poniedziałek, 27 marzec 2017

Interpelacja nr 11443 w sprawie braku finansowania stowarzyszeń mniejszości narodowych

Do ministra spraw wewnętrznych i administracji: 

Szanowny Panie Ministrze,

mniejszości narodowe od początku roku czekają na środki z MSWiA.

Stowarzyszenia zrzeszające mniejszości narodowe nie dostały pieniędzy na prowadzenie swoich działalności. Pracownicy nie otrzymują wynagrodzeń, stowarzyszenia nie opłacają ZUS-u, co wiąże się z karami. Do uregulowania czekają zaległości w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych oraz odsetki.

W konsekwencji braku finansowania z MSWiA, kłopoty finansowe dotknęły większość stowarzyszeń i organizacji mniejszości narodowych, które utraciły płynność finansową. Organizacje mają zaległości w płatnościach. Wiele z nim musiało zaciągnąć kredyty, aby móc nadal funkcjonować.

Dotychczas dotacje były rozdzielane na podstawie konkursu rozstrzyganego przed końcem roku. Ministerstwo podpisywało umowy ze stowarzyszeniami i na początku kolejnego roku wszyscy wiedzieli, jakimi środkami będą dysponować. W tym roku stało się inaczej.

Kilka dni temu ekspert w komisji konkursowej w MSWiA poinformował, że resort w trakcie konkursu zmienił zasady przyznawania pieniędzy. Niestety nikogo o tym nie poinformowano. Na niektóre projekty w ogóle nie przyznano pieniędzy.

Następnie do podpisania ministerstwo przesłało umowy inne niż wzór, który znajdował się na stronie MSWiA. Na organizacje nałożono wiele dodatkowych obowiązków.

Panie Ministrze, 

dlaczego resort w trakcie konkursu zmienił zasady przyznawania pieniędzy, nie informując o tym ani członków komisji, ani organizacji składających wnioski?

Jakie były przesłanki merytoryczne odrzucenia niektórych wniosków składanych przez mniejszości narodowe?

Czy opóźnienie w podziale pieniędzy spowodowane jest nagłą zmianą polityki wobec mniejszości?

Z wyrazami szacunku

MONIKA WIELICHOWSKA

Poseł na Sejm RP

 

Odpowiedź: 

Warszawa, 26-04-2017

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 11443 Posła na Sejm RP Pani Moniki Wielichowskiej w sprawie braku finansowania stowarzyszeń mniejszości narodowych, na wstępie pragnę wskazać, że w budżecie państwa na 2017 rok na realizację zadań mających na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowanie i rozwój języka regionalnego zabezpieczono, w porównaniu do 2016 roku, kwotę wyższą o około 900 tys. zł.

W grudniu 2016 roku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zatwierdził podział części dotacji na realizację w roku 2017 zadań mających na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowanie i rozwój języka regionalnego w kwocie w wysokości 11 189 tys. zł, z przewidzianej na ten cel na 2017 rok kwoty w wysokości 16 444 tys. zł. 

Należy wyjaśnić, że zasady postępowania przy udzielaniu dotacji na realizację ww. zadań, w tym tryb i kryteria oceny złożonych wniosków, zostały określone w formie Informacji o szczegółowych zasadach postępowania przy udzielaniu dotacji na realizację w 2017 r. zadań mających na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowanie i rozwój języka regionalnego, zwanej dalej „Informacją”. W załączniku numer 1 do Informacji określono ramowy wzór umowy na realizację zadania polegającego na ochronie, zachowaniu i rozwojowi tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowaniu i rozwojowi języka regionalnego.

Wspomniane zasady i kryteria podziału środków przeznaczonych w budżecie państwa na wspieranie w 2017 roku ww. działalności (zatwierdzone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 17 grudnia 2015 roku) były omawiane i konsultowane z Komisją Wspólną Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, stanowiącą na mocy ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 573 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, organ opiniodawczo-doradczy Prezesa Rady Ministrów. We wspomnianej Komisji zasiadają przedstawiciele administracji rządowej oraz przedstawiciele mniejszości narodowych i etnicznych, a także społeczności posługującej się językiem regionalnym wskazani przez te mniejszości lub społeczność.

Zgodnie z Informacją oceniając złożone wnioski Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, oprócz kwestii formalnych, bada również zgodność wniosków z celami, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 i art. 20 ust. 2 ustawy oraz zgodność wniosków z zadaniami, o których mowa w art. 18 ust. 2 ww. ustawy.

Przy ocenie wniosków, w szczególności uwzględnia się:

  • zasięg realizowanego zadania (liczbę osób należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz posługujących się językiem regionalnym objętych zadaniem),
  • siłę oddziaływania realizowanego zadania (stopień oddziaływania zadania na osoby należące do mniejszości narodowych i etnicznych oraz osoby posługujące się językiem regionalnym w celu zachowania ich tożsamości i języka),
  • efektywność realizowanego zadania (spodziewane efekty w stosunku do planowanych kosztów),
  • dotychczasowe doświadczenia oraz wcześniejszy sposób realizacji przez wnioskodawców podobnych zadań, o których mowa w art. 18 ust. 2 pkt 1-9 ustawy,
  • współpracę wnioskodawców przy realizacji zadania z innymi partnerami oraz wielkość środków pozyskanych ze źródeł innych niż budżet państwa (w tym m.in. od jednostek samorządu terytorialnego, osób fizycznych i przedsiębiorstw),
  • długofalowe efekty realizowanego zadania (w przypadku zadań realizowanych w sposób ciągły).

Dokonując oceny wniosków o przyznanie dotacji celowych na czasopisma Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji bierze również pod uwagę planowaną objętość i liczb numerów czasopism, a także język, w którym ukazywało się będzie czasopismo.

Wszystkie złożone wnioski oceniane były pod kątem ww. kryteriów. W przypadku części wniosków dodatkowym argumentem była ocena zadania jako niemającego charakteru priorytetowego dla organizacji składającej wniosek. Przedstawiając powyższe pragnę również podkreślić, że przedmiotowe wnioski były oceniane przez komisję, w skład której wchodziły, na zasadzie parytetu, osoby wskazane do zasiadania w komisji przez przedstawicieli mniejszości w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, a także pracownicy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA).

Pragnę również zauważyć, że w Informacji nie wskazano, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest zobligowany do rozdysponowania jednorazowo całej sumy, która jest przewidziana w budżecie państwa na wspieranie działań mniejszości narodowych i etnicznych.

Jednocześnie należy nadmienić, że także w poprzednich latach minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych nie zawsze dokonywał jednorazowego podziału całości środków ujętych w ustawie budżetowej na realizację zadań mających na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowanie i rozwój języka regionalnego.

Pragnę również wskazać, że zgodnie z ustaleniami przyjętymi na LVIII posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych zainteresowane podmioty mogły przedłożyć Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji pisemną prośbę o ponowne przeanalizowanie wniosków złożonych w trybie i na zasadach określonych w Informacji, w terminie do dnia 16 stycznia 2017 roku.

Po rozpoznaniu złożonych pism, w lutym 2017 roku, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podjął decyzję o przyznaniu środków na realizację w 2017 roku zadań mających na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowanie i rozwój języka regionalnego w wysokości 3 550 tys. zł. Do dnia 18 kwietnia 2017 roku rozdysponowano łącznie kwotę w wysokości 14 739 tys. zł. Pozostałe w budżecie środki finansowe zostaną przekazane na realizację wspomnianych zadań w trakcie roku budżetowego.

Odnosząc się natomiast do kwestii zmiany wzoru umowy o finansowanie/dofinansowanie działalności zmierzającej do ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowania i rozwoju języka regionalnego, uprzejmie wyjaśniam, że zmiany wprowadzone w 2017 roku przez MSWiA, w stosunku do ramowego wzoru umowy stanowiącego załącznik nr 1 do Informacji mają, co do zasady, charakter porządkowy. 

Ramowy wzór umowy dotyczący realizacji w 2017 roku zadań zmierzających do ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowania i rozwoju języka regionalnego został omówiony z przedstawicielami mniejszości narodowych i etnicznych zasiadającymi w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych w dniu 28 lutego 2017 roku. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, na skutek postulatów i uwag zgłoszonych przez przedstawicieli mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym w Komisji Wspólnej, odstąpiło od niektórych spośród projektowanych zmian, w zakresie w jakim dotyczyły one zagadnień nieregulowanych przez powszechnie obowiązujące przepisy bądź regulacje wewnętrzne MSWiA. 

Należy wyjaśnić, że prace w zakresie ustalenia nowego ramowego wzoru umowy (w tym konieczność uzgodnienia w MSWiA postulatów zgłoszonych przez ww. przedstawicieli mniejszości narodowych i etnicznych) skutkowały nieco późniejszym, w stosunku do lat ubiegłych, przekazywaniem środków zleceniobiorcom. Niemniej, według stanu na dzień 18 kwietnia 2017 roku na ogólną liczbę 451 zadań, które mają zostać zrealizowane w 2017 roku przy udziale środków przyznanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zawarto 175 umów. W przypadku pozostałych zadań MSWiA oczekuje na zwrot podpisanych umów przez zleceniobiorcę, bądź też – w nielicznych przypadkach – prowadzona jest korespondencja z wnioskodawcami celem wprowadzenia do złożonych wniosków stosownych korekt umożliwiających podpisanie umowy. Środki finansowe są również sukcesywnie kierowane na wskazane przez Zleceniobiorców rachunki bankowe.

Mając na uwadze trudną sytuację finansową organizacji mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym pragnę podkreślić, że ustalony nowy ramowy wzór umowy zawiera postanowienia gwarantujące możliwość refundacji przez MSWiA wydatków poniesionych przed podpisaniem umowy przez podmioty realizujące zadania mające na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowanie i rozwój języka regionalnego, pod warunkiem jednak, że data wystawienia dowodu księgowego dokumentującego poniesienie kosztów w ramach realizacji konkretnego zadania zawiera się w terminie realizacji zadania określonym w umowie.

Przedstawiając powyższe pragnę zapewnić, że polityka Rządu Rzeczypospolitej Polskiej wobec mniejszości narodowych i etnicznych, a także języka regionalnego realizowana jest w oparciu o obowiązujące regulacje prawne, przede wszystkim art. 35 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska zapewnia obywatelom polskim należącym do mniejszości narodowych i etnicznych wolność zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury.

Z poważaniem,

MINISTER

SPRAW WEWNĘTRZNYCH i ADMINISTRACJI

z up. Sebastian Chwałek

 

Podsekretarz Stanu