poniedziałek, 13 marzec 2017

Interpelacja i odpowiedź w sprawie procesu dyscyplinarnego nauczycielek z Zabrza

Do prezesa Rady Ministrów.

Szanowna Pani Premier,

dzisiaj w Kuratorium w Katowicach odbywa się pierwsza dyscyplinarna rozprawa dziesięciu nauczycielek z Zespołu Szkół Specjalnych w Zabrzu, które poparły "Czarny Protest" w październiku ubiegłego roku.

W październiku ubiegłego roku, kiedy w całej Polsce rozpoczął się „Czarny Protest”, nauczycielki z zabrzańskiej szkoły przyszły do pracy ubrane na czarno i w trakcie przerwy, kiedy uczniowie byli na obiedzie, zrobiły sobie zdjęcie, które pojawiło się na portalu społecznościowym.

Była to reakcja na planowane wprowadzenie zaostrzenia prawa aborcyjnego.

Karanie nauczycielek za niemy gest solidarności z innymi kobietami jest absurdalne w demokratycznym państwie prawa, gdzie Konstytucja zapewnia obywatelom wolność wypowiedzi.

Pani Premier,

  1. Dlaczego 10 lutego br. rozpoczął się cykl dyscyplinarnych rozpraw dziesięciu nauczycielek z Zabrza?
  2. Na jakiej podstawie nauczycielki z zabrzańskiej szkoły mogą zostać ukarane za swoje poglądy?
  3. Dlaczego nieme wsparcie ogólnopolskiego protestu może być powodem zwolnienia z pracy czy kary nagany?
  4. Na jakiej podstawie wnioskowano, że nauczycielki dopuściły się przewinienia?
  5. Czy Pani Premier zatrzyma proceder zastraszania nauczycieli? Komisja, przed którą stają nauczycielki, nie jest niezależna. Zarówno Wojewoda, jak i Kurator są działaczami Prawa i Sprawiedliwości.
  6. Czy Pani Premier pozwoli na to, aby ukarano nauczycielki, które pokazały, że nie zgadzają się na odbieranie praw kobiet?

Zgłaszający m.in.: Monika Wielichowska, Lidia Gądek, Magdalena Kochan, Izabela Katarzyna Mrzygłocka

 

Odpowiedź na interpelację w sprawie procesu dyscyplinarnego nauczycielek z Zabrza

Na wstępie uprzejmie wyjaśniam, że przepisy z zakresu pragmatyki zawodowej nauczycieli nie zawierają regulacji mających na celu ograniczenie konstytucyjnych praw osobistych związanych z wyrażaniem swoich poglądów i zrzeszaniem się przez nauczycieli.

Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów (art. 54 Konstytucji RP) oraz wolność zrzeszania się (art. 58 Konstytucji RP). Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw (art. 31 ust. 1 Konstytucji RP).

Powyższe prawa dotyczą zatem każdego człowieka i obywatela, a ewentualne ich ograniczenia, przewidziane np. w stosunku urzędników służby cywilnej, mogą wynikać jedynie z ustawy. Obywatel może więc działać wszędzie tam, gdzie ustawa nie wprowadziła zakazów bądź nie zakazała mu działania. Prawa te dotyczą także nauczycieli, lecz nauczycieli jako obywateli. Nie są to jednak prawa, a co istotne nie mogą być to prawa, związane z wykonywanym przez nauczyciela zawodem.

Ze względu na to, że jednym z zadań nauczyciela jest wychowanie ucznia, powinien on tak kształtować postawę moralną i obywatelską ucznia, aby jego działania nie ograniczały jego wolności sumienia i światopoglądu. Oczywiście powyższe nie oznacza, że nauczyciel nie może wyrazić swojego poglądu na dany temat np. podczas zajęć dydaktycznych, jednak nie może to mieć charakteru narzucania uczniowi pewnego wzorca do naśladowania, który zamykałby mu możliwość ukształtowania jego własnego poglądu na dany temat.

Należy zauważyć, że stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2016 r. poz. 1379, z późn. zm.), nauczyciele podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom określonym w ww. ustawie.

Obowiązki nauczyciela określone zostały w art. 6 ustawy – Karta Nauczyciela. Zgodnie z tym przepisem nauczyciel obowiązany jest:

1) rzetelnie realizować zadania związane z powierzonym mu stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę;

2) wspierać każdego ucznia w jego rozwoju;

3) dążyć do pełni własnego rozwoju osobowego;

4) kształcić i wychowywać młodzież w umiłowaniu Ojczyzny, w poszanowaniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka;

5) dbać o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich zgodnie z ideą demokracji, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów.

Katalog obowiązków wymieniony jest w ww. art. 6 enumeratywnie, natomiast uchybienia godności zawodu – ze względu na brak definicji legalnej tego pojęcia - rozpatrywane powinny być w odniesieniu do innych zachowań odbieranych negatywnie przez otoczenie tego nauczyciela. Tak więc podstawą do zakwalifikowania przewinienia, jako uchybienia godności zawodu nauczyciela będą te zachowania, które w sposób ewidentny naruszają ogólne normy etyczne i normy zachowania przyjęte w środowisku szkolnym (oświatowym). Taki negatywny odbiór miał - w ocenie rzecznika dyscyplinarnego - udział nauczycielek z Zespołu Szkół Specjalnych w Zabrzu w tzw. czarnym proteście.

Wojewoda, po otrzymaniu informacji o możliwości naruszenia godności zawodu przez nauczyciela, dokonuje wstępnej oceny przekazanych informacji i decyduje czy podnoszone zarzuty kwalifikują się do wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Jeśli wojewoda uzna, że mogło dojść do naruszenia obowiązków określonych w art. 6 ustawy – Karta Nauczyciela lub do naruszenia godności zawodu nauczyciela, poleca rzecznikowi dyscyplinarnemu wszczęcie postępowania wyjaśniającego, w toku którego rzecznik bada czy popełniony przez nauczyciela czyn uchybił tej godności lub ww. obowiązkom. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, jeśli rzecznik dyscyplinarny uzna, że zarzuty kierowane przeciwko danemu nauczycielowi są zasadne, kieruje do komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. W przypadku, gdy zarzuty te nie znajdują potwierdzenia wydaje on postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego, na które przysługuje zażalenie.

W wyniku przeprowadzenia postępowań wyjaśniających prowadzonych w sprawach 10 nauczycielek z Zespołu Szkół Specjalnych w Zabrzu rzecznik dyscyplinarny ustalił, że zaszły przesłanki pociągnięcia ich do odpowiedzialności dyscyplinarnej. W związku z tym skierowano wnioski do komisji dyscyplinarnej o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Udział tych nauczycielek w tzw. czarnym proteście oceniają niezależne komisje dyscyplinarne, które badają m.in. czy udział w tzw. czarnym proteście mieścił się w granicach ich konstytucyjnych praw jako obywateli czy też doszło do deliktu dyscyplinarnego. Jak dotąd komisja dyscyplinarna uniewinniła 3 nauczycielki uczestniczące w tzw. czarnym proteście, natomiast w stosunku do 7 nauczycielek rozstrzygnięcia jeszcze nie zapadły (rozprawy odbędą się 22 marca br. oraz 6 kwietnia br.).

Należy podkreślić, że ani Minister Edukacji Narodowej ani inne organy nie mają prawa ingerować w podejmowane przez komisje dyscyplinarne decyzje. Nie mają też prawa wywierać na te komisje innych form nacisku. Są one bowiem niezawisłe w zakresie orzekania. Niezawisłość komisji dyscyplinarnych oznacza, że ich członkowie przy orzekaniu podlegają wyłącznie obowiązującym przepisom prawa i własnemu wewnętrznemu przekonaniu oraz są wolni od jakichkolwiek wpływów i nacisków zmierzających do załatwienia rozpatrywanej sprawy w określony sposób. W orzeczeniu z dnia 11 maja 2000 r., III SZ 2/00, Sąd Najwyższy stwierdził, że orzekając o stosownych karach, komisje dyscyplinarne dla nauczycieli korzystają z autonomii.

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Marzenna Drab