środa, 19 kwiecień 2017

Interpelacja nr 11983 w sprawie ustawy o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania oraz Krajowego Programu Działań na rzecz Równego Traktowania

Do prezesa rady ministrów: 

Szanowny Pan ADAM LIPIŃSKI

Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania

Szanowny Panie Pełnomocniku,

w ubiegłym roku Rzecznik Praw Obywatelskich alarmował, że ustawa o równym traktowaniu jest nieskuteczna. Świadczy o tym fakt, że w ciągu pięciu lat od uchwalenia ustawy, na jej podstawie toczyło się w Polsce zaledwie pięć postępowań sądowych.

Z kolei z badań przeprowadzonych na zlecenie RPO wynika, że 85 proc. osób, które doświadczyły dyskryminacji w 2015 r. nie zgłosiło tego faktu żadnej instytucji publicznej. Co więcej, wielu Polaków nie wie, że dyskryminacja jest zabroniona w takich obszarach jak zatrudnienie i rynek pracy lub dostęp do dóbr i usług.

Z pewnością nie jest to wina prawa, a raczej nieświadomości obywateli. Mimo, że Polacy potrafią rozpoznać przejawy dyskryminacji, to nie mają świadomości, że zabrania jej prawo krajowe i międzynarodowe. Niska jest świadomość prawna obywateli. Duże znaczenie ma tutaj również obawa przed retorsjami spowodowanymi zgłoszeniem przypadku dyskryminacji. Ponadto Polacy nie mają zaufania do organów i instytucji publicznych, a także nie wierzą w skuteczność interwencji.

Dlatego konieczne jest podjęcie odpowiednich działań w zakresie wzbudzenia zaufania obywateli do instytucji publicznych, a także zwiększenie świadomości prawnej. Przede wszystkim jest to zadanie dla Pełnomocnika Rządu ds. Równego Traktowania, bowiem na mocy przyjętej w 2010 roku ustawy równościowej do jego kompetencji należy w szczególności: opracowywanie i opiniowanie projektów ustaw w zakresie równego traktowania; przeprowadzanie analiz i ocen rozwiązań prawnych pod kątem respektowania zasady równego traktowania; podejmowanie działań zmierzających do eliminacji lub ograniczenia skutków powstałych w wyniku naruszenia zasady równego traktowania; monitorowanie sytuacji w zakresie przestrzegania zasady równego traktowania; promowanie, upowszechnianie i propagowanie problematyki równego traktowania.

W przeciwdziałaniu dyskryminacji kluczowa wydaje się także współpraca Rzecznika Praw Obywatelskich i Pełnomocnika Rządu ds. Równego Traktowania. Wspólne działania obu instytucji mogłyby przyczynić się do upowszechnienia wiedzy na temat krajowych przepisów antydyskryminacyjnych.

Ponadto w 2016 roku zakończono realizację Krajowego Programu Działań na rzecz Równego Traktowania. Program ten, zgodnie z ustawą, stanowi istotny instrument kształtowania polityki rządu w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji. W chwili zakończenia realizacji programu, niezbędne było pilne rozpoczęcie prac nad programem na kolejne lata.

Panie Pełnomocniku, proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Pan Pełnomocnik, widząc nieskuteczność ustawy o równym traktowaniu, podejmie działania pozwalające przeciwdziałać i zwalczać przypadki dyskryminacji, nawet bez inicjatywy konkretnych ofiar?

2. Czy Pan Pełnomocnik współpracuje z Rzecznikiem Praw Obywatelskich w kwestii upowszechnienia wiedzy na temat przepisów antydyskryminacyjnych?

3. Czy Pan Pełnomocnik zaplanował zadania na kolejne lata w ramach Krajowego Programu Działań na Rzecz Równego Traktowania? Jakie to będą zadania? Kiedy zostanie przedstawiony program na kolejne lata?

Z wyrazami szacunku

MONIKA WIELICHOWSKA

Poseł na Sejm RP 

Odpowiedź: 

Warszawa, 31-05-2017

Szanowny Panie Marszałku,

z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów uprzejmie przedstawiam, odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji nr 11983 Pani Poseł Moniki Wielichowskiej w sprawie ustawy o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania oraz Krajowego Programu Działania na rzecz Równego Traktowania.

Ad. 1 Czy Pan Pełnomocnik, widząc nieskuteczność ustawy o równym traktowaniu, podejmie działania pozwalające przeciwdziałać i zwalczać przypadki dyskryminacji, nawet bez inicjatywy konkretnych ofiar?

W dniu 23 maja 2016 r. Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania zorganizował w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów seminarium, podczas którego oceniono rozwiązania prawne zawarte w ustawie z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania oraz przedstawiono stanowiska zarówno za, jak i przeciw nowelizacji jej przepisów. Wstępem do dyskusji były głosy przedstawicieli czterech organizacji: 

  • Koalicji na Rzecz Równych Szans, która postulowała otwarcie katalogu cech prawnie chronionych oraz powiązanie ich z zakresem przedmiotowym ustawy, 
  • Fundacji Vis Maior, która zauważyła, że rozwiązania zawarte w tzw. ustawie równościowej niedostosowane są do wymogów wskazanych w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych,
  • Instytutu na Rzecz Kultury Prawnej „Ordo Iuris”, który przedstawił argumentację przeciwko potrzebie nowelizacji ustawy równościowej,
  • Instytutu Spraw Obywatelskich INSPRO, który wskazał na brak objęcia przepisami ustawy równościowej bardzo istotnej przesłanki, którą jest rodzicielstwo.

Przewidywane są dalsze dyskusje i analizy w przedmiotowym zakresie.

Ad. 2 Czy Pan Pełnomocnik współpracuje z Rzecznikiem Praw Obywatelskich w kwestii upowszechnienia wiedzy na temat przepisów antydyskryminacyjnych?

W dniu 11 kwietnia br. odbyło się spotkanie z Adamem Bodnarem, Rzecznikiem Praw Obywatelskich oraz Sylwią Spurek, Zastępcą Rzecznika Praw Obywatelskich ds. równego traktowania, które koncentrowało się głównie na określeniu obszarów możliwej współpracy pomiędzy Pełnomocnikiem Rządu do Spraw Równego Traktowania i Rzecznikiem Praw Obywatelskich.

Ad. 3 Czy Pan Pełnomocnik zaplanował zadania na kolejne lata w ramach Krajowego Programu Działań na Rzecz Równego Traktowania? Jakie to zadania? Kiedy zostanie przedstawiony program na kolejne lata?

W ramach Zespołu Monitorującego Krajowy Program Działań na Rzecz Równego Traktowania w 2016 r. przeprowadzono ewaluację wewnętrzną Krajowego Programu Działań na Rzecz Równego Traktowania na lata 2013-2016 przez poszczególne resorty w odniesieniu do działań przez nie realizowane. Dodatkowo w trakcie ww. ewaluacji członkowie Zespołu Monitorującego Krajowy Program Działań na Rzecz Równego Traktowania przedstawili wstępne propozycje zagadnień i problemów, które w ich opinii powinny znaleźć się w nowej edycji Programu. W chwili obecnej trawa analiza zgłoszonych propozycji i dopiero po jej zakończeniu zostanie podjęta decyzja o rozpoczęciu prac nad opracowaniem nowej edycji Programu. 

Odpowiadający: sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Adam Lipiński