wtorek, 31 styczeń 2017

Interpelacja nr 8553 i odpowiedź w sprawie projektu ustawy o Polskiej Służbie Geologicznej

Do ministra środowiska.

13 września br. przedstawiono projekt ustawy o Polskiej Służbie Geologicznej. Wywołał on wiele krytycznych uwag wśród różnych organizacji i stowarzyszeń. Swoją krytyczną decyzję przedstawiło również Stowarzyszenie Gmin Górniczych w Polsce, które podkreśla fakt, że projekt ustawy nie był konsultowany z żadną z gmin górniczych, chociaż ustawa zmierza do znacznego okrojenia ich budżetów.

Projekt ten bowiem wprowadza nowelizację ustawy Prawo geologiczne i górnicze i to właśnie w artykułach dotyczących samorządów terytorialnych i ich budżetów. SGGP przygotowało wstępne analizy, które wykazały, że niektóre gminy węglowe mogą utracić dochody na poziomie milionów złotych. Zarządy gmin górniczych obawiają się utraty połowy przychodów z tytułu opłat eksploatacyjnych. Tymczasem utrata dochodów własnych, bez zmniejszenia kompetencji i zadań własnych gmin jest niezgodna z art. 167 ust. 1 oraz ust. 4 Konstytucji RP.

SGGP wskazuje na treść zapisów projektu ustawy o PSG, które stanowią, że „łączna roczna wysokość dochodów gminy z tytułu przekazania wpływów nie może być wyższa niż 500 zł na jednego mieszkańca, zaś nadwyżka opłaty stanowi dochód Państwowej Służby Geologicznej”. Ponadto przewodniczący zarządu SGGP podkreśla, że „ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego przewiduje już mechanizm ograniczający dochody (tzw. podatek janosikowy), ale dotyczy on całości dochodów własnych gmin, a nie selektywnie dochodów z tytułu opłaty eksploatacyjnej. Wprowadzenie dodatkowych ograniczeń na jedną kategorie dochodu: tj. opłatę eksploatacyjną jest wysoce niesprawiedliwe i spowoduje konieczność poszukiwania alternatywnych dochodów, co w przypadku eksploatacji m. in. węgla kamiennego na pewno spowoduje znaczne negatywne nastawienie społeczności lokalnej do nieskrępowanej eksploatacji.

Można wysunąć wniosek o nierzetelności i nieprawdziwych informacjach zawartych w „Ocenie skutków regulacji”, ponieważ nie wykazuje ona, żeby jakakolwiek z gmin górnictwa węgla kamiennego straciła wpływy z opłaty eksploatacyjnej, a to mija się z prawdą.

Dodatkowo projekt nie wyjaśnia skąd wysokość „500 zł na mieszkańca”, na podstawie jakich obliczeń została przyjęta. Nie podano również mechanizmu określania liczby mieszkańców gminy, ani na jaki dzień ma być podana ta liczba. A od tego wskaźnika będą zależały miliony, które gmina może utracić. Jawną niesprawiedliwością jest pokrywanie kosztów funkcjonowania Polskiej Służby Geologicznej kosztem utraty dochodów gmin.

Dotąd opłata eksploatacyjna była rekompensatą dla mieszkańców gminy, z tytułu utraty alternatywnych źródeł dochodów własnych. Gminy te musza borykać się z degradacją środowiska i szkodami górniczymi, które odstraszają często potencjalnych inwestorów. Do tej pory środki te mogły służyć mieszkańcom gmin, teraz zabierze je Polska Służba Geologiczna.

W związku z powyższym proszę o informację:

  1. Jak przebiega proces konsultacji do w/w projektu ustawy?
  2. Dlaczego projekt ten pozbawia gminy utraty dochodów (z tyt. opłaty eksploatacyjnej) własnych bez zmniejszenia kompetencji i zadań własnych, mino iż jest to niezgodne z Konstytucją RP?
  3. Na podstawie jakich wyliczeń Ministerstwo przyjęło wysokość „500 złotych na mieszkańca”?
  4. Jaki mechanizm mają przyjąć gminy do wyliczenia liczby mieszkańców i na jaki dzień miałaby być podana ta liczba?

Zgłaszający: Krzysztof Gadowski

 

Odpowiedź na interpelację nr 8553 w sprawie projektu ustawy o Polskiej Służbie Geologicznej

Jak przebiega proces konsultacji do w/w projektu ustawy?

Konsultacje społeczne i uzgodnienia międzyresortowe zostały zakończone. W wyniku tych konsultacji
zostały złożone opinie i uwagi do przedstawionego projektu. Aktualnie uwagi te są rozpatrywane.

Dlaczego projekt ten pozbawia gminy utraty dochodów (z tyt. opłaty eksploatacyjnej) własnych bez zmniejszenia kompetencji i zadań własnych, mino iż jest to niezgodne z Konstytucją RP?

Co do zasady projekt ten nie pozbawia samorządów na terenie których prowadzona jest działalność wydobywcza  dochodów z tytułu opłat eksploatacyjnych. Projektowane zmiany dotykać będą jedynie  9 najbogatszych gmin, z niemal 1400 gmin, w których prowadzona jest działalność wydobywcza, co stanowi zaledwie  0,68% tych gmin, a w stosunku do wszystkich gmin w Polsce 0,36%.
Jednocześnie należy podkreślić, że środki te zostaną de facto w pełni przekazane innym gminom o dużym, niewykorzystanym potencjale surowcowym w celu rozwoju nowych inwestycji i zagospodarowywania nowo udokumentowanych złóż, tworząc przy tym nowe miejsca pracy, jak również przyczyniając się do wzrostu dobrobytu społeczności lokalnych. Stąd też z punktu widzenia wszystkich samorządów projektowane rozwiązanie będzie stanowić jedynie przesunięcie, a nie odebranie środków i może być rozpatrywane w kategorii korzyści, a nie strat.

Na   podstawie   jakich   wyliczeń   Ministerstwo   przyjęło   wysokość   „500   złotych na mieszkańca”?

Ministerstwo Środowiska zaprojektowało rozwiązanie na podstawie analizy przychodów generowanych przez opłatę eksploatacyjną dla wszystkich 1400 samorządów w Polsce oraz skorelowania jej wysokości z innymi przychodami podatkowymi tychże samorządów. W ocenie MŚ taka redystrybucja środków wpłynie korzystnie na efektywność ich wykorzystania. Zmiany te dotkną (jak już zostało wspomniane) jedynie 0,36% samorządów,    w szczególności    będą to najbogatsze samorządy w Polsce (pod względem dochodów podatkowych per capita), co jasno prezentuje poniższa tabela.

 

 

GMINA

Wskaźnik G na 2016 r.

1

KLESZCZÓW*

35 179,45

2

RZĄŚNIA*

7 209,59

3

POLKOWICE*

6 691,49

4

MIELNIK

5 949,97

5

JERZMANOWA*

5 500,33

6

REWAL

5 000,38

7

KOBIERZYCE

4 903,46

8

SUCHY LAS

4 901,76

9

NADARZYN

4 886,08

10

PRZYKONA*

4 492,66

 

11

KONSTANCIN- JEZIORNA

 

4 464,37

(…)

31

GRĘBOCICE*

3 208,91

(…)

34

LUBIN*

3 169,13

(…)

36

RADWANICE*

3 090,60

(…)

41

m. st. Warszawa

2 989,77

(…)

444

WILCZYN*

1 519,80

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych MF.
*Gminy górnicze, w których dochody z tytułu opłat eksploatacyjnych zostaną ograniczone.

Jaki mechanizm mają przyjąć gminy do wyliczenia liczby mieszkańców i na jaki dzień miałaby być podana ta liczba?

Opłata eksploatacyjna naliczana jest półrocznie, gdzie opłata za I półroczne naliczana jest 31 lipca, a opłata za drugie półrocze naliczana jest 31 stycznia następnego roku. W opinii MŚ na podstawie tych dat winna być obliczana wysokość opłaty w ujęciu per capita, co zostanie doprecyzowane w projekcie ustawy, stąd tez uprzejmie dziękuje za powyższe pytanie.

Odpowiadający: Mariusz Orion Jędrysek - sekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska