czwartek, 16 marzec 2017

Interpelacja nr 10312 i odpowiedź w sprawie uwag samorządów co do prawa do informacji publicznej

Do ministra cyfryzacji.

25 stycznia 2017 r. odbyło się posiedzenie Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Na posiedzeniu zaprezentowano przygotowaną przez Ministerstwo Cyfryzacji informację na temat prawa dostępu do informacji publicznej oraz ponownego wykorzystania informacji publicznej. Przedstawiciele niektórych samorządów terytorialnych zaprezentowali szereg uwag do obecnego funkcjonowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Co jest najbardziej niepokojące, podnoszono postulaty zwiększenia odpłatności za udostępnienie informacji publicznej i wymogu działania przez wnioskodawcę tylko w interesie publicznym, co wykluczałoby wnioski o udostępnienie informacji publicznej skierowane w celach prywatnych (np. w celu prowadzenia pracy naukowej).

Padały głosy, że prawo do informacji publicznej bywa „nadużywane”, a co za tym idzie, powinny zostać stworzone instrumenty przeciwdziałające jego nadmiernemu wykorzystywaniu przez obywateli. W tym miejscu chciałbym zaznaczyć, że stowarzyszenie Sieć Obywatelska Watchdog Polska w trybie dostępu do informacji publicznej sprawdziło, ile wniosków o udostępnienie informacji publicznej trafiło do poszczególnych gmin w 2013 r. Okazało się, że 33% spośród gmin, które udzieliły stowarzyszeniu informacji (1831), otrzymało w 2013 roku mniej niż 25 wniosków, 40% gmin – między 25 a 49, 19% między 50 a 99, 3% między 100 a 199, i tylko niecałe 1% gmin między 200 a 360. Tylko 5 gmin zadeklarowało, że otrzymało więcej wniosków o udostępnienie informacji publicznej, a były to głównie duże miasta: Łódź (615 wniosków), Kraków (1500), Wrocław (1985) i Warszawa (4591).

Biorąc pod uwagę, że prawo dostępu do informacji publicznej jest konstytucyjnym prawem obywatela oraz prawem człowieka w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, kieruję do Pani Minister następujące pytania:

1. Jakie jest stanowisko Ministerstwa wobec uwag niektórych samorządów co do funkcjonowania ustawy o dostępie do informacji publicznej?

2. Czy Ministerstwo przygotowuje obecnie zmiany w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a jeśli tak, to w jakim kierunku?

3. Jaki efekt odniosło pismo Pani Minister z 29 września 2016 r. (znak: BM-WSKN.053.36.2016) skierowane do wszystkich ministrów rządu premier Beaty Szydło, w którym Pani Minister zachęcała ministrów do udostępniania wykazów umów w otwartych formatach na stronach Biuletynu informacji Publicznej albo na stronach internetowych ministerstw i instytucji podległych lub nadzorowanych oraz w Centralnym Repozytorium Informacji Publicznej?

Zgłaszający: Arkadiusz Marchewka

 

Odpowiedź na interpelację nr 10312 w sprawie uwag samorządów co do prawa do informacji publicznej

Ministerstwo Cyfryzacji podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie, przedstawione na posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego (KWRiST) w dniu 25  stycznia br. Po 15 latach obowiązywania ustawy o dostępie do informacji publicznej1 pewne jej korekty z pewnością są uzasadnione. Podjęcie interwencji legislacyjnej wymaga jednak szerokiej debaty ze wszystkimi grupami interesariuszy, nie tylko strony samorządowej, ale również administracji centralnej, sędziami oraz organizacjami pozarządowymi i obywatelami. Decyzja o ewentualnej nowelizacji musi być zgodna nie tylko z zasadą jawności wynikającą z art. 61 Konstytucji, ale również zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej2.

Z uwagi, iż liczba jednostek samorządu terytorialnego w Polsce obejmuje kilka tysięcy podmiotów – udzielanie odpowiedzi na pojedynczo zgłaszane przez nie uwagi byłoby niezwykle czasochłonne i nieefektywne. Dlatego też Ministerstwo Cyfryzacji zwróciło się do KWRiST o przedstawienie stanowiska przez odpowiednie związki zrzeszające jednostki samorządu terytorialnego wszystkich szczebli. Przekazane w ten sposób uwagi będą stanowiły materiał wyjściowy do rozpoczęcia dyskusji o kierunkach potencjalnej zmiany udip. Należy jednak zaznaczyć, iż na dzień dzisiejszy Rząd nie podjął decyzji w tej sprawie.

Odnosząc się do pytania dotyczącego publikacji wykazu umów w formatach otwartych uprzejmie informuję, że na dzień dzisiejszy na portalu danepubliczne.gov.pl, oprócz Ministerstwa Cyfryzacji, wykaz taki udostępniło jedynie Ministerstwo Energii. Kwestia ta była niedawno podniesiona na I spotkaniu pełnomocników do spraw otwartości danych 7 lutego br. Ministerstwo będzie nadal monitorować działania resortów w tym zakresie, oferując jednocześnie swoje wsparcie merytoryczne.

1 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2016 r. poz. 1764), dalej „udip”
2 Art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalonej przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjętej przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483): ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia  te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Odpowiadający: Anna Streżyńska - minister cyfryzacji