poniedziałek, 13 marzec 2017

Interpelacja i odpowiedź w sprawie ograniczenia możliwości przeprowadzania zagranicznych adopcji

Do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej.

Szanowna Pani Minister!

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej postanowiło ograniczyć możliwość zagranicznych adopcji.

Odebrano uprawnienia dwóm głównym ośrodkom adopcyjnym: Wojewódzkiemu Ośrodkowi Adopcyjnemu przy Mazowieckim Centrum Polityki Społecznej oraz Krajowemu Ośrodkowi Adopcyjnemu Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Odbierając uprawnienia tym ośrodkom, resort nie przedstawił placówce żadnych zarzutów.

Dzięki tym ośrodkom rocznie nowe domy zagranicą znajdowało ok. 200 dzieci. Teraz za adopcję będzie odpowiadać tylko katolicki ośrodek w stolicy.

W ubiegłym tygodniu resort dał uprawnienia do prowadzenia adopcji zagranicznych dwóm katolickim placówkom - Diecezjalnemu Ośrodkowi Adopcyjno-Opiekuńczemu w Sosnowcu i Katolickiemu Ośrodkowi Adopcyjnemu w Warszawie. Ośrodek z Sosnowca ma jedynie wydać opinie na temat ośmiu trwających obecnie procedur, nie będzie rozpoczynać nowych.

Wojewódzki Ośrodek Adopcyjny przeprowadzał adopcję od ponad 20 lat. Za jego pośrednictwem zagranicę trafiało rocznie średnio kilkadziesiąt dzieci. Wśród rodzin adopcyjnych kilkanaście procent stanowili Polacy bądź osoby z polskimi korzeniami. Najczęściej dzieci trafiały do kochających rodzin i domów we Włoszech, Stanach Zjednoczonych, Francji, Holandii i Szwecji

W wyniku wprowadzonych ograniczeń zagranicznych adopcji część dzieci straci w ogóle szansę na znalezienie domu i rodziców. Dzieci chore lub starsze mogą mieć problem ze znalezieniem rodzin. Urzędnicy pracujący w ośrodkach adopcyjnych przyznają, że w wielu przypadkach adopcja dzieci przez pary z zagranicy była często jedyną szansą na troskliwą opiekę.

Rodziny z zagranicy, starające się o adopcję dziecka z Polski, przechodziły w swoim kraju procedurą kwalifikacyjną oraz odpowiednie szkolenie związane z adopcją międzynarodową.

Zagraniczne adopcje dawały szansę na szczęśliwe dzieciństwo i kochającą rodzinę dzieciom chorym, nastolatkom czy rodzeństwom. W Polsce na adopcję decydują się zazwyczaj rodziny, które same nie mogą mieć dzieci. Z kolei zagranicą rodzice często mają już dzieci i decydują się na adopcję kolejnego ze względu na to, że mają pieniądze i czas, dzięki którym mogą dzieciom zapewnić szczęśliwe dzieciństwo i kochający dom.

Pani Minister,

  1. Dlaczego resort odebrał uprawnienia do prowadzenia adopcji zagranicznych Wojewódzkiemu Ośrodkowi Adopcyjnemu przy Mazowieckim Centrum Polityki Społecznej oraz Krajowemu Ośrodkowi Adopcyjnemu Towarzystwa Przyjaciół Dzieci?
  2. Czy przed podjęciem decyzji resort analizował, jak przekazanie obecnie toczących się spraw innym ośrodkom adopcyjnym wpłynie na ich przebieg?
  3. Dlaczego resort chce ograniczyć zagraniczne adopcje?
  4. Jakie działania podejmie resort, aby zachęcić Polaków do adopcji dzieci chorych, nastoletnich lub rodzeństwa?
  5. Jaki plan ma resort wobec dzieci, które nie znajdą domu w Polsce?

Zgłaszający: Monika Wielichowska

 

Odpowiedź na interpelację w sprawie ograniczenia możliwości przeprowadzania zagranicznych adopcji

Polska jest sygnatariuszem Konwencji z dnia 29 maja 1993 r. o ochronie dzieci i współpracy w dziedzinie przysposobienia międzynarodowego, tzw. konwencji haskiej (Dz. U. 2000, Nr 39, poz. 448), natomiast Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wykonuje zadania organu centralnego, wyznaczonego zgodnie z art. 6 wymienionej Konwencji. Zadania związane z organizacją adopcji, w tym adopcji międzynarodowej są zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej w pełni monitorowanym przez władze centralne.

Rząd Pani Premier Beaty Szydło podjął decyzję dotyczącą ograniczania adopcji z przemieszczeniem dzieci poza granice Polski. Decyzja ta wynika z głębokiego przekonania o możliwości znalezienia w Polsce właściwego, stabilnego zastępczego środowiska rodzinnego dla wielu dzieci zakwalifikowanych do adopcji. Szansą dla takich dzieci są rodziny adopcyjne w Polsce lub rodzinne środowisko zastępcze. Aktywna polityka prorodzinna, wsparcie rodzin wychowujących dzieci z niepełnosprawnością, wzrost podaży usług na rzecz rodzin z dziećmi, poprawa sytuacji mieszkaniowej polskich rodzin wraz z działaniami na rzecz deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej, promocji rodzicielstwa zastępczego i wdrażania efektywnych programów usamodzielnień wychowanków pieczy zastępczej to dodatkowe argumenty za przyjęciem takich rozwiązań. Decyzja ta jednak nie oznacza całkowitej rezygnacji z rozwiązań, jakie daje ratyfikowana przez Polskę Konwencja o ochronie dzieci i współpracy w dziedzinie przysposobienia międzynarodowego, sporządzona w Hadze dnia 29 maja 1993 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 39, poz. 448).

W dalszym ciągu prowadzone będą procedury adopcji z przemieszczeniem poza granice Polski, ale ograniczą się one do przypadków szczególnych, zwłaszcza dotyczących łączenia rodzeństw, adopcji wewnątrzrodzinnych czy adopcji przez obywateli polskich mieszkających poza granicami kraju. Oznacza to, że podjęcie decyzji przez Panią Premier Beatę Szydło rodzi obowiązek dostosowania obecnie obowiązujących zasad kwalifikacji dzieci do adopcji zagranicznej, tak aby obejmowała ona powyżej wskazane przypadki oraz wynikała z szeroko rozumianego dobra dziecka - co pozostaje w zgodzie z ideą jaka przyświeca wspomnianej Konwencji.

Już z jej preambuły jasno wynika, że podstawowym celem do którego dążyć powinno każde państwo - sygnatariusz Konwencji, jest takie powzięcie dostępnych środków, które w możliwie najpełniejszym zakresie będą stały na straży pozostawania dziecka pod opieką jego naturalnej rodziny. Ponadto, bez miary bacząc na poszanowanie interesu dziecka oraz jego fundamentalnych praw, jako sygnatariusz stoimy przed obowiązkiem przestrzegania jej zasad. Oznacza to – zgodnie z art. 33 tej Konwencji – że w sytuacji wystąpienia ryzyka jej nieprzestrzegania jesteśmy zobowiązani podjąć środki, które do minimum wyeliminują sytuacje zagrażające dobru dziecka. Jednocześnie Konwencja o Prawach Dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 20 listopada 1989 r., ratyfikowana przez Polskę 7 czerwca 1991 r., w art. 21 zobowiązuje traktować adopcję związaną z przeniesieniem dziecka do innego kraju jak zastępczy środek opieki nad dzieckiem, jeżeli nie może być ono umieszczone w rodzinie zastępczej lub adopcyjnej, lub nie można mu zapewnić w żaden inny odpowiedni sposób opieki w kraju jego pochodzenia.

Z uwagi na poszanowanie powyższego, w dniu 17 stycznia 2017 roku w Monitorze Polskim zostało ogłoszone Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2017 roku w sprawie listy ośrodków adopcyjnych upoważnionych do współpracy z organami centralnymi innych państw lub z licencjonowanymi przez rządy innych państw organizacjami lub ośrodkami adopcyjnymi (M.P. poz. 35). Obwieszczenie weszło w życie z dniem 17 stycznia 2017 roku. Na mocy wskazanego dokumentu do współpracy w dziedzinie adopcji międzynarodowej zostały wyznaczone następujące ośrodki adopcyjne:

Diecezjalny Ośrodek Adopcyjny z siedzibą w Sosnowcu;

Katolicki Ośrodek Adopcyjny z siedzibą w Warszawie.

Diecezjalny Ośrodek Adopcyjny w Sosnowcu proceduje wyłącznie sprawy w toku (osobista styczność, zawieszenie zgody), w których agencją pośredniczącą była amerykańska agencja European Adoption Consultants, Inc. Akredytacja tej organizacji została unieważniona z dniem 20 grudnia 2016 roku, z mocą wsteczną od dnia 16 grudnia 2016 roku. Ośrodek w Sosnowcu został wskazany jako ośrodek niezależny, który na potrzeby organu centralnego został zobowiązany do przygotowania opinii w sprawach toczących się już procedur adopcyjnych.

Natomiast wszystkie bieżące sprawy adopcyjne, jak również dokumenty kandydatów i dzieci zakwalifikowanych do adopcji międzynarodowej do dnia 17 stycznia 2017 roku włącznie, a także bieżąca dokumentacja postadopcyjna, procedowane uprzednio przez trzy ośrodki adopcyjne uprawnione do pośredniczenia w adopcjach międzynarodowych, zostały przekazane Katolickiemu Ośrodkowi Adopcyjnemu w Warszawie do dalszego procedowania.

Odpowiadając na pytanie odnoszące się do powodów rezygnacji z usług Krajowego Ośrodka Adopcyjnego TPD i Wojewódzkiego Ośrodka Adopcyjnego w Warszawie, uprzejmie informuję że z przyczyn o których mowa na wstępie niniejszego pisma, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjął decyzję o zmniejszeniu liczby ośrodków upoważnionych do procedowania w sprawach adopcji międzynarodowych z trzech do jednego. Za rezygnacją z Wojewódzkiego Ośrodka Adopcyjnego w Warszawie przemawiał fakt, że prowadzi on centralny bank danych i tym samym jest odpowiedzialny za kwalifikację dzieci do przysposobienia międzynarodowego. Po ocenie merytorycznej pracy dwóch pozostałych ośrodków: Krajowego Ośrodka Adopcyjnego TPD i Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego w Warszawie, wybrano Katolicki Ośrodek Adopcyjny w Warszawie. Ośrodek ten ma długie doświadczenie zarówno w adopcjach krajowych (od roku 1994), jak i zagranicznych (od roku 1998), a sposób jego działania nie budził żadnych wątpliwości.

W tej chwili organ centralny otrzymuje z Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego sukcesywnie dokumentację adopcyjną dzieci oraz kandydatów i udziela zgód, o których mowa w art. 17 lit. c Konwencji o ochronie dzieci i współpracy w dziedzinie przysposobienia międzynarodowego, sporządzonej w Hadze dnia 29 maja 1993 r. (Dz. U. z 2000 r. poz. 448), zgodnie z obowiązującymi procedurami.

Jednocześnie informuję, że aktualnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dokonywany jest przegląd ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w tym również w zakresie procedur adopcyjnych i problemów z jakimi stykają się rodzice adopcyjni. Działania te mają na celu zwiększenie zainteresowania rodzin adopcją krajową.

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Bartosz Marczuk