piątek, 25 listopad 2016

Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego

Projekt: Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego

Dotyczy: Projekt dotyczy umożliwienia prokuratorowi odstąpienia od przeprowadzenia otwarcia zwłok w przypadku, w którym w toku śledztwa uzna on, że przeprowadzenie takiego dowodu przestało być uzasadnione, a także wprowadzenie możliwości odwołania się od postanowień organów wymienionych w art. 210 k.p.k.

Proces legislacyjny: http://sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=6FE78D921EA05155C125808B0039F16D

Treść zmian:

Art.1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 1749) wprowadza się następujące zmiany:

1. w art. 209:

a) § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Jeżeli zachodzi podejrzenie przestępnego spowodowania śmierci, przeprowadza się oględziny i otwarcie zwłok, z zastrzeżeniem § 6”;

b) po § 5 dodaje się § 6 w brzmieniu:

„§ 6. W uzasadnionych przypadkach prokurator albo sąd może odstąpić od przeprowadzenia oględzin lub otwarcia zwłok, o którym mowa w § 1.”.

2. art. 210 otrzymuje brzmienie:

„Art. 210 § 1. W celu dokonania oględzin lub otwarcia zwłok prokurator albo sąd w drodze postanowienia może zarządzić wyjęcie zwłok z grobu.

§ 2. Na postanowienie, o którym mowa w § 1 przysługuje zażalenie.

§ 3. Złożenie zażalenia wstrzymuje wykonanie postanowienia, o którym mowa w § 1.

§ 4. Przepisy rozdziału 50 stosuje się odpowiednio.”.

Art. 2 § 1. Termin na wniesienie zażalenia, o którym mowa w art. 460 ustawy zmienianej w art. 1, na postanowienie prokuratora albo sądu o wyjęciu zwłok z grobu, o którym mowa w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1, wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegnie od dnia wejścia w życie ustawy.

§ 2. Przepis § 1 ma zastosowanie do postanowień niewykonanych.

Art. 3. Ustawa uchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

 

Uzasadnienie

I Potrzeba i cel wydania ustawy

Celem projektowanej zmiany jest dodanie do art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca

1977 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U.2016.1749) (dalej również: „k.p.k.”) zapisów umożliwiających prokuratorowi odstąpienie od przeprowadzenia otwarcia zwłok w przypadku, w którym w toku śledztwa uzna on, że przeprowadzanie takiego dowodu przestało być uzasadnione, a także wprowadzenie możliwości odwołania się od postanowień organów wymienionych w art. 210 k.p.k.

Wprowadzenie niniejszej zmiany w art. 210 k.p.k. stworzy możliwość wniesienia zażalenia na wydane postanowienie w sprawie ekshumacji. Ponadto proponowana zmiana poszerzy kompetencje prokuratora o możliwość odstąpienia od przeprowadzenia otwarcia zwłok.

Ponadto należy wskazać, że zgodnie z zasadami ogólnymi decyzje prokuratora podlegają zewnętrznej kontroli, którą urzeczywistniają na gruncie Kodeksu postępowania karnego zaproponowane zmiany. Za wprowadzeniem projektowanych przepisów przemawiają obowiązujące standardy konstytucyjne takie jakie prawo do sądu, prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, czy w końcu prawo do zaskarżenia decyzji.

II Rzeczywisty stan dziedziny, która ma być unormowana

W obowiązującym stanie prawnym zagadnienia dotyczące otwarcia zwłok, przeprowadzenia sekcji oraz ekshumacja zostały uregulowane w art. 209 i 210 k.p.k. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku śmierci w wyniku przestępstwa przeprowadza się oględziny i otwarcie zwłok. W zależności od etapu postepowania sąd albo prokurator dokonuje oględzin. W obecnym stanie prawnym w celu dokonania oględzin lub otwarcia zwłok prokurator albo sąd może w drodze postanowienia zarządzić wyjęcie zwłok z grobu. Na wspomniane postanowienie nie przysługuje żaden środek odwoławczy.

III Różnica między dotychczasowym a projektowanym stanem prawnym

W przeciwieństwie do obowiązujących przepisów k.p.k. projektowana zmiana umożliwia prokuratorowi w uzasadnionych przypadkach odstąpienie od przeprowadzenia oględzin i otwarcia zwłok. Kolejną różnicą pomiędzy projektowanym a dotychczasowym stanem prawnym jest umożliwienie złożenia zażalenia na postanowienie o wyjęciu zwłok z grobu. Skutkiem złożenia zażalenia będzie wstrzymanie wykonania postanowienia o przeprowadzeniu ekshumacji.

Konieczność wprowadzenia przepisu zakładającego możliwość wniesienia zażalenia od niewykonanych postanowień w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy podyktowana jest brzmieniem art. 460 k.p.k., który stanowi, że zażalenie lub sprzeciw wnosi się w terminie 7 dni od daty ogłoszenia postanowienia, a jeżeli ustawa nakazuje doręczenie postanowienia – od daty doręczenia.

IV Przewidywane skutki społeczne, gospodarcze, finansowe i prawne

Powodem wprowadzenia projektowanych zmian jest odpowiedź na apel rodzin ofiar katastrofy smoleńskiej, które wzywają do zaprzestania ponownej sekcji zwłok ich bliskich. Projektowane zmiany mają umożliwić podjęcie czynności prawnych przez rodziny zmarłych, które nie zgadzają się na ekshumację swoich bliskich

i przeprowadzenie ponownego otwarcia zwłok. Przewiduje się, że projektowana zmiana w dużym stopniu zaspokoi oczekiwania rodzin ofiar, które bronią kultu najbliższych im zmarłych. Wprowadzone przepisy nie wpłyną w pozostałym zakresie na sferę publiczną.

V Źródła finansowania

Projekt ustawy nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

VI Założenia projektów podstawowych aktów wykonawczych

Przedmiotowa nowelizacja nie wymaga wprowadzenia lub zmiany aktów wykonawczych.

VII Przedmiot projektowanej regulacji nie jest objęty prawem Unii Europejskiej