czwartek, 21 kwiecień 2016

Interpelacja nr 2362 i odpowiedź w sprawie rozliczenia przez Ministerstwo Finansów tzw. podatku janosikowego nienależnie pobranego od gmin górniczych

Do ministra finansów.

W latach 2003-2011 samorządy gmin górniczych w wyniku nieprecyzyjnej definicji budowli pobierały zwiększony podatek od nieruchomości tzw. budowli górniczych. Podatek ten po decyzji sądów został w dużej części zwrócony i rozliczony z przedsiębiorstwami górniczymi. Ministerstwo Finansów w związku z tym pobierając podatek od „janosikowego” powinno zweryfikować jego wartość. Tak więc, Minister Finansów powinien dokonać rozliczenia tego podatku od rzeczywiście uzyskanych dochodów przez gminę.

Według Zarządu Stowarzyszenia Gmin Górniczych w Polsce budżet państwa uzyskał nienależne dochody, które ostatecznie powinny być samorządom zwrócone. Przedstawiciele gmin górniczych domagają się zwrotu tych środków.

W związku z powyższym pytam Pana Ministra:

  1. Na jakim etapie są prace związane z rozwiązaniem tej kwestii?
  2. Kiedy Ministerstwo Finansów planuje dokonać zwrotu podatku tzw. janosikowego?

Zgłaszający: Krzysztof Gadowski

 

Odpowiedź na interpelację nr 2362 w sprawie rozliczenia przez Ministerstwo Finansów tzw. podatku janosikowego nienależnie pobranego od gmin górniczych

W związku z interpelacją nr 2362, złożoną przez Pana Posła Krzysztofa Gadowskiego w sprawie rozliczenia przez Ministerstwo Finansów tzw. podatku janosikowego nienależnie pobranego od gmin górniczych, uprzejmie wyjaśniam.

Interpretacja przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którą podziemne wyrobiska górnicze nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości ukształtowała się i jest znana co najmniej od 2001 r.

Już wówczas orzecznictwo NSA wyraźnie wskazywało, że „podziemne wyrobisko górnicze nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, gdyż nie stanowi żadnego z przedmiotów opodatkowania wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.  Następnie pogląd ten podzielił również Sąd Najwyższy w uchwale Składu Siedmiu Sędziów       z dnia 12 marca 2002 r. Na długo zatem przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, orzeczenia sądowe wskazywały poprawną interpretację przepisów. Oznacza to, że jednostki samorządu terytorialnego, mimo ukształtowanej linii orzeczniczej, dokonywały poboru podatku od wyrobisk górniczych. Trudno tym samym znaleźć uzasadnienie, które przemawiałoby za wprowadzeniem szczególnych regulacji w obowiązujących zasadach finansów publicznych dla tych jednostek samorządu terytorialnego.

Poza tym, bezspornym jest, że gminy górnicze otrzymały większe wpływy z podatku od nieruchomości, stanowiących mienie podmiotów wydobywczych i te dochody w poprzednich latach wpłynęły do ich budżetów. O przeznaczeniu tych środków decydowały samodzielnie gminy.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, czynnikiem decydującym o powstaniu obowiązku wpłat jest relacja między dochodem na jednego mieszkańca w danej jednostce samorządu, a średnim dochodem na mieszkańca kraju.

W latach 2007-2015, na 73 gminy górnicze, wpłat dokonywało od 6 do 13 gmin, przy czym część z tych gmin otrzymywała jednocześnie środki z budżetu państwa w postaci części równoważącej subwencji ogólnej, które pochodzą z wpłat gmin. Oznacza to, że dla tych jednostek faktyczne obciążenie było niższe, niż kwota wpłaty której musiały dokonać. W roku 2016 zobowiązanych do dokonania wpłat jest 9 gmin górniczych, jednocześnie - 3 z tych gmin otrzymuje część równoważącą subwencji ogólnej, co oznacza, jak wskazano wyżej, że faktyczne obciążenie tzw. „janosikowym” jest ograniczone.

W określonym horyzoncie czasowym zwroty podatku od nieruchomości spowodują, iż gminy górnicze, w danym okresie, będą miały mniejszy potencjał dochodowy i w związku z tym będą dokonywały  niższych  wpłat  do  budżetu  państwa  (lub  w  ogóle  nie  będą  ich  dokonywały)   i równocześnie otrzymają wyższą subwencję ogólną z budżetu państwa. Może się więc okazać, że w konsekwencji dojdzie do zrównoważenia skutków finansowych wynikających ze zwrotu tego podatku.

Należy również zwrócić uwagę, że do dochodów podatkowych zalicza się nie tylko dochody wykonane, ale również dochody, które gmina może uzyskać, tj. skutki obniżenia przez jednostki górnych stawek podatków, a także skutki finansowe wynikające z zastosowania przewidzianych w przepisach prawa podatkowego, ulg podatkowych i ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. W latach 2009-2014 gminy górnicze podjęły decyzję o zastosowaniu szeroko pojętych ulg podatkowych,  w  wyniku  których  do   budżetów   gmin   górniczych   nie   wpłynęła   kwota  ok. 1,5 mld zł, co stanowiło 3,36% ich dochodów własnych.

W związku z powyższym, brak uzasadnienia do zwrotu gminom górniczym nadpłaconych kwot tytułem pobranego podatku „janosikowego”.

Odpowiadający: Hanna Majszczyk - podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów