środa, 20 wrzesień 2017

Interpelacja nr 7873 w sprawie zasad postępowania w związku z występowaniem afrykańskiego pomoru świń w Polsce, dotyczących strefy niebieskiej, oraz odszkodowań za szkody wyrządzone przez dziki

Do ministra rolnictwa i rozwoju wsi:  Szanowny Panie Ministrze, 

Warszawa, 15 listopada 2016 r.

Afrykański pomór świń jest chorobą zakaźną, uznawaną za najgroźniejszą chorobę świń. Obecnie mamy do czynienia z jej występowaniem na terenie Polski i niestety ciągle pojawiają się doniesienia o jej kolejnych ogniskach. Kluczowe znaczenie mają tutaj wczesne i kompleksowe działania, m.in. zgłaszanie wszystkich podejrzeń choroby u świń jak i ścisła kontrola uboju.

Niestety obecnie mamy do czynienia z patową sytuacja w związku z występowaniem ASF, ponieważ w strefie niebieskiej producenci mają problem ze sprzedażą trzody.

Sytuacja jest dramatyczna, ze względu na fakt, że rolnicy przez cały czas muszą utrzymywać przerośnięte świnie. Zwierzęta zostały zatrzymane nakazami administracyjnymi – rolnicy muszą je trzymać do momentu, aż kupi je wskazany zakład, który produkuje z nich konserwy. Niestety zakład mięsny, który prowadził w tej strefie wykup trzody, przestał ją odbierać, a rolnicy nie mogą ich sprzedać nigdzie indziej tylko do wyznaczonego zakładu.

W wielu gospodarstwach na Podlasiu problemem jest zbyt duże zagęszczenie zwierząt czekających na skup. Podawane liczby tuczników czekających na skup są jedynie liczbą szacunkową, ponieważ istnieje prawdopodobieństwo, że jest ich kilka razy więcej, a cały czas rosną kolejne sztuki, które będą czekać w kolejce do odbioru.

– Problem ze sprzedażą tuczników jest od kilku miesięcy, hodowcy zaczynają tracić płynność finansową, a ceny za przerośnięte tuczniki są dalekie od cen rynkowych, o wiele za niskie – uważa Mariusz Nackowski ze Stowarzyszenia Hodowców Trzody Chlewnej „Podlasie”. – Ceny są już poniżej 4 zł za kilogram, na co hodowcy muszą się godzić, choć to nie z ich winy tuczniki nie zostały odebrane w terminie i są przerośnięte – mówił w wywiadzie dla www.agrofakt.pl.

Należy wziąć pod uwagę jeszcze jeden fakt, a mianowicie że w strefach niebieskich ograniczenia w przemieszczaniu zwierząt dotyczą także innych gatunków, w tym bydła. Prowadząc chów kilku gatunków, mamy do czynienia z problemem, który dotyka hodowcę na całej płaszczyźnie prowadzonej przez niego działalności.

Rolnicy coraz głośniej wyrażają swoje niezadowolenie z zaproponowanego skupu interwencyjnego trzody chlewnej i mają poczucie zostawienia samym sobie, a sytuacja pogarsza się z dnia na dzień. Hodowle staja się nieopłacalne - przynoszą straty, rolnicy tracą płynność finansową. Do tego dochodzi jeszcze problem dzików, których watahy plądrują pola uprawne i zagrażają zwierzętom gospodarskim.

Biorąc pod uwagę całokształt obecnej sytuacji dotyczący ASF i sposób postępowania w związku w występowaniem afrykańskiego pomoru świń w Polsce, choroba ta może stać się przyczyną niezwykle poważnych strat ekonomicznych dotykających zarówno poszczególnych rolników indywidualnych, jak i gospodarkę całego państwa.

W związku z powyższym zwracamy się z uprzejmą prośba o przeanalizowanie ww. sprawy oraz odpowiedź na następujące pytania.

Pytania:

- Czy możliwa jest zamiana zasad ustalania strefy niebieskiej zagrożenia ASF (zmniejszenie jej wokół ogniska zagrożenia)?

- Czy rolnicy otrzymają rekompensaty za straty spowodowane brakiem płynności finansowej powstałej z powodu przedłużającego się oczekiwania na skup?

- Czy można przyspieszyć badania trzody chlewnej na terenach zagrożonych ASF celem wydania zgody na sprzedaż zdrowych świń?

- W jakim najszybszym czasie rolnicy mogą otrzymać odszkodowania za szkody wyrządzone przez dziki?

Z wyrazami szacunku Posłowie na Sejm RP:

Dorota Niedziela

 

Leszek Ruszczyk

 

Kazimierz Plocke

 

Małgorzata Janyska

Robert Tyszkiewicz

Jakub Rutnicki  Odpowiedź na interpelację: 

Szanowny Panie Marszałku

W odpowiedzi na interpelację nr 7873 Posłów na Sejm RP w sprawie zasad postępowania w związku z występowaniem afrykańskiego pomoru świń w Polsce, dotyczących strefy niebieskiej, oraz odszkodowań za szkody wyrządzone przez dziki uprzejmie informuję, co następuje.

Ad. 1) Zgodnie z dokumentem roboczym Komisji Europejskiej o numerze SANTE/7112/2015 nt. zasad i kryteriów geograficznej regionalizacji dotyczącej ASF strefy, w których wprowadzone są restrykcje można zmniejszać o jeden stopień, w oparciu o poniższe zasady.

Obszar zagrożenia (część III) może zostać zniesiony i zastąpiony obszarem objętym ograniczeniami (części II), gdy na danym obszarze nie wystąpiło żadne ognisko ASF u świń domowych w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Natomiast w przypadku całkowitego zlikwidowania gospodarstw niekomercyjnych niespełniających wymagań bioasekuracji, 12 miesięczny okres bez ognisk może być zmniejszony do 3 miesięcy.

Ustalenie zasięgu obszaru zagrożenia każdorazowo odbywa się w Komisji Europejskiej, po analizie skali zagrożenia. Jednocześnie, w większości przypadków stronie polskiej udaje się wynegocjować mniejszy zasięg ww. obszaru niż pierwotnie to zakładano.

Ad. 2) W Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmowane są wielokierunkowe działania mające na celu łagodzenie skutków ekonomicznych wystąpienia ASF u świń i u dzików. Ministerstwo przygotowało kompleksowy program wsparcia, który został przekazany Komisji Europejskiej. Ewentualna pomoc uruchomiona zostanie po ostatecznej decyzji KE i zabezpieczeniu środków finansowych. W przedłożonym dokumencie Polska zawnioskowała o uruchomienie środków z budżetu UE celem m.in. sfinansowania rekompensat:

  • dla producentów świń z tytułu niższych cen skupu żywca wieprzowego i prosiąt, utrzymujących produkcję w strefie objętej restrykcjami weterynaryjnymi oraz ze zwiększonymi kosztami z tytułu przetrzymywania świń,
  • z tytułu sanitarnego zakazu utrzymywania świń w gospodarstwach w strefach objętych restrykcjami weterynaryjnymi.

Ponadto, na posiedzeniu Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w lipcu 2016 r. Komisarz Phil Hogan ogłosił pakiet wsparcia rynków rolnych, którego jednym z elementów jest rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/1613 z dnia 8 września 2016 r. przewidujące nadzwyczajną pomoc dostosowawczą dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych (Dz. Urz. UE L 242 z 9.09.2016, str. 10). Na tej podstawie państwa członkowskie mogą przyznać wsparcie producentom mleka i rolnikom w sektorach hodowlanych. Aktualnie w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowywany jest projekt aktu prawnego umożliwiającego przyznanie ww. wsparcia. Jednym z proponowanych działań jest wsparcie na rekompensaty dla producentów świń na części obszaru objętego restrykcjami z uwagi na ASF.

Ad. 3) Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 roku w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz.U. 2015 r. poz. 711 z póź. zm.) w przypadku przemieszczeń świń z obszaru objętego ograniczeniami oraz zagrożenia zwierzęta miedzy innymi muszą być poddane badaniu laboratoryjnemu, w okresie 15 dni przed dniem przemieszczenia, a także muszą być poddane badaniu klinicznemu, w kierunku występowania objawów ASF, przeprowadzonemu przez urzędowego lekarza weterynarii, nie wcześniej niż na 24 godziny przed przemieszczeniem.

Inspekcja Weterynaryjna dokłada wszelkich starań, aby próbki pobrane od świń zostały dostarczone szybko i sprawnie do Państwowego Instytutu Weterynarii – Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach. Natomiast Instytut ten przyjmuje i bada próbki pobrane w kierunku ASF całodobowo, przez siedem dni w tygodniu.

Ad. 4) Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2015 r. poz. 2168, z późn. zm.) naczelnym organem administracji rządowej w zakresie łowiectwa jest minister właściwy do spraw środowiska. Dlatego wszelkie zapytania dotyczące wypłat odszkodowań za szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne w uprawach i płodach rolnych powinny być kierowane do Ministerstwa Środowiska.

Niezależnie od powyższego, zgodnie z art. 46 ust. 1 ww. ustawy, dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego jest obowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny, a także szkody powstałe przy wykonywaniu polowania. Sposób postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za wyrządzone szkody określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za straty w uprawach i płodach rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 272).

Zgodnie z rozporządzeniem, poszkodowany właściciel lub posiadacz gruntu, na którym powstała szkoda, zgłasza pisemnie szkodę osobie uprawnionej do przyjmowania zgłoszeń, w terminie 3 dni od dnia jej stwierdzenia, a w przypadku szkód wyrządzonych w sadach – w terminie 14 dni od jej powstania (poszkodowany jest zobowiązany podać dokładną liczbę uszkodzonych drzew). Po zgłoszeniu zaistniałej szkody, upoważniony przedstawiciel dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego, informuje o planowanym terminie szacowania szkody (nie później niż na 2 dni przed ich dokonaniem). Wstępne szacowanie szkody, ostateczne szacowanie szkody oraz ponowne szacowanie szkody może być przeprowadzone bez obecności poszkodowanego.

Z oględzin, ostatecznego szacowania szkody oraz ponownego szacowania szkody sporządzany jest protokół, który podpisują szacujący przedstawiciel dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego, poszkodowany rolnik oraz przedstawiciel właściwej terytorialnie izby rolniczej, jeżeli uczestniczył w tej czynności. W protokole umieszczane są następujące informacje: gatunek zwierzyny, która wyrządziła szkodę, rodzaj uprawy oraz jej stan i jakość, procent zniszczenia uprawy, szacunkowy obszar upraw, wysokość obliczonego odszkodowania oraz rozmiar szkody, który ustalany jest poprzez pomnożenie obszaru uprawy uszkodzonej i procentu jej uszkodzenia, a następnie pomnożenie tak uzyskanej powierzchni zredukowanej i plonu z 1ha (w przypadku szkód w uprawach) lub poprzez ustalenie szacunkowej masy uszkodzonego płodu rolnego (w przypadku szkód w płodach rolnych).

 

Wysokość odszkodowania ustalana jest poprzez pomnożenie rozmiaru szkody przez cenę skupu danego artykułu rolnego, a w przypadku, gdy nie jest prowadzony skup – cenę rynkową z dnia ostatecznego szacowania szkody, w rejonie powstania szkody. Odszkodowania wypłacane są przez dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich w terminie 30 dni od dnia sporządzenia protokołu ostatecznego szacowania szkody.