania terenów w obrębie dworca kolejowego i rozważy propozycję w uzgodnieniu z Konserwatorem Zabytków.

W kontekście ewentualnego wykorzystania oszczędności wygospodarowanych w ramach CEF uprzejmie informuję, że Instrument „Łącząc Europę” stanowi odmienne od pozostałych środków UE źródło finansowania. CEF zarządzany jest na poziomie Komisji Europejskiej i w toku podejmowania decyzji o przeznaczeniu ewentualnych oszczędności konieczne jest dopełnienie wymaganych formalności, np. w zakresie zmiany Grant Agreement – porozumienia zawieranego pomiędzy KE a beneficjentem. Mając na uwadze powyższe, wszelkie działania w zakresie wykorzystania środków CEF muszą być konsultowane ze służbami KE. Niemniej w świetle informacji przedstawionych powyżej, z uwagi na brak planów wykorzystania starej wiaty dla potrzeb kolejowych, wykorzystanie środków CEF na jej renowację może nie być możliwe.

Odnośnie monitorowania stanu historycznych dworców kolejowych informuję, że PKP SA sukcesywnie od roku 2010 modernizuje zarządzaną infrastrukturę dworców kolejowych. Ponadto, Spółka wdraża i realizuje zakrojony na dużą skalę program mający na celu zagospodarowanie dworców kolejowych o charakterze lokalnym i regionalnym, często przy współpracy w tym zakresie z właściwymi miejscowo jednostkami samorządu terytorialnego. Jednocześnie PKP SA będąc zarządcą dworców kolejowych, w tym również historycznych, monitoruje ich stan techniczny i prowadzi prace remontowe.

Podstawowym źródłem finansowania przebudowy dworców są środki z budżetu państwa oraz środki unijne, w ramach których PKP SA od 2010 roku zrealizowała przebudowę kilkudziesięciu historycznych i zabytkowych dworców kolejowych. Należy nadmienić, że wszystkie prowadzone inwestycje w takich obiektach są realizowane ze wsparciem i pod nadzorem właściwych służb konserwatorskich oraz specjalistów w tej dziedzinie.

Ponadto w opracowywanych przez PKP SA kierunkach zagospodarowania obiektów dworcowych, zostało ujętych wiele zabytkowych obiektów dworcowych, które planowane są do modernizacji z uwzględnieniem zachowania ich historycznej wartości.

Jednocześnie zwracam uwagę, że ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz.U. z 2014 r. poz.1160 z późn. zm.), w zakresie dotyczącym gospodarowania mieniem PKP SA nie zawiera jakichkolwiek przepisów dotyczących postępowania z mieniem zabytkowym lub historycznym. Art. 39 ust. 4 ww. ustawy wskazuje jedynie, że jeśli zagospodarowanie mienia nie jest możliwe, a względy ekonomiczne nie uzasadniają jego utrzymywania, może zostać zlikwidowane lub przekazane nieodpłatnie Skarbowi Państwa, jednostkom samorządu terytorialnego lub państwowym jednostkom organizacyjnym.

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Budownictwa Andrzej Bittel