czwartek, 28 styczeń 2016

Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty

Projekt: Ustawa o zmianie ustawy o systemie oświaty

Dotyczy: Projekt dotyczy podwyższenia dotacji przedszkolnej na dziecko sześcioletnie do wysokości subwencji oświatowej przysługującej samorządowi terytorialnemu w danym roku budżetowym na ucznia szkoły podstawowej

Proces legislacyjny: http://sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=363940FC89AC8DDEC1257F63003F6E7D

Treść zmian:

Art. 1. W ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004 r. Nr 256, póz. 2572, z późn. zm.) w art. 14d ust. 3 i 4 otrzymuje brzmienie:
3. Wysokość dotacji, o której mowa w ust. 1, dla danej gminy jest obliczana jako suma kwot A i B określonych w pkt. 1 i 2:
1) A jest równe iloczynowi kwoty rocznej, o której mowa w ust. 4, oraz liczby dzieci ustalonej na podstawie danych systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji, korzystających
z wychowania przedszkolnego na obszarze danej gminy, pomniejszonej o liczbę dzieci realizujących obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego,
2) B jest równe iloczynowi kwoty subwencji oświatowej przysługującej w roku udzielenia dotacji danej gminie na ucznia szkoły podstawowej oraz liczby dzieci realizujących w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych i innych formach wychowania przedszkolnego obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, ustalonej na podstawie danych systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji.
4. Kwota roczna dotacji, o której mowa w ust. 1, na każde dziecko, o którym mowa
w ust. 3 pkt. 1. Bez względu na czas przebywania dziecka w przedszkolu lub innej formie wychowania przedszkolnego, wynosi 1506 zł.
Art. 2 Ustawa wchodzi w życie  z dniem 1 stycznia 2017 r.

 

Uzasadnienie:

Projekt zakłada podwyższenie dotacji przedszkolnej na dziecko sześcioletnie do wysokości subwencji oświatowej przysługującej samorządowi terytorialnemu w danym roku budżetowym na ucznia szkoły podstawowej.
Przyjęta przez Sejm  29.12.2015 roku ustawa o zmianie ustawy o systemie oświaty
i innych ustaw wprowadziła obowiązek szkolny od 7 roku życia (powrót do systemu obowiązującego przed 2009 rokiem), natomiast prawo dziecka do rozpoczęcia nauki w wieku sześciu lat obwarowane jest wieloma warunkami. Wprowadzone zmiany skutkują drastycznym ograniczeniem wysokości subwencji oświatowej dla samorządów prowadzących szkoły podstawowe, co pośrednio uderzy w jakość kształcenia i dostępność edukacji przedszkolnej dla najmłodszych.
Wbrew zapowiedziom wprowadzone zmiany nie respektują prawa rodziców do decydowania o momencie rozpoczęcia edukacji szkolnej dziecka. W uzasadnieniu projektu zapisano wprost, że uwzględnia on jedynie zdanie rodziców, którzy protestowali przeciwko obniżeniu wieku obowiązku szkolnego, podpisując się pod obywatelskimi projektami ustaw przywracających obowiązek szkolny od 7 roku życia oraz wnioskiem o referendum edukacyjne.
Rodzice nie mogą swobodnie decydować o rozpoczęciu edukacji szkolnej swojego dziecka w wieku sześciu lat, ponieważ:

  1. Dzieci, które nie będą uczestniczyły w wychowaniu przedszkolnym
    w wieku 5 lat nie mają prawa do rozpoczęcia edukacji szkolnej w wieku 6 lat bez opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej. Zgodnie z nowymi przepisami dziecko ma prawo do rozpoczęcia nauki w wieku sześciu lat pod warunkiem uczestnictwa w wychowaniu przedszkolnym co najmniej rok przed rozpoczęciem edukacji szkolnej. Jednocześnie zniesiono obowiązek przedszkolny dla dzieci pięcioletnich, co będzie skutkowało brakiem rocznego przygotowania przedszkolnego części dzieci sześcioletnich. Rodzicom tych dzieci odebrano prawo samodzielnego decydowania o wcześniejszym rozpoczęciu nauki przez ich dziecko.
  2. Dziecko pięcioletnie uczęszczające do przedszkola będzie uczestniczyło
    w zajęciach prowadzonych wg innego programu niż program dla dzieci sześcioletnich i już na starcie będzie gorzej przygotowane do edukacji szkolnej, a to powoduje, iż rodzice trudniej podejmować decyzję o rozpoczęciu nauki przez dziecko sześcioletnie.. Odbycie rocznego przygotowania przedszkolnego w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego jest obowiązkowe jedynie dla dzieci 6 – letnich. Minister Edukacji Narodowej zapowiada również, iż to przygotowanie będzie prowadzone według programów opartych na specjalnie przygotowywanej podstawie programowej dedykowanej grupie dzieci sześcioletnich.

W uzasadnieniu do zmiany ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz innych ustaw (druk nr 106) wnioskodawcy szacowali, iż w roku szkolnym 2016/2017 naukę w szkole rozpocznie 92,5 tys. dzieci siedmioletnich oraz około 41,5 tys. dzieci sześcioletnich (odsetek dzieci sześcioletnich, które pozostaną w przedszkolu wg szacunków przedstawionych w druku 106  może wynieść 90%, czyli około 373 tys.). Oznacza to, iż w roku 2016/2017 naukę w szkole podstawowej rozpocznie niespełna 134 tys. dzieci, zamiast 414 tys. Zakładając, że w obecnym stanie prawnym z odroczenia obowiązku szkolnego skorzystało około 20% rodziców, w roku szkolnym 2016/2017 liczba dzieci będzie mniejsza o około 331 tys. w stosunku do obecnego stanu prawnego, o tyle też zwiększy się liczba dzieci w przedszkolach.
Tak drastyczne zmniejszenie się liczby dzieci rozpoczynających naukę w szkole podstawowej w przyszłym roku szkolnym, mimo zapewnień składanych przez Ministra Edukacji Narodowej podczas procedowania ustawy zmieniającej przepisy dotyczące obowiązku szkolnego o braku skutków finansowych, będzie skutkowała drastycznym obniżeniem subwencji oświatowej w 2017 roku. Dochody jednostek samorządu terytorialnego zmniejszą się o ponad 1,3 mld. Odejście od obniżenia wieku szkolnego oraz pozostawienie prawa dziecka 3, 4 i 5 – letniego do wychowania przedszkolnego nakłada na samorządy terytorialnego obowiązek wydatkowania większej liczby pieniędzy na tworzenie i utrzymywanie miejsc wychowania przedszkolnego.
Dotacja na jedno dziecko w przedszkolu w 2017 roku ma wynosić 1 370 zł, natomiast subwencja oświatowa na 1 ucznia szkoły podstawowej w roku 2015 wynosi 5 357 zł (bez uwzględnienia wag dla szkół wiejskich i leżących
w miejscowościach do 5 tys, mieszkańców). Po uwzględnieniu wzrostu kwoty subwencji różnica pomiędzy subwencją a dotacją jaką otrzyma samorząd na dziecko sześcioletnie wynosić będzie ponad 4 000 zł, co przełoży się na zmniejszenie części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego o ponad 1,3 mld zł.
Zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami, mimo ograniczeń, dzieci sześcioletnich mogą rozpocząć naukę w szkole. Powoduje to obowiązek przygotowania odpowiedniej liczby miejsc w szkołach podstawowych oraz zabezpieczenia w budżecie państwa środków na edukację wszystkich dzieci sześcioletnich. Projekt gwarantuje, iż środki te zostaną przekazane samorządom terytorialnym, zgodnie ze stanem sprzed zmiany ustawy. 
Proponowanie rozwiązanie polegające na podniesieniu dotacji na dziecko sześcioletnie do wysokości subwencji oświatowej spowoduje, iż bez względu na miejsce realizacji obowiązku edukacyjnego przez dziecko sześcioletnie dochody jednostek samorządu terytorialnego nie ulegną drastycznemu zmniejszeniu. Jednostki samorządu terytorialnego będą miały środki na zapewnienie miejsc edukacji przedszkolnej dla większej liczby dzieci oraz nie będą zmuszone do drastycznego ograniczania środków finansowych na prowadzenie szkół podstawowych.

I. Przewidywane skutki społeczne, gospodarcze i finansowe
Projekt nie powoduje konieczności zmian budżetu państwa na 2016 roku.
Proponowany projekt gwarantuje, iż samorządy terytorialne nie stracą dochodów
w przypadku, gdy rodzice dzieci sześcioletnich zdecydują o pozostaniu ich
w przedszkolu. Zakłada przekazywanie na edukację dzieci sześcioletnich środków finansowych w wysokości subwencji oświatowej.
Zabezpieczenie przed drastycznym zmniejszeniem dochodów samorządów od 2017 roku będzie skutkować również zmniejszeniem skali zwolnień spowodowanych odejściem od obniżenia wieku szkolnego. Dochody w wysokości przed zmianą zabezpieczą samorządy przed koniecznością drastycznego zmniejszania liczby oddziałów i łączenia klas, co w rezultacie uchroni miejsca pracy dla nauczycieli.

II. Zgodność z prawem unijnym
Przedmiot projektowanej regulacji nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.