poniedziałek, 10 kwiecień 2017

Interpelacja nr 11850 w sprawie sytuacji inspektorów kontroli skarbowej po powołaniu Krajowej Administracji Skarbowej

Do ministra finansów: Szanowny Panie Ministrze, Kontrola skarbowa, w swojej 25-letniej historii opierała się na korpusie inspektorów kontroli skarbowej. Status inspektora kontroli skarbowej uzyskiwało się po spełnieniu wielu rygorystycznych warunków przewidzianych w przepisach ustawy o kontroli skarbowej, w tym po zdaniu państwowego egzaminu kwalifikacyjnego na to stanowisko. Według zgodnej opinii fachowców, egzamin ten należał do najtrudniejszych egzaminów zawodowych. O skali jego trudności może świadczyć zdawalność, w wielu edycjach nie przekraczająca kilku procent, a np. w dwóch ostatnich – nie osiągająca nawet 1. procenta (w liczbach: wynik pozytywny osiągnęły po 2. osoby na odp. ok. 400 i ok. 600 zdających). Uregulowania ustawy o kontroli skarbowej przyznawały tej grupie szczególne uprawnienia. Do 30 czerwca 2002 r. inspektor kontroli skarbowej był samodzielnym organem kontroli skarbowej i wydawał, we własnym imieniu, decyzje jako organ pierwszej instancji. Przez cały okres istnienia kontroli skarbowej, a więc od 7 lutego 1992 r. do 28 lutego 2017 r., inspektor kontroli skarbowej był finansowym organem postępowania przygotowawczego, samodzielnie prowadzącym śledztwa i dochodzenia karne skarbowe i niektóre inne w sprawach o wykroczenia i przestępstwa powszechne. Po utracie statusu organu kontroli skarbowej (na rzecz dyrektora urzędu kontroli skarbowej), zgodnie z regulacjami ustawy o kontroli skarbowej inspektor nadal samodzielnie prowadził postępowania kontrolne i kierował zespołem kontrolnym, przy czym najistotniejsze czynności (przesłuchania, sporządzanie projektu decyzji) nadal były zastrzeżone dla tego stanowiska. Intencją twórców kontroli skarbowej było więc nadanie iks statusu szczególnego, wysoko kwalifikowanego, samodzielnego i o dużym stopniu niezależności, eksperta. Biorąc pod uwagę wyniki osiągane przez kontrolę skarbową, chociażby na przykładzie ostatnich lat, niezaprzeczalnym jest, że inspektorom kontroli skarbowej państwo zawdzięcza wielomiliardowe wpływy, wykrycie przestępstw gospodarczych na ogromną skalę, ujawnienie wielu przestępczych mechanizmów. Nie ulega wątpliwości, że każda złotówka wydana na wynagrodzenie czy szkolenie inspektora, przyniosła zwielokrotniony efekt dla budżetu. Na tej wyspecjalizowanej grupie spoczywał ciężar najbardziej skomplikowanych, wymagających ogromnej wiedzy, predyspozycji i doświadczenia kontroli, w tym np. karuzeli w podatku od towarów i usług czy cen transferowych. Wreszcie, bez inspektorów nie byłoby możliwe skuteczne prowadzenie postępowań prokuratorskich w sprawach podatkowych. Orientacyjnie, w ostatnim czasie liczebność tej grupy to ponad 2 tys. aktywnych iks, różnych stopni. Najniższy stopień – IV, najwyższy – I, przy czym w praktyce żaden z iks nie posiadał na dzień utworzenia KAS tego stopnia, wcześniej była 1. osoba. Najwyższy w praktyce pozostaje II stopień. Dziwi więc, że w regulacjach KAS nie zawarto jakichkolwiek zasad, warunków i gwarancji zachowania równorzędnego statusu i niezmniejszonego wynagrodzenia dla tej specyficznej, wyspecjalizowanej grupy fachowców. Ujęto natomiast zapisy gwarantujące zachowanie odpowiadającego obecnemu stopnia w Służbie Celno-Skarbowej funkcjonariuszom celnym! Co ciekawe, w projektach wcześniejszych, inspektorzy mieli zagwarantowane odpowiednie zaszeregowanie. Obietnice i zapewnienia w tym zakresie składali też prominentni przedstawiciele resortu, np. w trakcie spotkań z pracownikami UKS, ówczesny Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej – podsekretarz stanu w MF – Wiesław Jasiński. Obok dostrzeganego w obecnej sytuacji, budzącego najwyższy niepokój, ryzyka zaprzepaszczenia wiedzy i doświadczenia grupy, w którą zainwestowano znaczne środki, dostrzec też należy aspekt czysto ludzki. Obecni inspektorzy związali swój los z kontrolą skarbową, mając prawo sądzić, że zdobyte przez nich kolejne szczeble awansu będą przekładały się na prestiż i coraz lepsze warunki płacowe, jak w każdej strukturze. Nagłe, z dnia na dzień, przekreślenie całego dorobku zawodowego jest zasadnie odbierane jako niezasłużone i krzywdzące. Pamiętać należy, że ludzie ci poświęcili się służbie dla państwa w bardzo niewdzięcznej roli, w swoich środowiskach lokalnych nie zyskali przez to przyjaciół. W wielu przypadkach nie skorzystali z intratnych propozycji, wybierając służbę państwową. Najbardziej doświadczeni mają obecnie po ok. 50 lat, a więc są w wieku, w którym trudno zaczynać drogę zawodową od początku. Chyba nie zasłużyli na takie potraktowanie przez państwo, któremu poświęcili najlepsze zawodowe lata. Z kolei, czy nasze państwo stać na utratę wiedzy i doświadczenia tych ludzi? Wobec powyższego, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Jakie podjęto działania w celu zachowania i wykorzystania potencjału inspektorów kontroli skarbowej w strukturach KAS? Jeżeli wydano w tym zakresie jakiekolwiek pisemne regulacje (pisma, wytyczne, decyzje lub podobne) proszę o ich załączenie. Wobec sygnałów o, wynikających z wcześniejszych animozji na poziomie lokalnym, działaniach o charakterze odwetu, proszę o informację, czy z poziomu Szefa KAS sprawowany jest bieżący nadzór i monitoring w przedmiotowej sprawie w celu zapobieżenia niejednolitemu traktowaniu inspektorów kontroli skarbowej w poszczególnych Izbach Administracji Skarbowej? Czy dotychczasowi inspektorzy kontroli skarbowej będą mieli zaproponowane warunki pracy odpowiadające ich kwalifikacjom, posiadanym stopniom inspektorskim, uwzględniające osiągnięcia zawodowe i gwarantujące niepogorszenie prestiżu, w znaczeniu stanowiska (lub stopnia) w hierarchii służbowej nowych struktur? Jaki stopień służbowy zostanie zaproponowany inspektorowi kontroli skarbowej, któremu zostanie zaoferowana służba w strukturach KAS? Czy inspektorzy kontroli skarbowej zachowają w nowych strukturach wynagrodzenia w dotychczasowej wysokości, oczywiście z uwzględnieniem wszystkich dotychczasowych składników tych wynagrodzeń? Czy, a jeżeli tak, to pod jakimi warunkami i na jaką skalę (procentowo do liczby inspektorów), przewiduje się wykorzystanie w stosunku do inspektorów kontroli skarbowej konstrukcji zawartej w „Porozumieniu w sprawie zabezpieczenia praw i interesów pracowników oraz funkcjonariuszy oraz zabezpieczenia realizacji zadań organów państwa w związku z wdrażaniem Krajowej Administracji Skarbowej” podpisanym 1 marca br. przez Szefa KAS Mariana Banasia i NSZZ „Solidarność” reprezentowany przez Piotra Dudę i Tomasza Ludwińskiego, pozwalającej na (§ 1 ust. 3) proponowanie wynagrodzenia na poziomie niższym niż dotychczasowe w przypadku uznania, że wysokość wynagrodzenia jest cyt: „…w sposób nieuzasadniony znacznie wyższa od wynagrodzeń lub uposażeń pracowników albo funkcjonariuszy zatrudnionych lub pełniących służbę na takich samych stanowiskach….”. (tu mała dygresja: nie sposób oprzeć się pokusie innego przyporządkowania tego nadzwyczaj nieprecyzyjnego i pojemnego zapisu. Zdecydowanie jego miejscem jest § 22). Odpowiedź: W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Janusza Cichonia z dnia 19 kwietnia 2017 r. nr 11850 w sprawie sytuacji inspektorów kontroli skarbowej po powołaniu Krajowej Administracji Skarbowej uprzejmie informuję, co następuje: Odnosząc się do pytania 1 uprzejmie informuję, iż celem reformy Krajowej Administracji Skarbowej jest stworzenie jednostek organizacyjnych KAS opartych na silnej, merytorycznej kadrze. Ministerstwo Finansów jest zainteresowane najefektywniejszym wykorzystaniem istniejących kadr. Oznacza to oparcie działalności powstającej służby na wiedzy, zaangażowaniu i doświadczeniu osób zatrudnionych w byłych strukturach administracji podatkowej, Służby Celnej i kontroli skarbowej, w tym inspektorów kontroli skarbowej. Krajowa Administracja Skarbowa ma umożliwić lepsze wykorzystanie zasobów kadrowych, jak i finansowych i organizacyjnych. Skonsolidowana Krajowa Administracja Skarbowa to większy nacisk m.in. na: obsługę dużych podatników, jednolitą informację podatkową i celną czy zapobieganie przestępczości (m.in. wyłudzeniom VAT). Stworzenie Krajowej Administracji Skarbowej nie jest ukierunkowane na pogarszanie warunków płacowych pracowników i funkcjonariuszy. Przy ustalaniu nowych warunków wynagrodzenia, przez kierowników jednostek organizacyjnych KAS, pracownicy/ funkcjonariusze, co do zasady, powinni zachować wysokość swojego dzisiejszego wynagrodzenia/uposażenia (nie dotyczy to osób, które nie będą już pełnić funkcji kierowniczych). Suma składników wynagrodzenia/uposażenia obecnie otrzymywanego powinna być równa sumie składników wynagrodzenia/uposażenia proponowanego. Dotyczy to w głównej mierze osób, których wynagrodzenie będzie składało się z innych składników wynagrodzenia niż dotychczas, np. propozycja z cywila na funkcjonariusza i odwrotnie lub w przypadku inspektorów kontroli skarbowej. Należy natomiast pamiętać, że pracownicy którzy zmienią swój status na funkcjonariuszy zmienią również stanowiska na właściwe dla Służby Celno-Skarbowej. W kwestii warunków pracy należy wskazać, iż zgodnie z art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948 z późn. zm.) to dyrektor izby administracji skarbowej składa odpowiednio pracownikom oraz funkcjonariuszom, w terminie do dnia 31 maja 2017 r., pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, która uwzględnia posiadane kwalifikacje i przebieg dotychczasowej pracy lub służby, a także dotychczasowe miejsce zamieszkania – dotyczy to również inspektorów kontroli skarbowej. Dyrektorzy izb administracji skarbowej działają zgodnie z podpisanym z dniem 27 marca 2017 r. 2 rozporządzeniem zmieniającym rozporządzenie w sprawie określenia stanowisk urzędniczych, wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby cywilnej, na podstawie którego inspektorom kontroli skarbowej będą proponowane stanowiska służbowe. To czy inspektorowi kontroli skarbowej będzie zaproponowane stanowisko w służbie cywilnej, czy stanowisko w Służbie Celno-Skarbowej, będzie zależało od przydzielonych zadań. W art. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947 z późn. zm.) wskazano zadania, do realizacji których upoważnieni są wyłącznie funkcjonariusze. Ponadto powołany powyżej art. 165 ust. 7 ustawy wprowadzającej KAS jasno precyzuje, jakimi kryteriami mają kierować się dyrektorzy izb administracji skarbowej składając propozycję pracy bądź służby. Niedopuszczalnym jest więc, aby przy określaniu propozycji pracy bądź służby poza dobrem Krajowej Administracji Skarbowej uwzględnione zostały inne kryteria pozaustawowe. Szczególnie rozważnie należy traktować propozycje pracy/służby dla osób, które będą zmieniały swój status zatrudnienia tj. pracowników, którzy otrzymają propozycje służby oraz funkcjonariuszy, którym składane będą propozycje pracy. Dla osób które posiadają największą wiedzę i doświadczenie w zakresie orzecznictwa przewidziane są stanowiska radcy skarbowego. Ostatecznie decyzję o tym, kto otrzyma propozycję na stanowisko radcy skarbowego podejmą dyrektorzy izb administracji skarbowej, którzy będą składać propozycję pracy lub pełnienia służby. W piśmie z 24 lutego 2017 r., skierowanym do koordynatorów do utworzenia i organizacji Krajowej Administracji Skarbowej w województwach, sformułowano wytyczne dotyczące powołania zespołów składających się z osób bezstronnych, cieszących się szacunkiem wśród współpracowników, które to zespoły będą brały udział w przygotowaniu dla dyrektora izby administracji skarbowej propozycji pracy bądź służby dla podległych pracowników/ funkcjonariuszy. Wszyscy dyrektorzy izb administracji skarbowej powołali wspomniane zespoły. Nie bez znaczenia jest fakt, że w skład poszczególnych zespołów powołani zostali przedstawiciele organizacji związkowych działających w administracji podatkowej, kontroli skarbowej i Służbie Celnej, a także komitetów reprezentantów organizacji związkowych pracowników poszczególnych jednostek wchodzących w skład Krajowej Administracji Skarbowej. Celem prac zespołów jest zapewnienie bezstronności i obiektywizmu przy przygotowaniu propozycji pracy oraz służby pracownikom/funkcjonariuszom, z uwzględnieniem posiadanych przez pracowników/funkcjonariuszy kwalifikacji, przebiegu dotychczasowej pracy lub służby oraz miejsca zamieszkania. Jednocześnie dyrektorom izb administracji skarbowej zwrócono uwagę, że zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej to dyrektorzy izb administracji skarbowej odpowiadają za realizację polityki kadrowej. W związku z powyższym będą ponosić pełną odpowiedzialność za propozycje pracy/służby dla pracowników/funkcjonariuszy zatrudnionych/pełniących służbę w kierowanych przez nich jednostkach organizacyjnych. Z uwagi o dbałość o należyte zabezpieczenie praw i interesów pracowników i funkcjonariuszy konsolidowanej administracji podatkowej, kontroli skarbowej i Służby Celnej zarządzeniem Nr 35 Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 13 marca 2017 r. powołano Zespół do spraw monitorowania realizacji Porozumienia z dnia 1 marca 2017 r. w sprawie zabezpieczenia praw i interesów pracowników oraz funkcjonariuszy oraz zabezpieczenia 3 realizacji zadań organów państwa w związku z wdrażaniem Krajowej Administracji Skarbowej. Zadaniem Zespołu jest, w szczególności rozpatrywanie wniosków dotyczących przypadków, gdy pracodawcy zatrudniający pracowników lub funkcjonariuszy objętych niniejszym Porozumieniem nie wywiązują się z zobowiązań określonych w niniejszym Porozumieniu. Do dnia udzielenia niniejszej informacji nie wpłynął do Zespołu żaden wniosek do rozpatrzenia. W celu wzmocnienia nadzoru nad wdrażaniem reformy Krajowej Administracji Skarbowej został powołany Zespół do spraw wdrożenia Krajowej Administracji Skarbowej, do zadań którego należy w szczególności: 1) dostarczanie Szefowi KAS wiedzy eksperckiej oraz informacji niezbędnych do podejmowania decyzji w zakresie sprawnego wdrożenia KAS; 2) identyfikowanie problemów związanych z wdrażaniem KAS oraz opracowywanie rekomendacji ich rozwiązania; 3) wspieranie dyrektorów właściwych w sprawach KAS komórek organizacyjnych Ministerstwa Finansów, dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektorów izb administracji skarbowej, naczelników urzędów skarbowych oraz naczelników urzędów celno-skarbowych, w obszarze optymalizacji realizowanych procesów związanych z wdrożeniem reformy KAS, w celu skutecznego osiągnięcia wyznaczonych celów reformy. Odnośnie stopni służbowych należy zauważyć, że kwestie te regulują przepisy ustawy o KAS oraz rozporządzenie w sprawie przeprowadzania szkolenia specjalistycznego do mianowania na pierwszy stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej oraz w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, które stosuje się do czasu wydania nowego rozporządzenia. Na gruncie tych regulacji inspektorzy kontroli skarbowej, którzy otrzymają propozycję służby w Służbie CelnoSkarbowej mogą otrzymywać stopnie z korpusu podoficerskiego. Mianowanie na wyższy stopień służbowy do korpusu aspirantów lub oficerów będzie możliwe po spełnieniu wymogów określonych w art. 192 ust. 8 i 9 ww. ustawy o KAS, tj. odbyciu szkolenia specjalistycznego oraz zdaniu egzaminu. Dodatkowo pragnę zapewnić, że wszelkie działania podejmowane w procesie wdrażania KAS, ukierunkowane są na zapewnienie prawidłowego wypełniania ustawowych celów i zadań KAS. Istotną rolę pełni przy tym struktura osobowa w KAS, która jest ukształtowana w taki sposób by gwarantowała realizację zadań i celów KAS na najwyższym poziomie. Zapewnienie właściwej obsady kadrowej dotyczy zarówno odpowiedniej liczby pracowników, jak i doboru funkcjonariuszy pod kątem realizacji zadań, zgodnie z kwalifikacjami i przebiegiem dotychczasowej pracy lub służby. Wyrażam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia okażą się wystarczające. Z upoważnienia Ministra Rozwoju i Finansów Podsekretarz Stanu Paweł Cybulski