czwartek, 29 grudzień 2016

Interpelacja i odpowiedź w sprawie kampanii zniesławiania i oczerniania działaczy pozarządowych, zasłużonych dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i trzeciego sektora

Do prezesa Rady Ministrów.

Szanowna Pani Premier,

od kilku dniu trwa kampania zniesławiania i oczerniania działaczy pozarządowych, zasłużonych dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i trzeciego sektora.

Redakcja i dziennikarze głównego wydania „Wiadomości” oraz innych programów TVP przedstawiają środowisko organizacji pozarządowych, podważając ich wiarygodność i szkalując działających w nich ludzi.

Przedstawiane w mediach publicznych i powielane w serwisach insynuacje, jakoby niektóre organizacje otrzymywały i wydawały pieniądze w sposób nieuczciwy, korzystając z rodzinnych koligacji i towarzyskich powiązań, godzą nie tylko w dobre imię i wizerunek atakowanych organizacji, ale też w cały ruch aktywnych obywateli, którzy angażują się w działalność na rzecz dobra publicznego, pracując zawodowo i wolontarystycznie w organizacjach pozarządowych.

Pojawiły się insynuacje, że atakowane organizacje otrzymywały dofinansowanie ze środków publicznych w sposób niejasny, wynikający z powiązań rodzinnych, znajomości czy sympatii politycznych ich członków, lub członków ich rodzin.

Dzięki przepisom ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, wprowadzonym w 2004 roku, m.in. za sprawą pomawianych w telewizyjnych materiałach działaczy społecznych, środki publiczne przyznawane są w otwartych konkursach grantowych. W takim też trybie, po ocenie niezależnych komisji konkursowych, dotacje na swoje działania otrzymywały zaatakowane organizacje. Nie są znane żadne fakty o nieprawidłowościach w rozliczeniu tych dotacji czy przebiegu realizacji działań, na które otrzymały dotację.

Obowiązkiem mediów publicznych, utrzymywanych z daniny publicznej, jest dostarczenie rzetelnych informacji opartych na sprawdzonych faktach. Minimalnym standardem przyzwoitości dziennikarskiej jest umożliwienie przedstawienia racji atakowanej strony. Materiały o organizacjach pozarządowych emitowane od ponad tygodnia, posługujące się insynuacjami, półprawdami i jednostronnymi tendencyjnymi komentarzami, stanowią zaprzeczenie standardów dziennikarstwa informacyjnego.

W czerwcu bieżącego roku powołano Radę Mediów Narodowych, której celem jest zapewnienie rzetelności pracy i działań polskich mediów publicznych. Niestety w sprawie zniesławiania działaczy pozarządowych, nie zostały podjęte jeszcze żadne kroki.

Pani Premier

  1. Kiedy podejmie Pani interwencję oraz niezbędne kroki do zapewnienia rzetelności publikowanych informacji i respektowania standardu mediów publicznych, zgodnie z ich ustawową misją?
  2. Dlaczego interwencji w tej sprawie nie podjęła jeszcze Rada Mediów Narodowych, której obowiązkiem jest strzec rzetelności pracy mediów?
  3. Czy zażąda Pani od redakcji i dziennikarzy głównego wydania „Wiadomości” oraz innych programów TVP opublikowania sprostowań i przeprosin bezpodstawnie napiętnowanych i fałszywie oskarżanych działaczy organizacji pozarządowych, którzy padli ofiarą bezpardonowej nagonki?

Zgłaszający: Monika Wielichowska

 

Odpowiedź na interpelację w sprawie kampanii zniesławiania i oczerniania działaczy pozarządowych, zasłużonych dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i trzeciego sektora

Odpowiadając na pytania Pani Poseł, uprzejmie informuję, że kompetencje Pełnomocnika Rządu do Spraw Równego traktowania zostały określone w ustawie z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2016 r. poz. 1219). Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania nie posiada kompetencji do nadzorowania oraz kontrolowania Rady Mediów Narodowych. Kompetencje Rady Mediów Narodowych zostały określone w ustawie z dnia 22 czerwca 2016 r. o Radzie Mediów Narodowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 929). Zgodnie z przepisami tej ustawy Rada Mediów Narodowych jest organem właściwym w sprawach powoływania i odwoływania składów osobowych organów jednostek publicznej radiofonii i telewizji oraz Polskiej Agencji Prasowej oraz w innych sprawach określonych w ustawie.

Natomiast kompetencje Pełnomocnika Rządu do spraw społeczeństwa obywatelskiego zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2016 r. w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Rządu do spraw społeczeństwa obywatelskiego (Dz. U. z 2016 r. poz. 37). Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia do zadań Pełnomocnika Rządu do spraw społeczeństwa obywatelskiego należy przygotowanie między innymi narodowego programu rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Częścią tego programu jest powołanie Narodowego Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, które przyczyni się do zwiększenia instytucjonalnej sprawności zorganizowanych form społeczeństwa obywatelskiego, ich niezależności oraz poprawy profesjonalizmu działania przy jednoczesnym zachowaniu ich obywatelskiego charakteru. W celu realizacji tego zadania Pełnomocnik Rządu do spraw społeczeństwa obywatelskiego został upoważniony przez Prezesa Rady Ministrów do przygotowania oraz procedowania projektu ustawy o Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, który został skierowany w dniu 19 grudnia 2016 r. do konsultacji publicznych, opiniowania oraz uzgodnień międzyresortowych.

 

Projekt ustawy o Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego nie wprowadza centralnego sterowania organizacjami pozarządowymi. Utworzenie Narodowego Centrum ma służyć stworzeniu warunków prawnych, instytucjonalnych i organizacyjnych do pełnego i efektywnego wykorzystania środków publicznych przeznaczonych na wspieranie rozwoju społeczeństwa obywatelskiego na zasadach otwartości, konkurencyjności i przejrzystości (bez uszczuplania kompetencji ministrów w zakresie programów resortowych). Odbywać się to będzie w ramach przeniesienia do Narodowego Centrum całości zadań w zakresie wdrażania programów grantowych i operacyjnych o charakterze horyzontalnym. Ponadto do zadań Narodowego Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego będzie należeć między innymi:

  1. wspieranie zaangażowania obywateli i organizacji obywatelskich w życie publiczne, procesy kształtowania polityk publicznych i podejmowania decyzji;
  2. wspieranie obywatelskiej kontroli nad funkcjonowaniem instytucji publicznych i instytucji zaufania publicznego oraz zwiększenie ich przejrzystości i przestrzegania reguł dobrego rządzenia;
  3. wzmocnienie potencjału sektora obywatelskiego;
  4. promocja i ochrona praw człowieka i praw obywatelskich;
  5. edukacja obywatelska i kształtowanie postaw obywatelskich oraz wspieranie zaangażowania obywateli i organizacji obywatelskich w realizację zadań z zakresu edukacji formalnej i nieformalnej;
  6. zwiększanie zakresu i form wsparcia dla grup narażonych na ryzyko wykluczenia społecznego oraz włączanie tych grup w procesy decyzyjne;
  7. wspieranie ekonomii społecznej;
  8. udział w realizacji międzynarodowych programów rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, w tym programów współfinansowanych ze środków zagranicznych;
  9. prowadzenie i wspieranie programów badań dotyczących społeczeństwa obywatelskiego;
  10. upowszechnianie informacji w środowisku organizacji pozarządowych oraz innych zorganizowanych form społeczeństwa obywatelskiego o planowanych i ogłaszanych konkursach;
  11. popularyzowanie efektów zrealizowanych zadań oraz prowadzenie repozytorium modelowych przedsięwzięć, dobrych praktyk, rezultatów i produktów wypracowanych w ramach programów rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.

Narodowe Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego będzie zarządzać programami rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. W ramach zarządzanych programów rozwoju społeczeństwa obywatelskiego Narodowe Centrum będą realizowane projekty, których wykonawcy wybierani będą w drodze konkursu. Ogłoszenie o konkursie będzie zamieszczane w Biuletynie Informacji Publicznej, do którego będą mogły przystępować wszystkie organizacje pozarządowe.

Ocena wniosków organizacji pozarządowych o przyznanie dotacji na wykonanie i finansowanie projektów będzie dokonywana przez niezależnych ekspertów. Kryteria oceny wniosków w konkursie będą obejmować między innymi trwałość projektu, innowacyjność rozwiązania będącego rezultatem projektu oraz zasadność planowanych kosztów w stosunku do zakresu zadań objętych projektem.

Projekt ustawy o Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego przewiduje mechanizm społecznego nadzoru nad przekazywaniem środków publicznych organizacjom obywatelskim. Decyzję o przyznaniu dotacji podejmować ma 7-osobowa Rada Narodowego Centrum, w skład której wejdzie dwóch przedstawicieli organizacji pozarządowych wskazanych przez Radę Działalności Pożytku Publicznego. Projekt ustawy o Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego wprowadza czytelne kryteria selekcji projektów w procedurze konkursowej (zamiast 26 kryteriów w FIO będzie ich teraz 4-7 według standardów międzynarodowych), w tym kryterium trwałości, aby rezultaty projektów służyły również po zakończeniu jego realizacji. Ponadto, projekt ustawy wprowadza zasadę, że najważniejszym kryterium rozliczania projektów są osiągnięte rezultaty.

Zamierzonymi efektami nowej regulacji są:

  1. wprowadzenie horyzontalnej koordynacji polityk wspierania rozwoju III sektora i instytucji społeczeństwa obywatelskiego przez państwo;
  2. wzrost znaczenia tematyki rozwoju III sektora i instytucji społeczeństwa obywatelskiego;
  3. poprawa komunikacji w ramach rozwoju III sektora i instytucji społeczeństwa obywatelskiego (ministerstwa, organy samorządu, organizacje pozarządowe);
  4. stworzenie międzyresortowej pamięci instytucjonalnej, kumulującej doświadczenia i dane znajdujące się obecnie w rozproszeniu i stanowiące wyłączne zasoby poszczególnych ministerstw;
  5. uzyskanie zasobów materialnych i eksperckich umożliwiających realizację nowych instrumentów wsparcia dla III sektora, w tym instrumentów rozwoju instytucjonalnego;
  6. przywrócenie równowagi w III sektorze poprzez kierowanie środków na jego rozwój również do organizacji i środowisk dotychczas marginalizowanych.
  7. Projekt ustawy przewiduje przekazanie przez ministra ds. zabezpieczenia społecznego kompetencji:
  8. regulacyjnych w zakresie pożytku publicznego i wolontariatu Prezesowi Rady Ministrów;
  9. w zakresie realizacji rządowych programów grantowych i operacyjnych na rzecz społeczeństwa obywatelskiego do Narodowego Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego - w związku z tym Fundusz Inicjatyw Obywatelskich będzie realizowany jako program grantowy w Narodowym Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.

Ponadto informuję, że kompetencje Prezesa Rady Ministrów zostały określone w przepisach Konstytucji RP oraz ustawie z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2012 r. poz. 392, z późn. zm.). W ramach przyznanych kompetencji Prezesowi Rady Ministrów brak jest uprawnienia do ingerowania w działalność Rady Mediów Narodowych oraz ingerowania między innymi w wolność słowa w radiu i telewizji, samodzielność dostawców usług medialnych oraz w otwarty i pluralistyczny charakter radiofonii i telewizji. Jednocześnie pragnę zauważyć, że kompetencja każdego organu władzy publicznej opiera się na wyraźnie sformułowanym przepisie prawnym. Oznacza to, że w państwie prawa jakim jest Rzeczpospolita Polska, wszelka działalność władcza wymaga podstaw prawnych. Podejmowanie oczekiwanych przez Panią Poseł działań przez Prezesa Rady Ministrów lub pełnomocnika rządu w stosunku do mediów publicznych godziłoby w zasadę legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP.

Odpowiadający: sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Adam Lipiński