czwartek, 29 grudzień 2016

Interpelacja i odpowiedź w sprawie reformy finansowania organizacji pozarządowych

Do prezesa Rady Ministrów.

Szanowna Pani Premier,

zapowiedziała Pani „reformę finansowania organizacji pozarządowych”, które najpierw zostały bezpodstawnie napiętnowane w „Wiadomościach” TVP, a następnie zakwalifikowane jako te, które są podporządkowane politykom poprzedniego układu rządzącego.

Zapowiedziała Pani, że gotowy jest projekt, który „uporządkuje” sprawy organizacji pozarządowych. One same boją się, że ustawa będzie ciosem w ich niezależność.

Bo rząd PIS chce podzielić NGO na dobre i złe. Bo pieniądze na organizacje pozarządowe dzielić ma specjalnie powołany departament, Narodowe Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.

Pani Premier, poinformowała Pani, że jest gotowy projekt ustawy, który nie był konsultowany ze stroną społeczną.

  1. Dlaczego rząd PIS chce powołać Narodowe Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, które stanie się kolejną rządową agendą, polityczną centralizacją i próbą podporządkowania sobie organizacji pozarządowych?
  2. Dlaczego rząd PIS próbuje rozbić idee NGO, która w założeniu buduje społeczeństwo obywatelskie w różnych dziedzinach?
  3. Dlaczego rząd PIS podejmuje działania, które przeczą zasadom pomocniczości, które znajdują się w konstytucji?
  4. Dlaczego z prac zespołów powołanych przez pełnomocnika odchodzą przedstawiciele organizacji pozarządowych?

Zgłaszający: Monika Wielichowska

 

Odpowiedź na interpelację w sprawie reformy finansowania organizacji pozarządowych

Odpowiadając na pytania Pani Poseł, uprzejmie informuję, że utworzenie Narodowego Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ma służyć stworzeniu warunków prawnych, instytucjonalnych i organizacyjnych do pełnego i efektywnego wykorzystania środków publicznych przeznaczonych na wspieranie rozwoju społeczeństwa obywatelskiego na zasadach otwartości, konkurencyjności i przejrzystości. Odbywać się to będzie w ramach przeniesienia do Narodowego Centrum całości zadań w zakresie wdrażania programów grantowych i operacyjnych o charakterze horyzontalnym. Ponadto, do zadań Narodowego Centrum Społeczeństwa Obywatelskiego będzie należeć między innymi:

  1. wspieranie zaangażowania obywateli i organizacji obywatelskich w życie publiczne, procesy kształtowania polityk publicznych i podejmowania decyzji;
  2. wspieranie obywatelskiej kontroli nad funkcjonowaniem instytucji publicznych i instytucji zaufania publicznego oraz zwiększenie ich przejrzystości i przestrzegania reguł dobrego rządzenia;
  3. wzmocnienie potencjału sektora obywatelskiego;
  4. promocja i ochrona praw człowieka i praw obywatelskich;
  5. edukacja obywatelska i kształtowanie postaw obywatelskich oraz wspieranie zaangażowania obywateli i organizacji obywatelskich w realizację zadań z zakresu edukacji formalnej i nieformalnej;
  6. zwiększanie zakresu i form wsparcia dla grup narażonych na ryzyko wykluczenia społecznego oraz włączanie tych grup w procesy decyzyjne;
  7. wspieranie ekonomii społecznej;
  8. udział w realizacji międzynarodowych programów rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, w tym programów współfinansowanych ze środków zagranicznych;
  9. prowadzenie i wspieranie programów badań dotyczących społeczeństwa obywatelskiego;
  10. upowszechnianie informacji w środowisku organizacji pozarządowych oraz innych zorganizowanych form społeczeństwa obywatelskiego o planowanych i ogłaszanych konkursach;
  11. popularyzowanie efektów zrealizowanych zadań oraz prowadzenie repozytorium modelowych przedsięwzięć, dobrych praktyk, rezultatów i produktów wypracowanych w ramach programów rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.

Narodowe Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego będzie zarządzać programami rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. W ramach zarządzanych programów rozwoju społeczeństwa obywatelskiego Narodowe Centrum będzie realizować projekty, których wykonawcy będą wybierani w drodze konkursu przez Radę Narodowego Centrum. Ogłoszenie o konkursie będzie zamieszczane w Biuletynie Informacji Publicznej, do którego będą mogły przystępować wszystkie organizacje pozarządowe. Ocena wniosków organizacji pozarządowych o przyznanie dotacji na wykonanie i finansowanie projektów będzie dokonywana przez niezależnych ekspertów. Przy ocenie tych wniosków będzie brane pod uwagę szereg przesłanek takich jak:

  1. adekwatność projektu w odniesieniu do celów programu oraz celów i potrzeb jego uczestników i organizacji zaangażowanych w jego realizację;
  2. jakość planu projektu i jego realizacji;
  3. potencjalny wpływ projektu na jego uczestników, organizacje zaangażowane w jego realizację oraz inne podmioty będące interesariuszami działań objętych projektem oraz stosowność i jakość środków mających na celu upowszechnianie rezultatów projektu wśród organizacji uczestniczących lub poza nimi;
  4. możliwość realizacji projektu w grupie partnerskiej, z uwzględnieniem doświadczenia jej członków oraz osób zaangażowanych w realizację projektu.

Kryteria oceny wniosków w konkursie będą również obejmować trwałość projektu, innowacyjność rozwiązania będącego rezultatem projektu oraz zasadność planowanych kosztów w stosunku do zakresu zadań objętych projektem.

Projekt ustawy o Narodowym Centrum przewiduje mechanizm społecznego nadzoru nad przekazywaniem środków publicznych organizacjom obywatelskim. Decyzję o przyznaniu dotacji podejmować ma 7-osobowa Rada Narodowego Centrum, w skład której wejdzie dwóch przedstawicieli organizacji pozarządowych wskazanych przez Radę Działalności Pożytku Publicznego. To wszystko sprawia, że trudno się zgodzić z Pani opinią o Narodowym Centrum jako instrumencie „politycznej centralizacji” i podporządkowywaniu sobie przez rząd organizacji pozarządowych.

Nieprawdziwa, niesprawiedliwa oraz nierzetelna ocena dotycząca rzekomych prób „rozbicia idei NGO” dokonana przez Panią Poseł może – jak się wydaje – wynikać jedynie z braku znajomości przepisów projektu ustawy, która będzie szeroko konsultowana w każdym z województw z organizacjami społecznymi, m.in. stosownie do harmonogramu zamieszczonego na stronie internetowej: www.spoleczenstwoobywatelskie.gov.pl. Ponadto, z chwilą skierowania projektu ustawy do uzgodnień międzyresortowych, została ona również skierowana do konsultacji publicznych oraz udostępniona na stronie internetowej w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w zakładce Projekty aktów prawnych powstających w KPRM oraz na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce Rządowy proces legislacyjny. W związku z tym, wbrew twierdzeniom Pani Poseł jakoby projekt ustawy nie był konsultowany ze stroną społeczną, każdy zainteresowany podmiot będzie mógł wyrazić swój pogląd odnośnie treści projektu ustawy. Konsultacje publiczne dotyczące projektu ustawy o Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego prowadzone są od początku procesu legislacyjnego, w zaplanowany sposób oraz w oparciu o transparentność reguł, przebiegu oraz ich wyników. Konsultacje, w tym spotkania z organizacjami w regionach, udostępnienie trzech kanałów komunikacji (formularz internetowy, poczta elektroniczna i poczta tradycyjna), spotkania z ekspertami potrwają do końca stycznia 2017 r., a więc 6 tygodni.

Celem nowej regulacji ustawowej jest wzmocnienie III sektora w Polsce. Zadania realizowane dotąd przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego przechodzą do rządowej instytucji podległej bezpośrednio Prezesowi Rady Ministrów. Beneficjentami programów realizowanych przez Narodowe Centrum mają być organizacje obywatelskie w ogólności, ze szczególnym uwzględnieniem organizacji, które dotychczas były marginalizowane w dostępie do programów i środków publicznych. Projekt ustawy zawiera ustawowe kryteria oceny merytorycznej, które nie przewidują żadnych podmiotowych wykluczeń z procesu selekcji projektów.

Wejście w życie projektu ustawy o Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego nie naruszy zasady pomocniczości określonej w preambule do Konstytucji RP. Wbrew przeciwnie, nadal sprawy ważne dla obywateli będą podejmowane i realizowane na możliwie najniższym szczeblu, jak najbliżej docelowej grupy społecznej, której będą dotyczyć, m.in. w ramach realizowanych projektów oraz działań podejmowanych przez organizacje pozarządowe. Podstawą zasady pomocniczości jest założenie, że zadania, które mogą być wykonane przez podmioty znajdujące się blisko obywateli – jednostek, nie powinny być realizowane przez państwo, czy inaczej, organy administracji publicznej. Zasada pomocniczości, oznacza, że państwo, czy samorząd terytorialny, nie powinny zastępować inicjatyw jednostek i organizacji społecznych, ale je chronić i wspierać – pomóc w samodzielnej realizacji zadań. Tym samym powołanie Narodowego Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego będzie właśnie wspierać oraz pomagać organizacjom społecznym w samodzielnym realizowaniu przez nich zadań. Należy także dodać, że projekt ustawy w żadnej mierze nie wkracza w kompetencje samorządów terytorialnych.

Odnosząc się do ostatniego pytania, uprzejmie informuję Panią Poseł, że 13. przedstawicieli organizacji pozarządowych, którzy wycofali się z uczestnictwa w pracach zespołów eksperckich Pełnomocnika Rządu ds. Społeczeństwa Obywatelskiego (z ogólnej liczby ponad 100 ekspertów) deklarowali jako przyczynę wycofania z pracy w zespołach zamieszanie medialne wokół organizacji pozarządowych.

Odpowiadający: sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Adam Lipiński