poniedziałek, 27 marzec 2017

Interpelacja nr 10497 i odpowiedź w sprawie przygotowań do uruchomienia w Polsce sieci 5G

Do ministra cyfryzacji.

Rosnąca w błyskawicznym tempie popularność urządzeń mobilnych i nowe możliwości pojawiające się wraz z rozwojem tzw. Internetu Rzeczy (IoT), wymuszają rozwój odpowiedniej infrastruktury, która pozwoli efektywnie korzystać z najnowszych rozwiązań technologicznych w tym zakresie. Internet Rzeczy daje szansę na niezwykły wzrost wydajności, bowiem stanowi pierwszą w historii rewolucję inteligentnej infrastruktury, dającą możliwość połączenia każdej maszyny, biznesu, pojazdu czy domu w inteligentną sieć, składającą się z Internetu komunikacyjnego, energetycznego czy logistycznego, tworzącą jeden system operacyjny.

Szczególnie istotne w tym aspekcie są działania związane z rozwojem i upowszechnianiem sieci komórkowej 5G. Dzięki jej udostępnieniu możliwa będzie znacząca redukcja opóźnień reakcji podłączonych do niej urządzeń do milisekund, co przyczyni się przełomu w wykorzystaniu Internetu w codziennym życiu. Sieć piątej generacji pozwoli na błyskawiczne przesyłanie dużej ilości danych w czasie zdecydowanie krótszym niż umożliwiają to obecnie dostępne technologie.

Przedmioty, które komunikują się za pomocą sieci z komputerami, stają się coraz bardziej powszechne w wielu dziedzinach. Korzyści wynikające z działania Internetu Rzeczy mogą pozytywnie wpłynąć na optymalizację, kontrolę i monitoring wielu procesów m.in. w dziedzinach ochrony zdrowia i środowiska, zarządzania miastami, produkcji przemysłowej i rolniczej, energetyki czy transportu. Sieć komórkowa 5G będzie w niedalekiej przyszłości stanowić podstawę rozwijającego się IoT. Według dostępnych prognoz, do 2022 r. do sieci komórkowej tego typu będzie podłączonych na całym świecie ok. 20 mld urządzeń. O tym, że potrzebujemy Internetu 5G świadczą przewidywania, które wskazują, że w 2020 roku "ruch" w Internecie będzie trzydziestokrotnie większy niż w 2010.

Plan zapewnienia dostępu do Internetu mieszkańcom Unii Europejskiej, przygotowany przez Komisję Europejską, zakłada, że wszystkie obszary miejskie, główne szlaki kolejowe i drogowe powinny mieć niezakłócony dostęp do sieci komórkowej piątej generacji. Według opublikowanego przez Komisję Europejską raportu pt. „Identification and quantification of key socio-economic data to support strategic planning for the introduction of 5G in Europe”, budowa sieci 5G w 28 krajach Unii Europejskiej do 2020 r. będzie wymagała dużych nakładów finansowych po stronie prywatnej, a także publicznej oraz pozwoli stworzyć prawie 2,5 mln miejsc pracy. W 2025 r. korzyści wynikające z jej uruchomienia w Europie będą warte ok. 113 mld euro.

W dniu 20 stycznia 2017 r. przedstawiciele państw UE potwierdzili porozumienie dotyczące rezerwacji częstotliwości, które pozwolą na budowę w całej Europie szybkiego Internetu 5G. Państwa członkowskie zostały zobowiązane do przyjęcia krajowych planów ws. wykorzystania pasma 700 MHz do połowy 2018 r., a od 30 czerwca 2020 r., wspomniane pasmo ma być przypisane do szerokopasmowych usług internetowych.

Wdrożenie rozwiązań związanych z udostępnieniem sieci szerokopasmowej piątej generacji powinien poprzedzić szereg działań, które muszą zostać podjęte przez administrację rządową. Obecnie w Polsce jedną z przeszkód do wprowadzenia Internetu 5G stanowi wykorzystywanie częstotliwości 700 MHz przez rożnego rodzaju podmioty znajdujące się na terenie krajów za wschodnią granicą. Należy zaznaczyć, iż obecnie Ukraina wykorzystuje wspomniane pasmo do transmisji telewizyjnych, Rosja na potrzeby militarne, a Białoruś w związku z łącznością specjalną. Działalność zagranicznych podmiotów w tym zakresie może zakłócać funkcjonowanie sieci na terenach przygranicznych, znajdujących się ok. 60-100 km w głąb kraju. Dlatego niezbędne jest przeprowadzenie skutecznych negocjacji na szczeblu międzynarodowym, które doprowadzą do "zwolnienia" tych częstotliwości przez wymienione kraje i bezkolizyjnego uruchomienia sieci szerokopasmowej 5G na terenie Polski.

Ponadto, aby wdrożyć rozwiązania niezbędne do uruchomienia w Polsce sieci 5G, niezbędna będzie aktualizacja Narodowego Planu Szerokopasmowego, będącego dokumentem strategicznym, określającym działania oraz środki dla realizacji celu jakim jest zapewnienie powszechnego szerokopasmowego dostępu do Internetu. Jak wspomniano wyżej, państwa członkowskie są zobowiązane do przyjęcia krajowych planów ws. wykorzystania pasma 700 MHz na szerokopasmowe usługi internetowe do końca czerwca 2018 r.

W dokumencie Komisji Europejskiej pn. "Sieć 5G dla Europy: plan działania" wskazano, iż wraz z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami z branży Komisja będzie pracować nad dobrowolnym stworzeniem wspólnego harmonogramu wczesnego uruchomienia sieci 5G do końca 2018 r., po którym, do końca 2020 r., nastąpi pełne komercyjne uruchomienie usług 5G w Europie. Podstawą unijnego harmonogramu powinny być kluczowe cele, do których należą m.in.:

1. Propagowanie testów wstępnych wynikających z porozumienia z 5G-PPP, które będą przeprowadzane od 2017 r., oraz testów przedkomercyjnych – od 2018 r., z uwzględnieniem jasnego unijnego wymiaru transgranicznego.

2. Zagwarantowanie, by każde państwo członkowskie wskazało przynajmniej jedno duże miasto, w którym do końca 2020 r. będzie funkcjonowała sieć 5G, oraz by do 2025 r. wszystkie obszary miejskie i główne naziemne szlaki transportowe dysponowały ciągłością zasięgu sieci 5G.

3. Współpraca z państwami członkowskimi w celu wskazania wstępnej listy pionierskich pasm częstotliwości na potrzeby początkowego uruchomienia usług sieci 5G (lista powinna obejmować częstotliwości w co najmniej trzech zakresach widma: poniżej 1 GHz, pomiędzy 1 GHz i 6 GHz oraz powyżej 6 GHz).

Mając na uwadze szanse na rozwój wielu dziedzin życia społecznego i gospodarczego, które niesie ze sobą wdrożenie sieci szerokopasmowej 5G, proszę o podjęcie zdecydowanych działań, która pozwolą, zgodnie z założeniami przyjętymi na szczeblu Unii Europejskiej, uruchomić w Polsce w Internetu piątej generacji.

Jednocześnie zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielnie odpowiedzi na pięć pytań dotyczących wdrażania sieci komórkowej 5G:

1. Czy Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało szczegółowy harmonogram wdrożenia sieci 5G w Polsce? Jeśli tak, proszę o jego przedstawienie.

2. Czy Ministerstwo Cyfryzacji opracowało lub opracowuje zmiany Narodowego Planu Szerokopasmowego, które są niezbędne do uruchomienia w Polsce sieci 5G? Jeśli tak, proszę o ich przedstawienie.

3. Czy zostały podjęte negocjacje z państwami wymienionymi w niniejszej interpelacji, które mają doprowadzić do "zwolnienia" częstotliwości 700 MHz na obszarach przygranicznych? Jeśli tak proszę o przedstawienie ich rezultatów, a także wskazanie osób, które w nich uczestniczą.

4. Czy zgodnie z celami przedstawionymi w dokumencie "Sieć 5G dla Europy: plan działania" Rząd RP planuje umożliwić realizację testów wstępnych sieci szerokopasmowej piątej generacji, wskazać przynajmniej jedno duże miasto, w którym do końca 2020 r. będzie funkcjonować się 5G, a także współpracować z organami UE w celu wskazania wstępnej listy pionierskich pasm częstotliwości na potrzeby początkowego uruchomienia sieci?

5. Czy Ministerstwo Cyfryzacji współpracuje i prowadzi konsultacje z operatorami telekomunikacyjnymi w zakresie uruchomienia w Polsce sieci 5G?

Zgłaszający: Arkadiusz Marchewka, Jan Grabiec

 

Odpowiedź na interpelację nr 10497 w sprawie przygotowań do uruchomienia w Polsce sieci 5G

Ad. 1) Czy Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało szczegółowy harmonogram wdrożenia sieci 5G w Polsce? Jeśli tak, proszę o jego przedstawienie.

Na wstępie pragnę podkreślić, że Ministerstwo Cyfryzacji w pełni popiera działania zmierzające do powszechnego wdrożenia nowego standardu łączności ruchomej, tzw. sieci 5G. Jest to jednak standard dopiero opracowywany, co na obecną chwilę uniemożliwia przygotowanie szczegółowego harmonogramu wdrożenia. Pierwsze specyfikacje w tym zakresie zostaną opublikowane przez 3GPP we wrześniu 2018 r.1, natomiast szczegółowe wymagania dla sieci 5G dopiero w 2020 r.2. W związku z tym brak jest jeszcze podstawowych informacji dotyczących parametrów technicznych rozwiązania3.

Mimo to Ministerstwo Cyfryzacji rozpoczęło już szereg działań w przedmiotowym obszarze. Kluczową kwestią dla wszystkich sieci radiowych są odpowiednie zasoby częstotliwości. Dlatego też opracowano nowelizację rozporządzenia w sprawie Krajowej Tablicy Przeznaczeń Częstotliwości (dalej: KTPCz), która powinna zostać opublikowana na początku drugiego kwartału br. KTPCz udostępni nowe zakresy częstotliwości radiowych, możliwych do wykorzystania przez sieci 5G. Ponadto resort bierze udział w obecnie trwających pracach międzynarodowych organizacji telekomunikacyjnych (np. CEPT). Mają one określić, czy warunki regulacyjne i techniczne dla obecnie już zharmonizowanych (i udostępnionych) zakresów częstotliwości są wystarczająco elastyczne, żeby umożliwić efektywne wdrożenie sieci 5G. Naszym celem jest zharmonizowanie (na poziomie UE) jak największych zasobów częstotliwości radiowych, co warunkuje uzyskanie przez sieci 5G wysokich parametrów łącza.

Ponadto, wraz z Urzędem Komunikacji Elektronicznej, pracujemy nad nowelizacją ustawy Prawo telekomunikacyjne. Planowane zmiany mają umożliwić szybszą i efektywniejszą dystrybucję nowych zasobów częstotliwości, również dla sieci 5G. Jednak przy założonych wysokich   przepustowościach,   minimalnym   opóźnieniu   i   wykorzystaniu   częstotliwości   z zakresów  milimetrowych,  sieć  5G  docelowo  będzie  musiała  być  odpowiednio  gęsta,    a urządzenia nadawcze będą musiały być zlokalizowane blisko użytkownika końcowego4. Dlatego też efektywne wdrożenie  nowych rozwiązań będzie najpewniej wymagało  zmian    w innych ustawach niż tylko prawo telekomunikacyjne. Należy bowiem wprowadzić takie regulacje, które pozwolą na lokalizowanie urządzeń w sposób umożliwiający osiągnięcie maksymalnych parametrów.

Ad. 2) Czy Ministerstwo Cyfryzacji opracowało lub opracowuje zmiany Narodowego Planu Szerokopasmowego, które są niezbędne do uruchomienia w Polsce sieci 5G? Jeśli tak, proszę o ich przedstawienie.

Ministerstwo Cyfryzacji jeszcze w tym roku planuje aktualizację Narodowego Planu Szerokopasmowego. W ramach przewidywanych zmian dokument uwzględni m.in. aspekty dotyczące   uruchomienia   w   Polsce   sieci   5G.   Obecnie   trwają   szczegółowe   analizy     w przedmiotowym obszarze. Po ich zakończeniu i opracowaniu nowej wersji NPS dokument zostanie poddany konsultacjom publicznym. Zatem wszystkie zainteresowane strony będą miały możliwość zapoznania się z propozycją Ministerstwa Cyfryzacji i zgłoszenia ewentualnych uwag.

Ad. 3) Czy zostały podjęte negocjacje z państwami wymienionymi w niniejszej interpelacji, które mają doprowadzić do "zwolnienia" częstotliwości 700 MHz na obszarach przygranicznych? Jeśli tak proszę o przedstawienie ich rezultatów, a także wskazanie osób, które w nich uczestniczą.

Negocjacje Polski z większością krajów sąsiednich, dotyczące zwolnienia pasma 700 MHz (694-790 MHz) przez naziemną telewizję cyfrową DVB-T i przyporządkowanie dla niej nowej częstotliwości z zakresu 470-694 MHz, trwają już od 2014 r. W przypadku Federacji Rosyjskiej, Białorusi oraz Ukrainy niezbędne było zawarcie porozumień regulujących współużytkowanie pasma 700 MHz przez systemy radionawigacji lotniczej oraz ruchome systemy szerokopasmowe. Stosowne dokumenty podpisano pod koniec 2015 r. – ich treść jest  dostępna  na  stronie  Urzędu  Komunikacji  Elektronicznej.  Obecnie  trwają  rozmowy

w sprawie kolejnych porozumień w zakresie modyfikacji planu GE06 (migracja kanałów telewizyjnych z zakresu 694 – 790 MHz do zakresu 470 – 694 MHz) i wyłączenia stacji telewizyjnych, pracujących obecnie w zakresie 694 – 790 MHz. W przypadku Ukrainy oraz Białorusi – z uwagi na zaawansowany status rozmów – przewiduje się zakończenie negocjacji do końca 2017 r. Natomiast pierwsze spotkanie koordynacyjne z trzecim z wymienionych krajów odbyło się w listopadzie 2016 r. Federacja Rosyjska deklaruje jednak, że obecnie nie przewiduje wyłączenia stacji telewizyjnych w tym zakresie. Wręcz przeciwnie - ze względu  np. na wprowadzanie formatów obrazu telewizyjnego HD oraz UHD, może potrzebować dodatkowych stacji. Bez zmiany powyższego stanowiska praca polskich systemów  ruchomych na obszarze kilku przygranicznych województw może być zakłócona.

Ad. 4) Czy zgodnie z celami przedstawionymi w dokumencie "Sieć 5G dla Europy: plan działania" Rząd RP planuje umożliwić realizację testów wstępnych sieci szerokopasmowej piątej generacji, wskazać przynajmniej jedno duże miasto, w którym do końca 2020 r. będzie funkcjonować się 5G, a także współpracować z organami UE w celu wskazania wstępnej listy pionierskich pasm częstotliwości na potrzeby początkowego uruchomienia sieci?

Jeszcze w tym roku Ministerstwo Cyfryzacji planuje przeprowadzić badania uwzględniające dwa istotne elementy przyszłej sieci 5G5, czyli: techniki radia kognitywnego i konwergencji sieci, w szczególności sieci pracujących w pasmach nielicencjonowanych ISM (przede wszystkim sieci WiFi) i pasmach licencjonowanych przeznaczonych pod 5G. Wynikiem powyższych prac ma być analiza potencjału proponowanych rozwiązań oraz możliwość ich wykorzystania w przyszłości, w rozwoju sieci 5G. Badania mają również zweryfikować możliwość wdrożenia sieci 5G w jednym z dużych miast w Polsce.

Stanowisko Ministerstwa Cyfryzacji jest zgodne z propozycjami organów UE w zakresie stworzenia przez państwa członkowskie krajowych harmonogramów rozmieszczenia sieci 5G w ramach własnych planów dotyczących dostępu szerokopasmowego (Narodowy Plan Szerokopasmowy)6. Popieramy również rekomendację dotyczącą wyznaczenia przynajmniej jednego dużego miasta, w którym do końca 2020 r. będzie funkcjonowała sieć 5G. Prawdopodobnie jednak wprowadzone do tego czasu usługi oparte o 5G będą dotyczyły raczej  wybranych  działów  (tzw.  use  cases)  niż  pełnego,  komercyjengo  wdrożenia  nowej technologii. Ponadto, biorąc pod uwagę obecne pokrycie sieciami 4G (ok. 86%7) w stosunku do liczby gospodarstw domowych, dostarczenie ciągłości zasięgu sieci 5G do wszystkich obszarów miejskich i głównych, naziemnych szlaków transportowych, wydaje się trudne do zrealizowania do 2025 r. Należy również zwrócić uwagę, że udostępnienie we wszystkich krajach UE pasma 700 MHz, identyfikowanego jako jedno z wielu pod sieci 5G, będzie prawdopodobnie możliwe dopiero w latach 2020-2022.

Zadaniem Ministerstwa Cyfryzacji, zgodnie z propozycją Komisji, dla rozwoju sieci i usług 5G, w pierwszej kolejności należy brać pod uwagę te częstotliwości, które wykorzystają znaczne zakresy zharmonizowanego widma, przyznanego już UE na potrzeby bezprzewodowego internetu szerokopasmowego poniżej 6 GHz. Zbiór proponowanych pasm, przeznaczonych na potrzeby budowy wydajnych sieci 5G, powinien obejmować w pierwszej kolejności częstotliwości poniżej 1 GHz, z naciskiem na pasmo 700 MHz. Należy jednak zwrócić uwagę, że w opinii Komisji dostępność tego pasma do 2020 r., jest nieodzowna dla powodzenia 5G, natomiast propozycja Decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady8 stanowi, że państwa członkowskie mogą wykorzystać mechanizm derogacji i opóźnić jego udostępninie do czerwca  2022  r. Kolejnym  zbiorem pasm powinny  być zakresy pomiędzy  1 GHz  a 6 GHz,   w których zharmonizowane pasma w skali unijnej są już dostępne i licencjonowane w całej Europie, w neutralny z technologicznego punktu widzenia sposób. Zakres częstotliwości między 1 GHz  a  6  GHz  wydaje  się  najlepszy  z  punktu  widzenia  wprowadzenia  sieci  5G w Europie. Niemniej jednak wykorzystanie np. tzw. pasma C (3400-3800 MHz) na potrzeby wczesnego uruchomienia sieci 5G wymaga ujednolicenia jego przeznaczenia i wykorzystania na poziomie europejskim. Aktualnie bowiem zakresy te, choć zharmonizowane, różnią się wykorzystaniem w poszczególnych krajach Unii Europejskiej. Ministerstwo Cyfryzacji zgadza się ze stanowiskiem Komisji, by kolejnym działaniem była identyfikacja tzw. pionierskich pasm częstotliwości (spełniających wymogi 5G - powyżej 6 GHz). Szczególną uwagę zwrócić należy na pasma, które będą przedmiotem obrad WRC-19. Aktywność w tym zakresie daje szansę na ich harmonizację w skali globalnej. Co więcej, udostępnienie pionierskich pasm częstotliwości na potrzeby sieci ruchomej powino opierać się na rzetelnych ocenach kompatybilności z innymi systemami, które są już przez te pasma wykorzystywane. Zadanie to może być jednak trudne do zrealizowania z uwagi na konieczność prowadzenia w tym samym czasie intensywnych prac przygotowawczych do WRC-19 oraz w związku trwającą dyskusję, ws. pasm, które miałby zyskać status „pionierskich”.

Ad. 5) Czy Ministerstwo Cyfryzacji współpracuje i prowadzi konsultacje z operatorami telekomunikacyjnymi w zakresie uruchomienia w Polsce sieci 5G?

Z uwagi na fakt – co zostało wskazane w wyjaśnieniach powyżej – iż standard 5G nie został jeszcze opracowany, Ministerstwo Cyfryzacji nie rozpoczęło jeszcze formalnie dedykowanych konsultacji z operatorami telekomunikacyjnymi i dostawcami sprzętu w zakresie uruchomienia  sieci  5G  w  Polsce.  Tym  niemniej  należy  podkreślić,  że  robocze  spotkania i rozmowy na ten temat toczą się już od zeszłego roku. Dyskusje te w szczególności obejmują największych dostawców sprzętu telekomunikacyjnego. Na chwilę obecną rozważa się szereg wariantów mających na celu usprawnienie procedur związanych z prowadzeniem  testów sieci.

Ponadto Ministerstwo w ramach prowadzonych konsultacji propozycji Komisji Europejskiej   w zakresie Europejskiego Kodeksu Łączności Elektronicznej, reformującego dotychczasowe ramy regulacyjne w zakresie łączności w Unii Europejskiej, wymienia nieformalnie opinie na temat przyszłości sieci 5G z izbami zrzeszającymi przedsiębiorców i operatorów telekomunikacyjnych (m.in. PIIT, PKIE, KIKE, Lewiatan).

tzw. Release 15
2  tzw. Release 16
3 tj. np. czy parametry sieci 5G odnoszą się do łączy symetrycznych czy o przepustowościach uplink/downlink, a także parametrów jakościowych sieci: opóźnień, zmienności opóźnienia czy parametrów utraty pakietów (szczególnie istotnych z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania usług interaktywnych czy internetu rzeczy)
4 co jest pochodną właściwości propagacyjnych fal z zakresów milimetrowych, np. 26 GHz
5 Przy czym podkreślenia wymaga wspomniany brak specyfikacji, dotyczącej standardów sieci 5G
6 zgodnie z wytycznymi komunikatu Łączność dla konkurencyjnego jednolitego rynku cyfrowego: w kierunku europejskiego społeczeństwa gigabitowego
7 Digital Agenda Scoreboard. 4G mobile broadband coverage: http://digital-agenda-data.eu/charts/country- ranking-table-on-a-thematic-group-of-indicators#chart={"indicator-group":"mobile","ref-area":"PL","time- period":"2015"}.
8 w sprawie wykorzystania zakresów częstotliwości 470 – 790 MHz na potrzeby służby ruchomej w Unii

Odpowiadający: Anna Streżyńska - minister cyfryzacji