piątek, 25 marzec 2016

Interpelacja nr 1380 i odpowiedź w sprawie projektu rozporządzenia określającego terminy uiszczania, wysokość i sposób obliczania należności stanowiących koszty funkcjonowania Rzecznika Finansowego i jego Biura

Do ministra finansów.

11 października 2015 r. weszła w życie ustawa o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym. Jej celem była eliminacja istotnej luki prawnej istniejącej dotychczas w polskim systemie ochrony praw konsumentów na rynku usług finansowych polegającej z jednej strony na braku unormowania terminów rozpatrywania reklamacji przez podmioty rynku finansowego, a z drugiej strony - na braku organu, który reprezentowałby interesy konsumentów w indywidualnych sporach z instytucjami finansowymi. Ustawa powołała zatem do życia instytucję Rzecznika Finansowego (który zastąpił dotychczas funkcjonującego Rzecznika Ubezpieczonych). Zakresem podmiotowym ustawy objęto niemal cały sektor rynku finansowego, nie tylko obszar związany z ubezpieczeniami (dodatkowo sektor bankowy, pożyczkowy, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, instytucje płatnicze, inne instytucje finansowe oraz rynek kapitałowy). Wymaga podkreślenia, że dotychczas klienci podmiotów rynku finansowego pozbawieni byli możliwości uzyskania pomocy w sytuacjach spornych z tymi instytucjami w sprawach indywidualnych. Zarówno Komisja Nadzoru Finansowego, jak i Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie posiadają kompetencji do udzielania pomocy w indywidualnych sprawach konsumentów. Głównym zadaniem Rzecznika Finansowego jest natomiast rozpatrywanie wniosków właśnie w indywidualnych sprawach, wniesionych na skutek nieuwzględnienia roszczeń klienta przez podmiot rynku finansowego. Tego rodzaju kompetencja ma zatem charakter unikatowy w polskim systemie prawa ochrony konsumentów. Spór między klientem a podmiotem rynku finansowego może być dodatkowo zakończony w drodze pozasądowego postępowania w sprawie rozwiązywania sporów, prowadzonego przez Rzecznikiem. Konsumenci zyskali silne wsparcie w ewentualnych sporach z profesjonalnymi podmiotami finansowymi, nierzadko oferującymi bardzo skomplikowane usługi. Z informacji przekazywanych przez Rzecznika Finansowego wynika, że liczba kierowanych do niego wniosków rośnie w bardzo szybkim tempie.

Ustawodawca, w związku z powołaniem instytucji Rzecznika Finansowego, zobowiązał ministra właściwego do spraw instytucji finansowych do wydania rozporządzenia, określającego terminy uiszczania, wysokość i sposób obliczania należności stanowiących koszty funkcjonowania Rzecznika i jego biura (art. 20 ust. 5 ustawy). Ciężarem ponoszenia ww. kosztów zostały obciążone podmioty rynku finansowego, wymienione w art. 20 ust. 1 aktu. Rozporządzenie do chwili obecnej nie zostało wydane. Aktualnie finansowanie Rzecznika spoczywa nadal – tak jak przed wejściem w życie ustawy – na podmiotach rynku ubezpieczeniowego. Tymczasem proces przekształcania Rzecznika Ubezpieczonych w Rzecznika Finansowego, w szczególności uruchomienie nowych komórek odpowiedzialnych za rozpatrywanie skarg na podmioty sektora bankowo-kapitałowego, prowadzenie pozasądowych postępowań w sprawie rozwiązywania sporów oraz obsługa zwiększającej się liczby napływających wniosków, a co za tym idzie efektywne funkcjonowanie Rzecznika, wymaga poniesienia istotnych nakładów. Art. 63 ustawy wskazuje, że akty wykonawcze wydane na podstawie poprzedniej ustawy o Rzeczniku Ubezpieczonych zachowują swoją moc nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o Rzeczniku Finansowym. Należy zatem podkreślić, że z dniem 11 kwietnia wygaśnie dotychczasowa podstawa prawna dla wnoszenia składek na finansowanie działalności Rzecznika. Stanowi to bardzo poważne zagrożenie dla możliwości realizacji przez ten organ swoich ustawowych funkcji oraz osłabia pozycję klientów instytucji finansowych.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1) Kiedy Ministerstwo Finansów przewiduje zakończenie prac nad rozporządzeniem i na kiedy zaplanowano wejście w życie tego aktu?

2) Z jakich powodów prace nad wydaniem aktu wykonawczego trwają blisko 6 miesięcy, licząc od dnia opublikowania ustawy? Proszę o precyzyjne wskazanie przyczyn, które uniemożliwiły dochowanie terminu określonego w § 127 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej”.

3) Czy Minister Finansów weźmie odpowiedzialność za indywidualne tragedie klientów instytucji finansowych, którzy nie będą mieli wsparcia w Rzeczniku Finansowym, gdy instytucja ta zostanie pozbawiona finansowania przez podmioty rynku finansowego, zgodnie z art. 20 ust. 5 ustawy?

Zgłaszający: Izabela Leszczyna

 

Odpowiedź na interpelację nr 1380 w sprawie projektu rozporządzenia określającego terminy uiszczania, wysokość i sposób obliczania należności stanowiących koszty funkcjonowania Rzecznika Finansowego i jego Biura

Na wstępie pragnę zaznaczyć, iż rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie terminu uiszczania, wysokości i sposobu obliczania należności na pokrycie kosztów działalności Rzecznika Finansowego i jego Biura, zwane dalej „rozporządzeniem”, zostało podpisane przez Ministra Finansów oraz skierowane do Rządowego Centrum Legislacji w celu publikacji. Rozporządzenie wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, co nastąpi najpóźniej w dniu 11 kwietnia 2016 r.

Stosownie do postanowień art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1348, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, koszty działalności Rzecznika Finansowego i jego Biura ponoszą podmioty rynku finansowego takie jak: krajowe zakłady ubezpieczeń, zagraniczne zakłady ubezpieczeń, powszechne towarzystwa emerytalne, krajowe instytucje płatnicze, krajowe instytucje pieniądza elektronicznego, biura usług płatniczych, banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, firmy inwestycyjne oraz instytucje pożyczkowe.

Podstawę prawną do wydania rozporządzenia stanowi przepis art. 20 ust. 5 ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw instytucji finansowych, określając w drodze rozporządzenia terminy uiszczania, wysokość i sposób obliczania należności na pokrycie kosztów działalności Rzecznika Finansowego i jego Biura, jest obowiązany uwzględnić zapewnienie skuteczności działalności Rzecznika i jego Biura.

Należy podkreślić, że przywołane przepisy ustawy determinują stopień skomplikowania materii rozporządzenia. Na złożoność prac nad jego projektem miała wpływ przede wszystkim zróżnicowana specyfika działalności podmiotów rynku finansowego.

Ponadto w rozporządzeniu należało zaprojektować mechanizm obliczeniowy pozwalający na rozliczanie zaliczek należnych od podmiotów rynku finansowego w sposób sprawiedliwy oraz transparentny. Dodatkowo w trakcie dwukrotnych konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych zgłoszono szereg uwag i postulatów, które musiały zostać poddane wnikliwej analizie. Ministerstwo Finansów dołożyło wszelkich starań, aby rozporządzenie weszło w życie w terminie jak najkrótszym od dnia wejścia w życie ustawy. Jednakże z uwagi na skomplikowaną materię oraz fakt, iż rozporządzenie rzutuje bezpośrednio na gospodarkę finansową poszczególnych podmiotów funkcjonujących na rynku finansowym, mechanizm obliczeniowy ujęty w rozporządzeniu był analizowany ze szczególną uwagą.

Warto również zaznaczyć, iż w rozporządzeniu uregulowano także kwestie ponoszenia kosztów funkcjonowania Rzecznika i jego Biura za okres od dnia wejścia w życie ustawy. Oznacza to, iż koszty funkcjonowania tej instytucji poniosą wszystkie podmioty wskazane w art. 20 ust. 1 ustawy, a nie tylko podmioty sektora ubezpieczeniowego.

Wydaje się również, że posłowie wnioskodawcy, zdając sobie sprawę ze stopnia skomplikowania materii regulowanej przez rozporządzenie, celowo zaproponowali w projekcie ustawy przepis art. 63. Jest to przepis przejściowy utrzymujący w mocy do dnia wejścia w życie rozporządzenia dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych (Dz. U. z 2013 r. poz. 290, z późn. zm.), nie dłużej jednak niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Powyższe spostrzeżenia prowadzą do wniosku, iż posłowie wnioskodawcy, na etapie konstruowania przepisów ustawowych, przewidywali przeprowadzenie i zakończenie prac nad rozporządzeniem w terminie określonym w ustawie.

Odpowiadający: Piotr Nowak - podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów