wtorek, 02 sierpień 2016

Interpelacja nr 4123 i odpowiedź w sprawie ponurej sytuacji polskich hospicjów

Do ministra zdrowia.

Podmioty świadczące opiekę paliatywną w Polsce z brakiem środków wzmagają się od zawsze. Niedofinansowanie placówek aktualnie wynosi średnio aż 50 proc. Sytuacja każdego kolejnego roku ulega pogorszeniu. Zmiany demograficzne oraz wrastająca liczba odnotowywanych chorób przewlekłych, w tym nowotworów, sprawia że osób nieuleczalnie chorych przybywa wielokrotnie szybciej niż łóżek w hospicjach.

W Polsce funkcjonuje ok. 340 hospicjów domowych dla dorosłych i 52 dla dzieci oraz 150 hospicjów stacjonarnych. Niestety tych drugich jest coraz mniej i nic nie wskazuje na to by zaczęły powstawać nowe. Kolejki osób wymagających pilnej opieki rosną więc w zastraszającym tempie, a osoby otrzymujące pomoc nie wczas tracą przyrodzoną godność.

Praca w hospicjum jest niezwykle trudna i niewdzięczna. Z jednej strony akceptacja aktualnego stanu rzeczy przez organy państwa zdaje się kwalifikować nieuleczalnie chorych jako pacjentów gorszego sortu, natomiast z drugiej strony wymaga się by świadczona opieka paliatywna była na poziomie tej z oddziału intensywnej terapii, a właśnie taka nierzadko jest w rzeczywistości.

Większość hospicjów z niedoborami radzi sobie na swój sposób. Dyrekcja placówki podejmuje zazwyczaj współpracę z tzw. aniołami biznesu oraz ludźmi dobrej woli, przeprowadza akcje charytatywne, w tym znaną na cały kraj kampanię pola nadziei, czy też zabiega o przekazanie 1 proc. podatku. Osoby zaangażowane w te działania bardzo często osiągają sukces, ale ich poświęcenie przez państwo nie jest wymiernie doceniane. Dzięki zaradności pracowników hospicjów oraz ich przyjaciół liczba dostępnych łóżek jest i tak dużo większa, aniżeli przewiduje to kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Pragnę zauważyć, że na płaszczyźnie medycyny paliatywnej borykamy się z problemem niedofinansowania, ale nie z brakami kadrowymi, co w innych dziedzinach medycyny jest przecież normą. W kraju funkcjonuje aktualnie 420 lekarzy, którzy uzyskali specjalizację z medycyny paliatywnej, a bacząc na postawę studentów medycyny, można przypuszczać, że w kolejnych latach liczba ta będzie rosnąć. Tym samym jest to mocny argument na rzecz wzmocnienia opieki paliatywnej w Polsce.

W związku z powyższym pragnę zapytać Pana Ministra czy:

- Ministerstwo Zdrowia planuje wzrost wyceny świadczeń z zakresu opieki paliatywnej w 2016 roku?

- Ministerstwo Zdrowia rozważa ustanowienie specjalnego koordynatora w medycynie paliatywnej?

- Ministerstwo Zdrowia ma pomysł jak uczynić pracowników hospicjów domowych bardziej mobilnymi?

- Ministerstwo Zdrowia ma pomysł co zrobić by w Polsce przybyło hospicjów stacjonarnych?

- Ministerstwo Zdrowia dysponuje naukowo opracowaną prognozą wzrostu liczby osób wymagających opieki paliatywnej w latach przyszłych?

- Ministerstwo Zdrowia dysponuje mapą obrazującą zapotrzebowanie na świadczenia medycyny paliatywnej w każdym z województw?

Za wyczerpujące odpowiedzi na powyższe pytania, z góry, bardzo serdecznie dziękuję.

Zgłaszający: Lidia Gądek

 

Odpowiedź na interpelację nr 4123 w sprawie ponurej sytuacji polskich hospicjów

Definicja Światowej Organizacji Zdrowia określa opiekę paliatywną jako działanie, które poprawia jakość życia chorych i ich rodzin, stojących wobec problemów związanych z zagrażającą życiu chorobą, poprzez zapobieganie i znoszenie cierpienia, dzięki wczesnej identyfikacji oraz bardzo starannej ocenie i leczeniu bólu oraz innych problemów: somatycznych, psychosocjalnych i duchowych. Zasady opieki paliatywnej dotyczą wszystkich pacjentów, niezależnie od ich wieku i rozpoznania chorobowego. Medycyna paliatywna jest odrębną dziedziną medyczną, a także odrębną specjalizacją lekarską. Ten dział medycyny akceptuje nieuchronność śmierci, która traktowana jest jako zjawisko naturalne, będące zakończeniem nieuleczalnej choroby.

Według raportu "Atlas of Palliative Care in Europe"[1], który łączy raporty oraz dane porównawcze na temat stanu opieki paliatywnej z 52 krajów o liczbie ludności ok. 879 milionów, Polska zajmuje piąte miejsce pod względem rozwoju opieki paliatywnej, po Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwecji i Holandii. Biorąc pod uwagę liczbę łóżek na 100 tys. mieszkańców, Polska zajmuje czwarte miejsce, po Luksemburgu, Łotwie i Wielkiej Brytanii.

Istotnie, zmiany demograficzne przyczynią się w przyszłości do zwiększenia liczby osób kwalifikujących się do objęcia opieką paliatywną i hospicyjną. Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, iż opieką paliatywną i hospicyjną w Polsce było objętych 81145 osób (z czego 1450 to osoby do ukończenia 18 roku życia, co stanowi ok 1,8% populacji objętej opieką) w roku 2013 i 84191 osób (z czego 1567 to osoby do ukończenia 18 roku życia, co stanowi ok 1,9% populacji objętej opieką) w roku 2014. Opieka paliatywna i hospicyjna powinna być zatem integralną częścią krajowego systemu opieki zdrowotnej.

Korzystają z niej pacjenci najsłabsi i najciężej chorzy, w przeważającej części z rozpoznaniem nowotworowym (92%), ale nie tylko. Powinni oni mieć zapewnioną możliwie najlepszą opiekę, przede wszystkim tę związaną z łagodzeniem bólu i cierpienia.

Dodatkowo uprzejmie wyjaśniam, iż Narodowy Fundusz Zdrowia opracował analizę mającą na celu oszacowanie jego skutków finansowych. Przedmiotem opracowania są prognozowane zmiany finansowania opieki zdrowotnej w poszczególnych rodzajach świadczeń w perspektywie 2020 i 2030 r. w stosunku do 2014 r. W celu oszacowania dynamiki wzrostu kosztów przyjęto założenie, że rozkład korzystania ze świadczeń przez poszczególne roczniki w populacji pozostanie bez zmian w perspektywie kolejnych kilkunastu lat. Narodowy Fundusz Zdrowia ocenia, że koszty świadczeń opieki paliatywnej i hospicyjnej mogą wzrosnąć o 10,1% w 2020 r. i o 29,2% w 2030 r. w stosunku do 2014 r. Należy jednocześnie pamiętać, że poza wielkością finansowania zmienić się musi także zakres przedmiotowy świadczeń, ponieważ potrzeby pacjentów w różnym wieku różnią się między sobą.

Jednocześnie uprzejmie informuję, iż w Ministerstwie Zdrowia realizowany jest projekt unijny pn. „Mapy Potrzeb Zdrowotnych - Baza Analiz Systemowych i Wdrożeniowych”, współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój. W ramach ww. projektu trwają prace nad powstaniem regionalnych jak i ogólnopolskich map potrzeb zdrowotnych w zakresie 30 grup chorób, w ramach których będą przedstawione analizy dotyczące świadczeń medycyny paliatywnej w odniesieniu do poszczególnych grup.

Ponadto pragnę podkreślić, iż zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z dnia 29 czerwca 2016 r. w sprawie taryf świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna, na podstawie art. 31 lb ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki medycznej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581, z późn. zm.), ustalono się na dzień 29 czerwca 2016 r. taryfy świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna. Przedmiotowe taryfy zostały ustalone w odniesieniu do świadczenia bazowego, tj. osobodzień w hospicjum domowym, któremu przyporządkowano wartość taryfy równą 1 punkt. Koszt świadczenia bazowego oszacowano na wartość 56,19 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe, pozwolę sobie zapewnić Pana Marszałka, iż podwyższenie taryf, zgodnie z propozycją AOTMiT, przyczyni się do zwiększenia dostępności oraz jakości udzielnych świadczeń.

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia Krzysztof Łandaa

[1] EAPC Atlas of Palliative Care in Europe 2013, Centeneo C. et al., Milan, EAPC Press 2013