piątek, 27 styczeń 2017

Interpelacja nr 8738 i odpowiedź w sprawie zaprzestania przez ministra zdrowia działań obniżających standardy rodzenia

Do ministra zdrowia.

Nowelizacją ustawy o działalności leczniczej z czerwca 2016 roku minister zdrowia wyzbył się możliwości wyznaczania standardów łagodzenia bólu porodowego, opieki okołoporodowej oraz opieki nad kobietą w ciąży powikłanej. Rezygnacja z przywileju określania standardów rodzenia przywróci w Polsce czasy opresyjnego położnictwa, pełnego przemocy, odhumanizowanej opieki i korupcji. Zważywszy zaś na sposób przeprowadzenia przedmiotowej nowelizacji należy stwierdzić, że Ministerstwo Zdrowia oszukało nie tylko przyszłe kobiety w ciąży, ale również parlamentarzystów.

To niebywałe, że resort zdrowia odważył się przedłożyć parlamentarzystom projekt nowelizacji ustawy o działalności leczniczej, twierdząc fałszywie, że jego treść została poddana uprzednim konsultacjom społecznym. Członkowie Fundacji „Rodzić po ludzku” udowodnili, że projekt uchwalonej nowelizacji, zasadniczo różni się od tego, z którym mogli się zaznajomić w trakcie konsultacji społecznych.

Art. 22 ust. 5 w projekcie ustawy o działalności leczniczej oddanym do konsultacji społecznych brzmiał następująco: „Minister zdrowia może określić, w drodze rozporządzenia, standardy postępowania medycznego w wybranych dziedzinach medycyny lub w określonych podmiotach wykonujących działalność leczniczą, kierując się potrzebą zapewnienia odpowiedniej jakości świadczeń zdrowotnych”. W projekcie nowelizacji ostatecznie uchwalonym przez Parlament zwrot „standardy postępowania medycznego” zastąpiono słowami „standardami organizacyjnymi opieki zdrowotnej”. Ta drobna zmiana oznacza, że minister zdrowia wyrzeka się de facto na rzecz zarządzających placówkami i szpitalnymi oddziałami możliwości wyznaczania reguł postępowania medycznego. Niestety istnieje uzasadniona obawa, że parlamentarzyści podobnie jak zainteresowane organizacje uczestniczące w konsultacjach społecznych, poddali analizie zupełnie inny projekt nowelizacji przedmiotowej ustawy.

Abstrahując od podstępnie przeprowadzonej nowelizacji ustawy o działalności leczniczej, wyrażam stanowczy sprzeciw względem dokonanego rozmycia odpowiedzialności związanej z wyznaczaniem i strzeżeniem standardów rodzenia. Wkrótce okaże się, że chodzenie po korytarzu, swoboda przyjmowania wygodnych pozycji, możliwość korzystania z wanny lub prysznica, intymna sala do porodu, wybór sposobu parcia, możliwość picia w trakcie porodu, nieprzerwany kontakt matki z dzieckiem po porodzie czy też wsparcie w laktacji znowu, tak jak to było w PRL-u, będą w pełni uzależnione od lekarza prowadzącego. Tak być nie może.

Przypomnę, że obecnie obowiązujące standardy opieki okołoporodowej zostały przyjęte pod koniec 2012 roku. Na ich mocy m.in. zobowiązano personel medyczny do szanowania prywatności i poczucia intymności kobiety oraz przekazywania jej rad dotyczących radzenia sobie z bólem, a także zagwarantowano kobiecie prawo do dwugodzinnego bliskiego kontaktu z dzieckiem zaraz po porodzie.

W połowie 2016 roku weszły w życie również standardy opieki okołoporodowej w ciąży z powikłaniami. Określają one m.in. postępowanie w przypadku poronienia, urodzenia dziecka niezdolnego do życia oraz obarczonego poważnymi schorzeniami. Standardem ustanowiono m.in. przekazywanie kobiecie informacji o śmierci lub ciężkiej chorobie dziecka wraz z jednoczesnym wsparciem psychologicznym oraz przeniesienie kobiety, która straciła dziecko, do sali bez ciężarnych kobiet oraz bez kobiet, które urodziły zdrowe dziecko.

Z kolei przed trzema miesiącami, weszły w życie standardy postępowania w łagodzeniu bólu porodowego. Miały wyraźnie poprawić dostępność do znieczulenia podczas porodu m.in. za sprawą zmiany wymogów dotyczących bezpośredniego nadzoru anestezjologa.

Niestety, z opublikowanego w lipcu br. raportu NIK wynika, że część oddziałów położniczych wciąż ma problemy z przestrzeganiem standardów okołoporodowych. Kontrole NIK-u wykazały m.in. niską jakość świadczeń medycznych, naruszenie intymności kobiet w ciąży, niewłaściwą obsadę kadrową czy utrudniony dostęp do anestezjologa. Mimo wniosków płynących z raportu, minister zdrowia podejmuje działania, które bez wątpienia przyczynią się do obniżenia, zamiast do podwyższenia standardów rodzenia.

W związku z powyższym wnoszę o odpowiedź na pytania:

1) Dlaczego Ministerstwo Zdrowia podstępem przeforsowało aktualnie obowiązującą treść przepisu ujętego w art. 22 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej?

2) Jakie działania na rzecz podwyższania i przestrzegania standardów leczenia podjął dotychczas minister zdrowia, a jakie ma w planach?

Zgłaszający: Lidia Gądek

 

Odpowiedź na interpelację nr 8738 w sprawie zaprzestania przez ministra zdrowia działań obniżających standardy rodzenia

Odnosząc się do pytania wskazującego na przeforsowanie przez Ministerstwo Zdrowia treści przepisu ujętego w art. 22 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej, uprzejmie informuję, że projekt powyższej ustawy trafił do konsultacji społecznych w dniu 1 kwietnia 2016 r., z terminem zgłaszania uwag do 4 maja 2016 roku. Proces legislacyjny projektu ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw dostępny był na stronie Rządowego Centrum Legislacji, w tym także raport z konsultacji publicznych i opiniowania projektu. Ponadto, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. Nr 169, poz. 1414, z późn. zm.), z chwilą przekazania projektu ustawy do uzgodnień z członkami Rady Ministrów, został zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Zdrowia. W związku z niepokojem medialnym wywołanym zmianą delegacji ustawowej, która dotyczy fakultatywnego upoważnienia do wydawania „standardów organizacyjnych opieki zdrowotnej”, a nie jak wcześniej „standardów postępowania medycznego”, w dniu 4 stycznia b.r. odbyło się spotkanie Ministra Zdrowia z przedstawicielami organizacji pozarządowych, które zajmują się prawami kobiet i opieką okołoporodową. Podczas tego spotkania wyjaśniono wszystkie wątpliwości zgłaszane przez stronę społeczną. Organizacje pozarządowe w celu zapewnienia kobietom, jak najlepszych warunków opieki okołoporodowej otrzymały zapewnienie dalszej współpracy w tworzeniu nowych standardów organizacyjnych.

Przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2012 r. w sprawie standardów postępowania przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem (Dz. U. z 2016 r. poz.1132) są przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Oznacza to, że każdy pracownik medyczny zobowiązany jest do stosowania tych przepisów w praktyce, a za nadzór nad pracą pracowników podmiotów leczniczych odpowiadają ich zwierzchnicy. Wymieniony akt prawny nie określa jednak instrumentów kontroli i nie wskazuje szczególnego postępowania określającego sposób oceny stopnia wdrażania i przestrzegania poszczególnych postanowień. W przypadku realizacji standardu opieki okołoporodowej, główną przyczyną występujących problemów jest tzw. „czynniki ludzki”. Niestety mamy do czynieni z utrwalonymi nawykami pracowników medycznych, opiekujących się kobietami rodzącymi - przejawiającymi się brakiem empatii i wrażliwości. Zaspokojenie oczekiwań kobiet, wiąże się z długoletnią, pracą mającą na celu kształtowanie postaw personelu. Analizą realizacji przedmiotowych przepisów oraz diagnozą barier utrudniających ich realizację zajmował się powołany zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. Zespół do spraw monitorowania i opracowania rozwiązań na rzecz poprawy opieki okołoporodowej. Zgodnie z jego rekomendacjami w dniu 4 sierpnia 2016 r. Ministerstwo Zdrowia przekazało, do wszystkich konsultantów krajowych i wojewódzkich w dziedzinie położnictwa i ginekologii oraz pielęgniarstwa ginekologicznego i położniczego oraz dyrektorów szpitali i ordynatorów oddziałów położniczych i ginekologicznych, informację z prośbą o dokonanie oceny i wprowadzenie stosownych zmian mających na celu:

  • realizację podstawowego prawa pacjenta do poszanowania jego intymności i godności,
  • właściwą organizację pracy personelu medycznego na oddziałach położniczych i salach porodowych,
  • nieuzasadnionego dokarmiania noworodków mlekiem modyfikowanym.

Wypracowane przez Zespół rozwiązania, w tym sygnalizowana potrzeba monitoringu realizacji standardów będą brane pod uwagę przy tworzeniu nowego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardów organizacyjnych w opiece okołoporodowej, do tworzenia którego zaproszona zostanie zarówno strona ekspercka jak i społeczna.

Odnośnie planów ministerstwa związanych z podwyższaniem jakości świadczeń zdrowotnych w obszarze opieki okołoporodowej, zgodnie z aktualną treścią art. 22 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 618, z późn. zm.) - Minister Zdrowia będzie mógł określić w drodze rozporządzenia, standardy organizacyjne opieki zdrowotnej w wybranych dziedzinach medycyny lub w określonych podmiotach wykonujących działalność leczniczą, kierując się potrzebą zapewnienia odpowiedniej jakości świadczeń zdrowotnych. Artykuł ten pozwala więc na organizację (w trybie rozporządzenia Ministra Zdrowia) opieki nad kobietami w czasie fizjologicznej ciąży, porodu i połogu oraz opieki nad noworodkiem. Opieka okołoporodowa jest bardzo ważnym elementem świadczeń zdrowotnych, realizowanych nad kobietą w ciąży. Mając na uwadze, że określanie standardów w formie rozporządzeń buduje bezpieczeństwo zdrowotne społeczeństwa, w tym matek i ich dzieci, wspiera poszanowanie ich praw oraz zwiększa jakość i satysfakcję pacjentów z udzielanych ich świadczeń zdrowotnych zostaną podjęte działania mające na celu określenie w drodze rozporządzenia Ministra Zdrowia nowych standardów organizacyjnych w opiece okołoporodowej. Będą one stanowiły kontynuację obowiązujących aktualnie regulacji z uwzględnieniem aktualnej wiedzy medycznej i potrzeb pacjentów. Do końca 2018 r. powstanie nowe rozporządzenie, które określi standardy organizacyjne opieki zdrowotnej, prace w tym zakresie zostaną podjęte w najbliższym czasie.

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia Jarosław Pinkas