środa, 29 listopad 2017

Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych [PAKIET GOSPODARCZY]

Projekt 

Ustawa

o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

 

Art. 1. W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 6:

a) w ust. 1 pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 5a;”,

b) po ust. 5 dodaje się ust. 5a w brzmieniu:

„5a. 1. Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, do ukończenia 24 lat. Osoby te mogą być objęte ubezpieczeniami emerytalnemu i rentowym dobrowolnie, na swój wniosek.”;

2) po art. 16 dodaje się art. 16a w brzmieniu:

„Art. 16a. 1. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe osób, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1, które nie ukończyły 24 lat oraz prowadziły nieprzerwanie przez okres co najmniej dwóch lat pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia.

2. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe osób, o których mowa w ust. 1, finansuje w całości budżet państwa za pośrednictwem Zakładu.”;

3) w art. 18a:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie

„1. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia, z zastrzeżeniem ust. 3.”,

b) dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

„3. Przepis ust. 1 stosuje się do osób, o których mowa w art. 6 ust. 5a, kontynuujących prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej po ukończeniu 24. roku życia. Podstawa wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do upływu 24 miesięcy kalendarzowych od dnia ukończenia 24. roku życia.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938.) wprowadza się następujące zmiany:

l) w art. 81:

a) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

" 2. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, z wyłączeniem osób, o których mowa w ust. 2a, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.",

b) dotychczasowy ust. 2a oznacza się jako ust. 2b oraz dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, do ukończenia przez te osoby 24. roku życia, stanowi kwota 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.”;

2) w art. 85 po ust. 15a dodaje się ust. 15b w brzmieniu:

„15b. Za osoby, o których mowa w art. 81 ust. 2a, składkę na ubezpieczenie zdrowotne jako płatnik oblicza Zakład Ubezpieczeń Społecznych.”;

3) w art. 86 po ust. 2b dodaje się ust. 2c i 2d w brzmieniu:

„2c. Składki na ubezpieczanie zdrowotne osób, o których mowa w art. 81 ust. 2a, opłacane są przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

2d. Na opłacenie składek, o których mowa w ust. 2c, Zakład Ubezpieczeń Społecznych otrzymuje dotacje z budżetu państwa.”;

Art. 3. 1. Przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do osób, które rozpoczęły działalność gospodarczą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

2. Okresy prowadzenia działalności gospodarczej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zalicza się do okresu prowadzenia działalności, o którym mowa w art. 16a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1.

Art. 4. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 r.

 

UZASADNIENIE

 

1. Potrzeba i cel wydania ustawy

Głównym celem projektu jest zachęcenie osób w wieku do 24 lat włącznie do tworzenia własnych firm. Zwiększenie młodym ludziom możliwości eksperymentowania, testowania własnych pomysłów i podejmowania ryzyka powinno złagodzić negatywny wpływ spadku liczby młodych na natężenie innowacji w polskiej gospodarce i – w konsekwencji – jej wzrost w długim okresie. Na zagrożenie takie wskazują badania z innych krajów. W latach 2007-2016 liczba osób młodych, tzn. w wieku 15-24 lata, zmniejszyła się o ponad 1,6 mln, tj. o 29,0%. Dla porównania, w UE spadła ona o 10,3%, w tym w UE-15 o 4,7%. Jeżeli polska gospodarka ma zachować dynamizm, to musi pełniej korzystać z energii, inwencji i otwartości tych ludzi.

Dodatkowym celem projektu jest zwiększenie aktywności zawodowej młodych Polaków. Młodzi ludzie w Polsce są mniej aktywni zawodowo niż przeciętnie w Europie. Odsetek aktywnych zawodowo młodych ludzi wynosi 34,5% wobec 41,5% w UE, w tym 43,8% w UE-15; w Niemczech wynosi on 49,2%, a w Szwecji 54,8%. Ta niska aktywność zawodowa młodych Polaków nie zmienia się od lat, choć w całej populacji w wieku produkcyjnym po 2007 roku nastąpił pod tym względem gigantyczny postęp. Gdyby aktywność zawodowa wśród młodych w Polsce wzrosła do poziomu średniej w UE, to przy zachowaniu dotychczasowej stopy bezrobocia wśród nich, liczba pracujących w naszym kraju byłaby większa o 230 tys. Gdyby za punkt odniesienia przyjąć UE-15, to ta liczba wzrosłaby o 305 tys. Przy wskaźniku aktywności zawodowej wśród młodych na poziomie Niemiec, byłaby ona wyższa o 485 tys. Gdyby zaś wskaźnik ten osiągnął wartość ze Szwecji, to wzrosłaby ona o 670 tys. osób.

Trzecim celem projektu jest obniżenie wysokiego bezrobocia wśród młodych. Jakkolwiek po 2013 roku jego stopa wyraźnie spadła, to w 2016 roku wciąż wynosiła 17,7% (w 2013 r. sięgała 27,3%) i była tylko nieznacznie niższa niż przeciętnie w UE (18,7%). Tymczasem, w Niemczech wynosi ona 7,1%, przy dużo wyższej aktywności zawodowej. Gdyby stopa bezrobocia wśród młodych spadła w Polsce do poziomu niemieckiego, to nawet przy braku poprawy aktywności zawodowej wśród nich, liczba pracujących wzrosłaby o 146 tys. Gdyby natomiast zarówno wskaźnik aktywności zawodowej wśród młodych, jak i stopa bezrobocia wśród nich były w Polsce takie, jak w Niemczech, to liczba pracujących byłaby wyższa aż o 693 tys. osób.

 

2. Przedstawienie rzeczywistego stanu w dziedzinie, która ma być unormowana oraz różnice pomiędzy dotychczasowym a projektowanym stanem prawnym

 

Obecnie osoby, które nie ukończyły 24 lat podlegają takim samym zasadom opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, jak wszystkie inne osoby. Żeby zachęcić ich do zakładania działalności gospodarczej, powinno zwolnić się ich z obowiązku płacenia składek na Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Narodowego Funduszu Zdrowia przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Dla przykładu, w warunkach roku 2017 osoba rozpoczynająca działalność gospodarczą na początku 20-go roku życia, osiągnęłaby następującą maksymalną korzyść, gdyby kontynuowała działalność do ukończenia 24 roku życia. Przez pierwsze dwa lata nie musiałaby płacić: 1) składki preferencyjnej ZUS (190,62 zł x 24 m-ce = 4574,88 zł), 2) składki na NFZ (297,28 zł x 24 m-ce = 7134,72 zł). Przez kolejne trzy lata, do ukończenia 24-go roku życia nie musiałaby płacić składki na ZUS w pełnym wymiarze i składki na NFZ (1172,56 zł x 36 m-cy = 42 212,16 zł). W sumie dałoby to jej oszczędność na poziomie 53 921,76 zł.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą korzystające ze zwolnienia zachowają jednak możliwość samodzielnego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (zwolnienie powinno być prawem, a nie obowiązkiem).

Dodatkową zachętą dla podejmowania i kontynuowania działalności gospodarczej będzie możliwość skorzystania z ulg obowiązujących do tej pory na zasadach ogólnych. Po ukończeniu 24 lat osoby, które kontynuować będą działalność gospodarczą, zachowają prawo do istniejącej dzisiaj ulgi obniżającej na okres 2 lat osobom rozpoczynającym działalność gospodarczą składki na ubezpieczenia społeczne o 80%.

Aby wzmocnić pozytywny wpływ planowanego rozwiązania na aktywność zawodową młodych ludzi i obniżyć bezrobocie wśród nich, projekt wprowadza także regulację, która po dwóch latach prowadzenia działalności gospodarczej przez młodych ludzi zwalniałaby ich wynagrodzenia otrzymywane z tytułu umowy o pracę z wszelkich składek poza składką na ubezpieczenie zdrowotne. Ponieważ umowa o pracę wiąże się nierozerwalnie z ubezpieczeniem społecznym, budżet państwa powinien opłacać za takie osoby składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowego oraz chorobowe w wysokości odpowiadającej składkom od minimalnego wynagrodzenia.

 

 

3. Skutki społeczne, gospodarcze i prawne

 

Projekt spowoduje korzystne skutki społeczne poprzez zwiększenia aktywności zawodowej ludzi młodych.

Skutkami gospodarczymi będzie zwiększenie liczby podmiotów gospodarczych, obniżenie kosztów pracy, a w efekcie - zwiększenie konkurencyjności polskiej gospodarki.

Skutki prawne ustawy sprowadzają się do zmian w zakresie praw i obowiązków osób ubezpieczonych, pracodawców i płatników składek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. W przepisach przejściowych rozciągu się uprawnienia wprowadzane ustawą na osoby, które podjęły działalność gospodarczą przed jej wejściem w życie.

Proponuje się, aby ustawa weszła w życie 1 stycznia 2019 r.

 

4. Skutki finansowe i obciążenie finansowe budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

 

Projekt pociąga za sobą obciążenie finansowe budżetu państwa w związku z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne osób podejmujących działalność gospodarczą przed ukończeniem 24 lat. Na bazie dostępnych danych można szacować, że koszty powyższej regulacji nie powinny przekroczyć 4 mld zł. Koszty te mają charakter warunkowy. Pojawiłyby się w takiej skali, gdyby zaszły łącznie trzy okoliczności: (1) wszyscy młodzi ludzie, którzy dzisiaj są aktywni, postanowiliby porzucić umowy o pracę i założyć firmy; (2) żadna z młodych osób nie zwiększyłaby swoich dochodów w wyniku działania regulacji; (3) żaden młody człowiek, który dzisiaj nie jest aktywny, nie zaktywizowałby się. Jako że jest to mało prawdopodobne, w rzeczywistości koszty te zostaną pomniejszone przez podatki płacone przez młodych, których program zachęci do aktywności lub którym pomoże rozwinąć działalność i osiągnąć wyższe dochody.

 

5. Projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

W związku z faktem, że projekt przewiduje preferencje dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą przez zwolnienie z obowiązków w zakresie składek ubezpieczenia społecznego oraz pokrywania części kosztów działalności gospodarczej przez budżet państwa, w toku prac nad projektem ustawy należy rozważyć przeprowadzenie procedury notyfikacji pomocy publicznej na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1808 i 1948).

 

6. Projekt ustawy nie zawiera przepisów technicznych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597), w związku z tym nie podlega notyfikacji.

 

7. Projekt wywiera wpływ na działalność mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców.

Regulacje wprowadzane ustawą stwarzają korzystne warunki dla funkcjonowania i rozwoju mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców. Z jednej strony przejawiać się to będzie w zwolnieniu ze składek samych przedsiębiorców. Z drugiej strony, przedsiębiorcy zatrudniający osoby, które nie ukończyły 24 lat, a wcześniej prowadziły nieprzerwanie przez 2 lata działalności gospodarczą, będą korzystali z niższych kosztów pracy.