piątek, 30 grudzień 2016

Interpelacja i odpowiedź w sprawie projektu w sprawie zgromadzeń autorstwa PiS

Do prezesa Rady Ministrów.

Szanowna Pani Premier,

trwają prace nad projektem ws. zgromadzeń autorstwa PiS, w którym mamy do czynienia z ewidentnym przejawem nierównego traktowania i łamania praw konstytucyjnych.

W trakcie dyskusji nad projektem odrzucono poprawki opozycji oraz wnioski o wysłuchanie publiczne.

Nie odniesiono się do negatywnej opinii projektu wydanej przez Rzecznika Praw Obywatelskich, Biuro Legislacyjne i Helsińską Fundację Praw Człowieka. Według Rzecznika projekt jest sprzeczny z Konstytucją i ze standardami międzynarodowymi. Helsińska Fundacja Praw Człowieka oceniła, że projekt dąży do ograniczenia wolności zgromadzeń.

Projekt nowelizacji wprowadza ograniczenia w zakresie korzystania z wolności zgromadzeń i budzi poważne wątpliwości prawne. Zapisy projektu są niezgodne z Konstytucją oraz orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w tym zakresie. W projekcie mamy do czynienia z nierównym traktowaniem zgromadzeń.

W lipcu 2015 roku Sejm przyjął ustawę – Prawo o zgromadzeniach, która była procedowana przez wiele miesięcy z udziałem i szeroką dyskusją z organizacjami pozarządowymi. Stan prawny obecnie obowiązujący w Polsce cieszył się dobrą opinią Rady Europy i Trybunału Konstytucyjnego. Dlatego zupełnie niezrozumiała jest procedowana nowelizacja ustawy.

Zapis projektu zapewniający pierwszeństwo zgromadzeniom organizowanym przez organy władzy publicznej oraz zgromadzeniom odbywanym w ramach działalności kościołów i innych związków wyznaniowych przyczyni się do ograniczenia prawa do demonstrowania przez grupy obywateli. Poważne obawy oraz wątpliwości w kontekście realizacji praw obywatelskich budzi stawianie wyżej w hierarchii zgromadzenia organizowane przez organy władzy przed zgromadzeniami obywateli.

Ponadto przez zapis mówiący o tym, że kontrdemonstracja musi odbywać się w odległości minimum 100 metrów od wcześniej zgłoszonej demonstracji lub zgromadzenia cyklicznego projekt ogranicza możliwość organizacji kontrdemonstracji. Według opinii Rzecznika Praw Obywatelskich mamy tutaj do czynienia z ograniczeniem swobody zgromadzania się i wyrażania własnych poglądów. Zapisy takie są również wątpliwe w świetle Europejskiej Karty Praw Człowieka oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który stwierdza, że obywatele mają prawo do kontrdemonstracji, jeśli mają one pokojowy charakter.

Prawo to zgromadzeń to obywatelska wolność konstytucyjna. Tymczasem rząd dąży do przejęcia kontroli nad tą wolnością. Przez takie działania społeczeństwo obywatelskie zostało zagrożone.

Zgromadzenie to szczególny sposób wyrażania poglądów i przekazywania informacji. To jedna z ważniejszych form uczestnictwa w debacie publicznej. Wolność zgromadzeń to bardzo ważna część demokracji. Zgromadzenia współtworzą opinię publiczną. Dlatego wiele obaw budzą działania rządu, który chce przejąć nad nią kontrolę. Rząd powinien chronić wolność zgromadzeń przed ograniczeniami. Niestety w tym przypadku rząd sam tworzy te ograniczenia.

Jak przedstawił Rzecznik Praw Obywatelskich w swojej negatywnej opinii ws. nowelizacji projektu dot. zgromadzeń, „wolność zgromadzeń należy do podstawowych politycznych praw człowieka, a zatem to obywatele powinni z niej przede wszystkim korzystać, a nie organy władzy publicznej”. Jakie zatem jest uzasadnienie nowego zapisu projektu, który mówi o pierwszeństwie zgromadzeń władzy? Rząd otwarcie łamie konstytucyjne prawo zgromadzeń.

Według nowelizacji wojewoda w formie decyzji będzie organem kompetentnym do wyrażania zgody na cykliczne organizowanie zgromadzeń. Jego decyzja będzie blokować możliwość organizacji w tym samym miejscu i czasie innych zgromadzeń publicznych, nawet mimo tego, że były planowane dużo wcześniej i zgłoszone do właściwego organu gminy. W konsekwencji gmina będzie zmuszona zmienić swoją decyzję. A takie działania podważają zasadę zaufania obywateli do państwa i prawa, którą wyraża w art. 2 Konstytucji.

Ponadto to w kompetencji wojewody będzie ocena i interpretacja zawartych w ustawie ogólnych pojęć „uczczenie doniosłych i istotnych dla historii Rzeczypospolitej Polskiej wydarzeń”. Wojewoda będzie zatem oceniać, na ile doniosłe i istotne dla historii RP jest dane wydarzenie i decydował, czy jest na tyle doniosłe, żeby mogło się odbyć.

Występuje obawa, że projekt ten powstał z pewnej wizji państwa, w którym nie ma miejsca na oddolne inicjatywy. Projekt ograniczy wolność obywatelską oraz zmniejszy niezależność organizacji pozarządowych. Propozycje PiS godzą w konstytucyjną wolność zgromadzeń, którą też gwarantuje Europejska Konwencja Praw Człowieka.

Panie Pełnomocniku!

  1. Jakie jest stanowisko Pana Pełnomocnika w sprawie nowelizacji ustawy dot. zgromadzeń i wynikających z niej ograniczeń konstytucyjnej wolności zgromadzeń?
  2. Dlaczego wprowadza się nowelizację ustawy dot. zgromadzeń rok od uchwalenia poprzedniego projektu? Czy wydarzyło się coś na tyle istotnego od lipca ubiegłego roku, że konieczna jest nowelizacja ustawy?
  3. Dlaczego podczas prac nad nowelizacją rząd nie ustosunkował się do negatywnych opinii Rzecznika Praw Obywatelskich, Biura Legislacyjnego i Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka?
  4. Dlaczego decyzję o zgromadzeniach publicznych ma podejmować organ administracji rządowej?
  5. Na jakiej podstawie przyznaje się pierwszeństwo zgromadzeniom organizowanym przez organy władzy publicznej oraz zgromadzeniom odbywanym w ramach działalności kościołów i innych związków wyznaniowych? Jakie działania podejmie w tym przypadku Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania?
  6. Dlaczego Pan Pełnomocnik nie zajmuje stanowiska, kiedy rząd wyróżnia demonstrantów na „równych i równiejszych”?
  7. Jak mają się zapisy nowelizacji projektu ws. zgromadzeń w kontekście konstytucyjnej wolności organizowania pokojowych zgromadzeń?
  8. Dlaczego przy tak kontrowersyjnym projekcie, który uderza w wolność obywateli, nie odbyły się konsultacje społeczne?
  9. Dlaczego nie było wysłuchania publicznego?
  10. Czemu ma służyć nowelizacja projektu? Czy temu, aby niektóre zgromadzenia, takie jak miesięcznica smoleńska, były uprzywilejowane, bo będą mieć ochronę specustawy?

Zgłaszający: Monika Wielichowska

 

Odpowiedź na interpelację w sprawie projektu w sprawie zgromadzeń autorstwa PiS

W odpowiedzi na interpelację uprzejmie informuję, że w dniu 13 grudnia 2016 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (RP) przyjął poprawki Senatu RP wprowadzone do uchwalonej dnia 2 grudnia 2016 roku ustawy o zmianie ustawy – Prawo o zgromadzeniach, z których jedna uwzględnia uwagi zgłaszane w trakcie prac legislacyjnych nad poselskim projektem ww. ustawy (wersja z druku sejmowego nr 1044). Senat RP zaproponował skreślenie pkt 1 w art. 1 uchwalonej ustawy, w stosunku do którego zgłaszano zastrzeżenia, że wprowadza „uprzywilejowanie” zgromadzeń organizowanych przez organy władzy publicznej oraz odbywanych w ramach działalności kościołów i innych związków wyznaniowych. Ustawa z dnia 13 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo o zgromadzeniach odpowiada standardom międzynarodowym w zakresie wolności zgromadzeń.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że decyzja wojewody w przedmiocie zgody na cykliczne organizowanie zgromadzeń będzie podlegała kontroli sądowej.

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Sebastian Chwałek