środa, 22 luty 2017

Interpelacja i odpowiedź w sprawie nawoływania do dyskryminacji studentów z zespołem Aspergera

Do prezesa Rady Ministrów.

Szanowny Panie Pełnomocniku,

w publicystycznym dodatku „Rzeczpospolitej” ukazał się tekst profesora z Uniwersytetu w Białymstoku, w którym wezwał do "ograniczonej dyskryminacji" osób "niezrównoważonych psychicznie" w szkołach wyższych i odsiewania ich podczas egzaminów wstępnych.

Tekst ma formę felietonu opisującego problemy wymyślonego wykładowcy Zdzisia z Uniwersytetu w Popielnie, który narzeka na studenta "wariata" z zespołem Aspergera.

Po interwencji studentów profesora Piotra Nowaka okazało się, że w tekście mowa o prawdziwym studencie Nowaka. W Białymstoku wszyscy wiedzą, kim jest chłopak opisany w tekście. Jak informują studenci profesora oraz koledzy opisanego chłopaka z zespołem Aspergera, wykładowca otwarcie dyskryminuje go podczas swoich zajęć. Swoją publikacją oraz swoim zachowaniem podczas zajęć, profesor Uniwersytetu w Białymstoku wyrządza krzywdę studentowi z zespołem Aspergera.

Oburzająca jest już sama propozycja dyskusji na temat segregacji studentów. Równie niedopuszczalne jest dyskryminowanie i stygmatyzacja studenta z zespołem Aspergera.

Wśród osób z zespołem Aspergera, także w Polsce, są naukowcy, wykładowcy akademiccy, lekarze, inżynierowie, osoby wszelkich profesji, nierzadko pełniące ważne i użyteczne społecznie funkcje. Do swoich sukcesów zawodowych i życiowych dochodzili wysiłkiem własnym, czasem ze wsparciem najbliższych osób.

Nazywanie osób z zespołem Aspergera chorymi psychicznie, niezrównoważonymi i niepoczytalnymi godzi w zwyczajną, ludzką przyzwoitość.

Panie Pełnomocniku,

jakie jest stanowisko Pana Pełnomocnika w tej sprawie? Czy zamierza Pan podjąć interwencję? Czy zostaną wdrożone czynności sprawdzające, czy na uczelni dochodzi do dyskryminujących i jawnie stygmatyzujących zachowań wobec studenta z zespołem Aspergera?

Zgłaszający: Monika Wielichowska

 

Odpowiedź na interpelację w sprawie nawoływania do dyskryminacji studentów z zespołem Aspergera

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, do zadań Pełnomocnika Rządu do Spraw Równego Traktowania należy realizowanie polityki rządu w zakresie zasady równego traktowania, w tym przeciwdziałania dyskryminacji, w szczególności ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, wiek, orientację seksualną oraz niepełnosprawność. Wszelkie przejawy nierównego traktowania, nietolerancji i dyskryminacji budzą moje zaniepokojenie. Każde zachowanie mające na celu wykluczenie lub dyskryminację osoby, w tym także z powodu niepełnosprawności jest zachowaniem nagannym, nigdy nie powinno mieć miejsca i z takimi zachowaniami należy walczyć. Zapewnienie wszystkim mieszkańcom naszego kraju poszanowania ich godności, równego traktowania i środowiska, także akademickiego, wolnego od dyskryminacji i nietolerancji jednym z istotnych priorytetów rządu.

Odnosząc się do pytania Pani Poseł czy na uczelni dochodzi do dyskryminujących i jawnie stygmatyzujących zachowań wobec studenta z Zespołem Aspergera informuję, że w omawianej sprawie nie można mówić o takich zachowaniach ze strony organów uczelni.

Rektor Uniwersytetu w Białymstoku dr hab. Robert Ciborowski przedstawił swoje stanowisko w sprawie tekstu autorstwa dr hab. Piotra Nowaka i stanowisko to zamieścił na stronach internetowych uczelni. Przedstawione stanowisko, jak i liczne relacje medialne wskazują wyraźnie, że w tekście autorstwa dr hab. Piotra Nowaka, przedstawione zostały indywidualne, prywatne oceny, z którymi władze Uniwersytetu nie utożsamiają się i nie zgadzają. Rektor, w swoim stanowisku, wyraził również ubolewanie, że przedstawiciel kadry uniwersyteckiej publicznie wyraża opinie i poglądy, które mogą być odbierane jak podważające ideę tolerancji i wrażliwości społecznej. Ponadto, rektor Uniwersytetu podnosi, że uczelnia stara się „zapewnić studiującym osobom z niepełnosprawnościami możliwie najlepsze warunki i oferuje im zindywidualizowane wsparcie, dzięki czemu stają się aktywnymi uczestnikami społeczności akademickiej, a wielu z nich odnosi znaczące sukcesy naukowe”.

Jednocześnie należy podkreślić, że Rektor uczelni ma możliwość przeanalizowania zaistniałej sytuacji pod kątem oceny, czy wyrażona opinia nie stanowi czynu uchybiającego obowiązkom lub godności zawodu nauczyciela akademickiego.

Dodatkowo informuję, że do Pełnomocnika Rządu do Spraw Równego Traktowania nie dotarły sygnały, aby jakikolwiek student Uniwersytetu w Białymstoku był traktowany w sposób odmienny w stosunku do innych studentów, w szczególności ze względu na niepełnosprawność.

W nawiązaniu do pytania czy zostaną wdrożone czynności sprawdzające pragnę Panią Poseł poinformować, że z uwagi na autonomię szkół wyższych, organy uczelni nie są organizacyjnie ani też służbowo podporządkowane żadnemu organowi administracji publicznej. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego sprawuje nadzór nad uczelniami, który ma charakter wyłącznie nadzoru prawnego, czyli dotyczy badania zgodności działań organów uczelni z przepisami ustawy i jej statutu, lecz jedynie w sprawach przewidzianych w ustawach. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ani też Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania, nie posiadają także umocowania do podejmowania interwencji w postępowaniach wyjaśniających dyscyplinarnych toczących się w uczelniach zarówno wobec studentów i doktorantów, jak i nauczycieli akademickich, ani też nakazywania Rektorowi wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.

Mając powyższe na względzie, trudno uznać działania władz Uniwersytetu w Białymstoku za niezgodne z przepisami prawa i statutem uczelni. W związku z powyższym, jak Pani Poseł została poinformowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w odpowiedzi interpelację w tożsamej sprawie, brak jest podstaw do wszczęcia postępowania nadzorczego w odniesieniu do przedstawionej przez Panią Poseł sprawy.

Jednocześnie, jako Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania, pragnę zapewnić Panią Poseł, że każdy sygnał dotyczący możliwości nierównego traktowania i dyskryminacji osób m.in. ze względu na niepełnosprawność jest przez zespół obsługujący Pełnomocnika analizowany ze szczególną uwagą i w razie potrzeby podejmowane są kroki w celu wyjaśnienia sytuacji.

Odpowiadający: sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Adam Lipiński