wtorek, 16 luty 2016

Interpelacja i odpowiedź w sprawie uchodźców z Ukrainy

Do prezesa Rady Ministrów

Szanowna Pani Premier,

z zainteresowaniem wysłuchałem debaty poselskiej, która odbyła się 19 stycznia 2016 r. w Parlamencie Europejskim, z udziałem Pani Premier. Moją szczególną uwagę zwrócił fragment przemówienia, w którym mówi Pani m.in.:

„Polska przyjęła około miliona uchodźców z Ukrainy, ludzi, którym nikt nie chciał pomóc. Oni są dzisiaj u nas i pomagamy im.”

Biorąc powyższą wypowiedź, zwracam się do Pani Premier z pytaniami:

  1. W jakim okresie Polska przyjęła milion uchodźców z Ukrainy?
  2. Gdzie rozlokowani zostali uchodźcy w naszym kraju?
  3. Ile Rząd polski przeznaczył środków na przyjęcie i pomoc uchodźcom w Polsce?

Zgłaszający: Sławomir Nitras

 

Odpowiedź na interpelację w sprawie uchodźców z Ukrainy

W odpowiedzi na interpelację  w sprawie uchodźców z Ukrainy z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów, w porozumieniu z Pełnomocnikiem Prezesa Rady Ministrów do spraw Koordynacji Udziału Prezesa Rady Ministrów w Spotkaniach Rady Europejskiej uprzejmie przedstawiam co następuje.

W ostatnich latach daje się zaobserwować dynamiczny wzrost napływu do Polski obywateli Ukrainy, w dużej mierze spowodowany konfliktem zbrojnym oraz kryzysem gospodarczym na obszarze tego państwa.

Przyjęty przez poprzednią Radę Ministrów w 2012 roku dokument pn. „Polityka migracyjna Polski – stan obecny i postulowane działania” przewiduje preferencyjne rozwiązania dotyczące pobytu i pracy w Polsce dla wybranych grup cudzoziemców. Należą do nich m.in. osoby pochodzenia polskiego oraz obywatele bliskich kulturowo państw wschodniego sąsiedztwa, w tym Ukrainy, studenci i doktoranci oraz wysoko wykwalifikowani pracownicy.

W związku z powyższym obowiązujące regulacje prawne oraz praktyka działania organów państwa umożliwiają obywatelom Ukrainy stosunkowo łatwe uzyskanie dokumentów pozwalających na wjazd do Polski, jak również pobyt i wykonywanie pracy bądź podjęcie studiów na terytorium naszego kraju.

W 2015 roku Straż Graniczna odnotowała niemal 19 mln przekroczeń przez cudzoziemców granicy państwowej z Ukrainą, co stanowi około 21% wzrost w porównaniu do roku poprzedniego.

Polskie placówki konsularne i dyplomatyczne znajdujące się na Ukrainie w 2015 roku wydały obywatelom Ukrainy 922 240 wiz (w tym 456 085 wiz Schengen oraz 466 155 wiz krajowych), co stanowi około 11 % wzrost w porównaniu do roku poprzedniego.

Na dzień 1 stycznia 2016 ponad 65 tys. obywateli Ukrainy posiadało ważne karty pobytu. Najwięcej, czyli prawie 42,5 tys. kart pobytu zostało wydanych w związku z udzieleniem ww. cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy, a kolejne ponad 20 tys. kart pobytu wydano obywatelom Ukrainy posiadającym zezwolenie na pobyt stały. Ponadto karty pobytu posiadało prawie 2,8 tys. osób, którym udzielono zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Obywatele Ukrainy posiadali również 102 karty pobytu członka rodziny obywatela UE oraz 23 karty stałego pobytu członka rodziny obywatela UE. Karty pobytu wydano również 2 osobom posiadającym status uchodźcy, 35 osobom z tytułu objęcia ich ochroną uzupełniającą oraz 198 osobom przebywającym w Polsce na podstawie zgody na pobyt humanitarny i 3 osobom, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany.

W 2015 roku obywatelom Ukrainy udzielono 37 826 zezwoleń na pobyt czasowy, 6 715 zezwoleń na pobyt stały oraz 629 zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego. W I połowie 2015 roku udział decyzji negatywnych w ogóle wydanych obywatelom Ukrainy decyzji w sprawach dotyczących legalizacji pobytu nie przekroczył 5%, co świadczy o wysokiej uznawalności wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych.

Nie ulega wątpliwości, że Polska poprzez stworzenie korzystnych dla obywateli Ukrainy warunków do wjazdu i pobytu, głównie w celu podjęcia pracy, obniża presję migracyjną obywateli Ukrainy na inne kraje Unii Europejskiej (UE), które w zdecydowanej większości prowadzą wobec nich znacznie bardziej restrykcyjną politykę w zakresie admisji. Analizy eksperckie wykazują, że szeroki strumień migracji legalnych ogranicza nie tylko skalę nielegalnej imigracji, ale ma także bezpośredni wpływ na liczbę osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. Z powyższych względów aktualna sytuacja na Ukrainie, której skutkiem jest m.in. wywołanie dużej fali tzw. wewnętrznych uchodźców nie spowodowała gwałtownego napływu do Polski poszukujących ochrony międzynarodowej obywateli tego kraju.

W latach 2014 – 2015 o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce ubiegało się 4616 obywateli Ukrainy. W tym okresie w obu instancjach status uchodźcy przyznano 2, a ochronę uzupełniającą 30 obywatelom Ukrainy.

Z uwagi na fakt, że posiadane przez obywateli Ukrainy tytuły pobytowe uprawniające do legalnego wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (a także na terytorium państw członkowskich UE) wydawane są przez instytucje i służby podległe różnym resortom, w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji trwają obecnie analizy mające na celu precyzyjne określenie liczby obywateli Ukrainy przebywających legalnie w Polsce.

Należy zauważyć, że powody przyjazdu do Polski obywateli Ukrainy są zróżnicowane i stosunkowo rzadko związane z formalnymi przesłankami ubiegania się o ochronę międzynarodową, niemniej wymaga podkreślenia, że możliwość legalnego pobytu i pracy w Polsce jest kluczowym czynnikiem łagodzącym skutki konfliktu zbrojnego i kryzysu gospodarczego dla setek tysięcy ukraińskich rodzin.

Odnosząc się do pytania dotyczącego miejsc rozlokowania uchodźców w Polsce, uprzejmie informuję, że Urząd do Spraw Cudzoziemców obecnie prowadzi 11 ośrodków dla cudzoziemców ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej, z których 4 stanowią własność UdSC. Dwie placówki tj. ośrodki w Dębaku k. Podkowy Leśnej i w Białej Podlaskiej pełnią funkcję ośrodków recepcyjnych, natomiast dwa pozostałe ośrodki UdSC w Czerwonym Borze k. Łomży i w Lininie k. Góry Kalwarii to ośrodki pobytowe. Kolejne 7 ośrodków pobytowych wynajmowanych jest od podmiotów prywatnych, wyłonionych w drodze przetargu nieograniczonego. Są to ośrodki w Białymstoku, Grupie, Grotnikach, Łukowie, Bezwoli, Kolonii Horbów oraz w Warszawie. Wykaz prowadzonych przez UdSC ośrodków dostępny jest na stronie internetowej UdSC: www.udsc.gov.pl.

W 2015 roku wykonanie budżetu Urzędu do Spraw Cudzoziemców w rozdziale 852 31 9 (pomoc dla cudzoziemców) wyniosła 59.488.950,49 zł.

Zgodnie natomiast ze stanowiskiem Pełnomocnika Prezesa Rady Ministrów do spraw Koordynacji Udziału Prezesa Rady Ministrów w Spotkaniach Rady Europejskiej uprzejmie informuję, że Polska od wielu lat wspiera trudny i żmudny proces demokratycznych przemian i proeuropejskich reform, który na Ukrainie napotyka na wielorakie wyzwania. Ukraina jest ponadto krajem priorytetowym polskiej pomocy od prawie 10 lat.

Polska pomoc uległa intensyfikacji po wybuchu protestów w Kijowie i innych miastach Ukrainy jesienią 2013 roku. Nowe uwarunkowania wewnętrzne po ucieczce Wiktora Janukowycza i objęciu władzy przez koalicję sił proeuropejskich postawiły Ukrainę przed koniecznością przeprowadzenia szybkich i głębokich reform o strukturalnym, kompleksowym charakterze.

Oprócz reform, najpoważniejszym wyzwaniem stojącym przed Ukrainą jest stawienie czoła naruszeniu jej integralności terytorialnej przez bezprawną aneksję Krymu oraz konflikt zbrojny w Donbasie wzniecony przez Federację Rosyjską. Obydwa wydarzenia mają swój tragiczny wymiar humanitarny. Od czasu zajęcia Krymu przez Rosję, pogorszeniu uległ stan przestrzegania praw człowieka na Półwyspie, w szczególności w odniesieniu do osób narodowości ukraińskiej i tatarskiej. Według danych Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR), na Ukrainie około 5 milionów osób potrzebuje pomocy humanitarnej. Zarejestrowano 1,6 miliona osób wewnętrznie przesiedlonych, natomiast 1,1 miliona osób opuściło Ukrainę. Konflikt w Donbasie pochłonął już ponad 9000 ofiar.

Łagodzenie skutków humanitarnych konfliktu rosyjsko-ukraińskiego należy do istotnych celów polskiej pomocy dla Ukrainy. W 2015 roku, w ramach konkursu „Pomoc humanitarna 2015” dofinansowano cztery projekty dotyczące opieki zdrowotnej i udzielenia schronienia osobom wewnętrznie przesiedlonym w obwodach charkowskim, dniepropetrowskim i zaporoskim. Łączna wartość projektów to ponad 3,7 mln zł. Sfinansowano również pomoc służącą minimalizowaniu skutków zimy na kwotę około miliona złotych. Polskie konsulaty w Ukrainie angażowały się ponadto w przekazywanie osobom wewnętrznie przesiedlonym artykułów pierwszej potrzeby.

Istotnym wymiarem wsparcia była pomoc w postaci zestawów ratunkowych, środków higienicznych oraz kocy, zrealizowana w lutym 2015 roku wspólnie z innymi państwami członkowskimi UE w ramach Europejskiego Mechanizmu Ochrony Ludności. W czerwcu 2015 roku zrealizowano transport na rzecz przesiedleńców w obwodzie zaporoskim i Mariupolu (164 tony m.in. pakietów żywnościowych, przyborów szkolnych dla dzieci, śpiworów, łóżek polowych, opatrunków i leków).

Ponadto w 2015 roku, w celu uzupełnienia działań podejmowanych na Ukrainie w ramach dwustronnej pomocy humanitarnej, dokonano wpłaty do budżetu oddziału Biura Narodów Zjednoczonych do spraw Koordynacji Pomocy Humanitarnej (UN OCHA) w Kijowie w wysokości 850 tys. zł.

30 października 2015 roku w Kijowie przedstawiciel Ministerstwa Spraw Zagranicznych i dyrektor UNDP (Program Narodów Zjednoczonych do spraw Rozwoju) na Ukrainie, podpisali umowę inicjującą projekt, zgodnie z którym osoby wewnętrznie przesiedlone oraz mieszkańcy przyjmujących ich społeczności otrzymają wsparcie w zakresie samozatrudnienia i tworzenia nowych miejsc pracy. Projekt dotyczy Charkowa, Dniepropetrowska, Zaporoża oraz części obwodu ługańskiego i donieckiego, które znajdują się pod kontrolą ukraińskiego rządu. Łącznie w latach 2015-2016 Polska zamierza przeznaczyć na powyższy cel milion dolarów.

Wszystkie wyżej wymienione działania i przyszłe zaangażowanie Polski w pomoc na rzecz osób, które zmuszone były do opuszczenia domów w obawie o bezpieczeństwo własne i swoich rodzin, są ukierunkowanie na tworzenie warunków dla życia na terytorium Ukrainy. Tym samym podejmowane są wysiłki na rzecz tworzenia warunków zachęcających Ukraińców do pozostawania w kraju. W miarę wdrażania przez władze w Kijowie, wspieranych przez Polskę, reform systemowych, warunki te będą coraz bardziej sprzyjające.

 

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Jakub Skiba