środa, 29 listopad 2017

Projekt ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o Narodowym Banku Polskim [PAKIET GOSPODARCZY]

PROJEKT

Ustawa o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o Narodowym Banku Polskim

 

Art. 1. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 z późn. zm.1)). wprowadza się następujące zmiany:

1) po art. 139 dodaje się art. 139a w brzmieniu:

„Art. 139a. 1. Przed przedstawieniem Radzie Ministrów projektu ustawy budżetowej na rok następny Minister Finansów uzyskuje opinię Rady Polityki Pieniężnej w sprawie prognozowanej wartości ogółem działań dyskrecjonalnych, przyjętych dla ustalenia limitu wydatków, o których mowa w art. 112aa ust.1.

2. W przypadku przedstawienia przez Radę Polityki Pieniężnej w opinii, o której mowa w ust. 1, wartości ogółem działań dyskrecjonalnych, przyjętych dla ustalenia limitu wydatków, o których mowa w art. 112aa ust. 1, niższej niż przyjęta dla opracowania projektu ustawy budżetowej, Minister Finansów dokonuje zmian w projekcie, uwzględniających opinię Rady Polityki Pieniężnej.

3. Jeżeli Minister Finansów uzna, że dokonanie zmian, o których mowa w ust. 2, jest niezasadne lub wprowadzi zmiany w projekcie ustawy budżetowej nieuwzględniające w całości wartości przedstawionej w opinii Rady Polityki Pieniężnej, w uzasadnieniu projektu jest obowiązany podać przyczyny niewprowadzenia zmian w zakresie wynikającym z opinii.”;

2) w art. 142 po pkt 6b dodaje się pkt 6c w brzmieniu:

„6c) informację o opinii Rady Polityki Pieniężnej, o której mowa w art. 139a;”.

Art. 2. W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778) po art. 12 dodaje się art. 12a w brzmieniu:

„Art. 12a. Rada, na wniosek Ministra Finansów, wydaje opinię, o której mowa w art. 139a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

2. W opinii, o której mowa w ust. 1, Rada ocenia zasadność przyjęcia wartości ogółem działań dyskrecjonalnych, przyjętej przez Ministra Finansów dla ustalenia limitu wydatków, o których mowa w art. 112aa ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. W przypadku zawyżenia tej wartości przez Ministra Finansów, Rada podaje w opinii wartość ustaloną we własnym zakresie.”.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

 

UZASADNIENIE

1. Potrzeba i cel wydania ustawy

W okresie dobrej koniunktury na świecie należy przygotować finanse publiczne na jej pogorszenie. Tymczasem obecnie następuje zadłużanie państwa polskiego niemal najszybsze w Europie. Według najnowszej, jesiennej prognozy Komisji Europejskiej, tylko w dwóch krajach UE wzrost długu publicznego w relacji do PKB w latach 2016-17 był większy niż w Polsce. W przyszłym roku nie będzie już żadnego takiego kraju. W zdecydowanej większości krajów UE dług publiczny w relacji do PKB od 2015 roku spada. Rośnie liczba krajów UE, mających nadwyżki w finansach publicznych. W przyszłym roku będzie takich krajów 9, a w kolejnym roku 11.

Aby zapobiec nieuzasadnionemu wzrostowi długu publicznego i uniknąć wzrostu wydatków publicznych, które w perspektywie pogorszenia się koniunktury gospodarczej lub zatrzymania tendencji wzrostowych zdestabilizowałby finanse publiczne, należy wprowadzić mechanizm zapobiegający sztucznemu zawyżania limitów wydatków publicznych.

 

2. Przedstawienie rzeczywistego stanu w dziedzinie, która ma być unormowana oraz różnice pomiędzy dotychczasowym a projektowanym stanem prawnym

W okresie rządów poprzedniej koalicji rządowej wprowadzono do ustawy o finansach publicznych regułę (tzw. stabilizującą regułę wydatkową – obecnie art. 112aa ustawy o finansach publicznych), która – gdyby była przestrzegana – zapewniłaby osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego i spadek relacji długu publicznego do poziomów nie rodzących ryzyka naruszenia limitu określonego w Konstytucji.

Obecnie jednak ta reguła jest obchodzona. W szczególności, zawyża się szacunki korzyści z uszczelnienia systemu podatkowego. Owo zawyżenie podnosi prognozowaną wartość ogółem działań dyskrecjonalnych, w zakresie podatków i składek na ubezpieczenia społeczne, która pojawia się jako ostatni składnik we wzorze określającym kwotę wydatków na dany rok organów i jednostek, składających się na 90% sektora finansów publicznych.

Obecnie brak jest mechanizmów weryfikujących wartości działań dyskrecjonalnych przyjmowanych dla opracowania projektu budżetu państwa. Proponuje się wprowadzenie takiego mechanizmu poprzez zobligowanie Ministra Finansów, aby na etapie opracowywania projektu ustawy budżetowej zwracał się o odrębną opinię Rady Polityki Pieniężnej w sprawie wartości działań dyskrecjonalnych przyjętych do obliczenia limitu wydatków na dany rok budżetowy. RPP w swojej opinii byłaby zobowiązana przedstawić własne szacunki prognozowanej wartości ogółem działań dyskrecjonalnych, w zakresie podatków i składek na ubezpieczenia społeczne. Minister Finansów zobowiązany będzie do weryfikacji przyjętych przez siebie wartości, jeżeli byłyby one wyższe od określonych przez Radę Polityki Pieniężnej. Jeżeli nie dokonałby korekty projektu, uznając, że wartości określone przez RPP są niezasadne musiałby odnieść się do tego faktu w uzasadnieniu projektu kierowanego do Rady Ministrów, a potem do Sejmu.

Proponowane rozwiązanie, biorąc pod uwagę rolę i niezależny od rządu status Rady Polityki Pieniężnej, wzmocni mechanizm stabilizującej reguły wydatkowej i znacznie utrudni jej obchodzenie.

 

3. Skutki społeczne, gospodarcze, finansowe i prawne

Ustawa będzie miała pośrednie pozytywne skutki społeczne, gospodarcze i finansowe wpływając na dostosowanie wzrostu wydatków publicznych do dochodów publicznych oraz na polepszenie relacji długu publicznego do PKB.

Skutkami prawnymi wejścia w życie ustawy będzie nałożenie obowiązku uzyskiwania dodatkowej opinii w trakcie opracowywania projektu ustawy budżetowej przez Ministra Finansów.

Przepisy zawarte w projekcie nie przewidują wydania aktów wykonawczych do ustawy.

Proponuje się, aby ustawa weszła w życie po upływie 14 od dnia ogłoszenia.

 

4. Obciążenie finansowe budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Projekt nie pociąga za sobą obciążenia finansowego budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

 

5. Projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

6. Projekt ustawy nie zawiera przepisów technicznych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597), w związku z tym nie podlega notyfikacji.

 

7. Projekt ustawy nie wywiera wpływu na działalność mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców.

Może natomiast przynieść im pośrednie korzyści wynikające z pozytywnych skutków ograniczenia długu publicznego dla wzrostu gospodarki. Narastający dług publiczny ma szereg negatywnych konsekwencji dla wzrostu gospodarczego. Po pierwsze, oznacza wyższe podatki w przyszłości. Zarazem może pogorszyć strukturę podatków. Pogłębia bowiem nierówności w dochodach między bogatymi a biednymi, co z kolei prowadzi do podnoszenia podatków od dochodu lub majątku, osłabiających bodźce do pracy, podnoszenia kwalifikacji, oszczędzania i do innowacji. Po drugie, koszty obsługi długu publicznego wypychają w pierwszym rzędzie wydatki potencjalnie prorozwojowe – na infrastrukturę, badania naukowe, czy edukację. Po trzecie, deficyt w finansach publicznych, będący źródłem przyrostu długu publicznego pochłania prywatne oszczędności, które mogłyby finansować inwestycje przedsiębiorstw. Narastający dług publiczny zwiększa też niepewność co do przyszłych ciężarów podatkowych i stabilności gospodarki, a niepewność nie sprzyja inwestowaniu. Po czwarte, zmiany w poziomie długu publicznego wywołują przypływy i odpływy zagranicznego kapitału portfelowego, co powoduje wahania kursu waluty krajowej, utrudniające wymianę międzynarodową i – w efekcie – transfer technologii z zagranicy. Po piąte, narastanie długu publicznego może skończyć się kryzysem fiskalanym.

 

 

1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. 1948, 1984 i 2260 oraz z 2017 r. poz. 60, 191, 659, 933, 935, 1089, 1475, 1529 i 1537.