poniedziałek, 03 kwiecień 2017

Interpelacja i odpowiedź w sprawie rekompensat wodno-środowiskowych w ramach Programu Operacyjnego "Rybactwo i morze" na lata 2014-2020

Do ministra gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej.

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z podaną przez Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej informacją o decyzji o przeniesieniu 400 mln zł z akwakultury śródlądowej na pomoc rybakom morskim w ramach Programu Operacyjnego "Rybactwo i morze" 2014-2020, proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Czy ministerstwo planuje wprowadzenie innego rodzaju programu umożliwiającego dalszy rozwój polskiej akwakultury śródlądowej i wsparcie dla polskich gospodarstw stawowych?

Stawy karpiowe to często jedyna ostoja przyrody na danym terenie, objęta w wielu miejscach w kraju obszarem ochronnym Natura 2000 i utrzymywana jedynie staraniem rybaków. Hodowle karpi prowadzone są na ziemiach polskich od około 800 lat według tradycyjnej technologii, łącząc walory produkcyjne i pro-środowiskowe. Całkowite lub nawet częściowe zaniechanie prac rybaków na rzecz środowiska w sytuacji braku rekompensat, doprowadzić może do dramatycznego załamania wielu hodowli w kraju, jak i pogorszenia stanu środowiska naturalnego z żyjącymi tam dziś prawnie chronionymi gatunkami roślin i zwierząt.

  1. Czy prawdą jest, że decyzję mogącą przynieść bardzo szkodliwe skutki zarówno gospodarczo, jak i w wymiarze ekologicznym podjęto bez konsultacji z zainteresowanymi podmiotami, tj. rybakami śródlądowymi i hodowcami ryb?
  2. Na jakie projekty związane z rybołówstwem morskim mają być przeznaczone fundusze przeniesione z „rekompensat wodno-środowiskowych"?

Zgłaszający: Norbert Obrycki, Tadeusz Aziewicz

 

Odpowiedź na interpelację w sprawie rekompensat wodno-środowiskowych w ramach Programu Operacyjnego "Rybactwo i morze" na lata 2014-2020

Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie innego rodzaju programu umożliwiającego dalszy rozwój polskiej akwakultury śródlądowej i wsparcie dla polskich gospodarstw stawowych?

W pierwszej kolejności chciałbym podkreślić, iż na inwestycje w akwakulturę zabezpieczono kwotę w wysokości 166 mln euro, co jest równoważne kwocie ok. 700 mln zł. Środki te w całości zarezerwowane są na realizację działań takich jak modernizacja gospodarstw rybackich, zakup usług z zakresu zarządzania, zastępstw i doradztwa, inwestycje produkcyjne, promowanie kapitału ludzkiego, tworzenie sieci kontaktów, czy też ubezpieczenia posiadanych zasobów. Wszystkie projekty, operacje, inwestycje realizowane w ramach Priorytetu 2 Wspieranie akwakultury zrównoważonej środowiskowo, zasobooszczędnej, innowacyjnej, konkurencyjnej i opartej na wiedzy, niewątpliwie przyczynią się do rozwoju polskiej akwakultury. Jednocześnie informuję, iż Program Operacyjny „Rybactwo i Morze” jest jedynym krajowym programem pomocowym przeznaczonym dla szeroko pojętego sektora rybackiego.

Czy prawdą jest, że decyzje mogące przynieść bardzo szkodliwe skutki zarówno gospodarczo, jak i w wymiarze ekologicznym podjęto bez konsultacji z zainteresowanymi podmiotami rybakami śródlądowymi i hodowcami ryb?

Resort gospodarki morskiej nie podziela tezy jakoby planowana realokacja środków finansowych doprowadziła do zaniechania produkcji rybackiej, oraz nieodwracalnych zmian w środowisku. Przesłankę dla rezygnacji z działania Akwakultura świadcząca usługi środowiskowe stanowi analiza wpływu rekompensat wodno-środowiskowych na rentowność tradycyjnych gospodarstw akwakultury. Z doświadczeń perspektywy 2007-2013 wynika, iż pomoc finansowa oparta na systemie rekompensat powoduje negatywny efekt tzw. „pułapki inwestycyjnej” i zmniejsza rentowność gospodarstw akwakultury o blisko 20%. Środki publiczne zamiast zwiększyć przychody gospodarstw karpiowych, jednocześnie zwiększając ich zdolności inwestycyjne, spowodowały spadek cen karpia i zmniejszenie wydajności produkcji do poziomu ledwie rekompensującego koszty produkcji. W tym miejscu należy podkreślić, że po zakończeniu perspektywy 2007-2013, kiedy wypłata rekompensat wodnośrodowiskowych naturalnie wygasła, gospodarstwa karpiowe zaczynają znowu konkurować o rynek i sprzedają swoje produkty po cenach zapewniających im dodatni wynik finansowy. Prowadzi to do wniosku, że zapewnienie rentowności powinno wynikać z prawidłowego bilansowania kosztów i przychodów, warunkujących długofalową żywotność ekonomiczną gospodarstw akwakultury. Przychody powinny pochodzić przede wszystkim ze sprzedaży ryb konsumpcyjnych oraz w mniejszym stopniu z materiału zarybieniowego i obsadowego. Obecny udział rekompensat powinien zostać zredukowany. Wzrost obrotów i przychodów gospodarstw powinien być generowany poprzez działania inwestycyjne, obsługę turystyki wędkarskiej, agroturystyki oraz świadczenia usług wyspecjalizowanych np. restauratorskich, melioracyjnych i doradczych (wielofunkcyjność) wprowadzanych dzięki aktywizacji osób i menadżerów odpowiedzialnych za funkcjonowanie gospodarstw rybackich.

Odnosząc się kwestii konsultacji społecznych, uprzejmie informuję, że ostateczny projekt zmian Programu Operacyjnego „Rybactwo i Morze” na lata 2014-2020 obejmujący m.in. realokację środków, w tym redukcję działania Akwakultura świadcząca usługi środowiskowe, w ramach uzgodnień krajowych zostanie, zgodnie z procedurą legislacyjną przekazany do konsultacji społecznych, co oznacza, iż każdy zainteresowany zmianami podmiot będzie mógł przedstawić swoje stanowisko. W chwili obecnej przedmiotowy projekt znajduje się na etapie uzgodnień wewnątrzresortowych.

Na jakie projekty związane z rybołówstwem morskim mają być przeznaczone fundusze przeniesione z „rekompensat wodno-środowiskowych”?

Środki przesunięte na rzecz Priorytetu 1 Promowanie rybołówstwa zrównoważonego środowiskowo, zasobooszczędnego, innowacyjnego, konkurencyjnego i opartego na wiedzy przeznaczone zostaną na działania związane z ochroną środowiska, szeroko pojętym różnicowaniem działalności oraz rozbudową i modernizacją miejsc wyładunku produktów rybołówstwa. Powyższe podyktowane jest pogarszającym się od kilku lat stanem zasobów w Morzu Bałtyckim, skutkiem czego jest rokroczne pomniejszanie narodowych kwot połowowych dorsza. Niestabilny stan zasobów, jak również niskie ceny rynkowe produktów rybołówstwa, wynikające ze złej kondycji poławianych ryb powodują, że coraz częściej działalność rybacka w tym obszarze staje się nierentowna. Wykonujące ją podmioty zmuszone są do ograniczania swojej aktywności połowowej z uwagi na brak jej ekonomicznego uzasadnienia. Problem ten zauważalny jest szczególnie w ostatnich latach w odniesieniu do małych, rodzinnych gospodarstw rybackich poławiających w strefie przybrzeżnej, dla których tradycyjnie poławianym gatunkiem jest m.in. dorsz. Jednocześnie, sukcesywne pogarszanie się stanu środowiska morskiego, stanowiące efekt negatywnych skutków zmian klimatu, wymaga podjęcia natychmiastowych działań w zakresie całościowego zdiagnozowania przyczyn tych zjawisk oraz przeciwdziałania ich dalszemu rozwojowi. Stąd też, powyższe czynniki stanowią przesłankę dla przekierowania środków finansowych na działania z zakresu Priorytetu 1.

Jakie kroki podjęto w celu zmian w przepisach wynegocjowanego dla Polski Programu Operacyjnego Ryby na lata 2014-2020? Jaka jest odpowiedź Komisji Europejskiej na te plany?

Jak już zostało wyjaśnione w pkt. 2, obecnie w Ministerstwie Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej trwają prace nad przygotowaniem projektu zmiany Programu Operacyjnego „Rybactwo i Morze” na lata 2014-2020. W chwili obecnej przedmiotowy projekt znajduje się na etapie wewnątrz resortowych uzgodnień. W tym miejscu chciałbym wskazać, iż procedura zmiany krajowych przepisów programowych jest procesem wieloetapowym i złożonym. Pierwszym etapem są uzgodnienia na poziomie krajowym zakończone podjęciem uchwały przez Radę Ministrów. Następnie projekt skierowany zostanie do Komisji Europejskiej i poddany negocjacjom. Na marginesie należy dodać, iż w ramach uzgodnień krajowych projekt zostanie skierowany do konsultacji społecznych zgodnie z obowiązującą procedurą legislacyjną.

Jakie inwestycje zostały w związku z tymi planami wstrzymane?

Pragnę zwrócić uwagę, iż planowana realokacja środków finansowych z Priorytetu 2 do Priorytetu 1 w ramach PO Rybactwo i Morze poprzedzona była trwającą wiele miesięcy gruntowną analizą potrzeb i oczekiwań sektora rybackiego. Zdaniem resortu gospodarki morskiej planowana alokacja środków pomiędzy Priorytetami Programu Operacyjnego RYBY 2014-2020 nie wywoła negatywnych skutków dla dalszego funkcjonowania sektora akwakultury. Jednocześnie podkreślam, że w ramach Priorytetu 2 zostały zabezpieczone środki w kwocie 166 mln euro na działania o charakterze inwestycyjnym. Nadal w ramach Priorytetu 2 Programu Operacyjnego „Rybactwo i Morze” pomocą finansową objęte będą działania takie jak: modernizacja gospodarstw, zakup usług z zakresu zarządzania, zastępstw i doradztwa, inwestycje produkcyjne, promowanie kapitału ludzkiego, tworzenie sieci kontaktów czy też ubezpieczenia zasobów.

Odpowiadając na zadane pytanie informuję, że wsparciem finansowym w ramach Priorytetu 2 nie zostaną objęte operacje realizowane w ramach działania Akwakultura świadcząca usługi środowiskowe oraz działania Zachęcanie nowych hodowców do rozpoczęcia działalności w sektorze zrównoważonej akwakultury. Niemniej należy zauważyć, iż ostateczna decyzja w sprawie wysokości realokacji środków należy do Komisji Europejskiej.

Jakie inne przesunięcia są planowane i na jakie kwoty?

W chwili obecnej Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej nie przewiduje kolejnych przesunięć środków pomiędzy Priorytetami Programu Operacyjnego „Rybactwo i Morze”.

Odpowiadający: Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Grzegorz Witkowski

Media

Gabinet Cieni o zakazie handlu w niedzielę