piątek, 28 kwiecień 2017

Interpelacja nr 12214 w sprawie programu FAMI (Fundusz Azylu, Migracji i Integracji), który miał wspierać integrację migrantów w Polsce

Do ministra spraw wewnętrznych i administracji: 

Szanowny Panie Ministrze,

Fundusz Azylu, Migracji i Integracji zarządzany jest przez Departament Polityki Granicznej i Funduszy Międzynarodowych.

W kwietniu br. mija dokładnie 12 miesięcy od czasu, w którym Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, unieważniając rozstrzygnięte przez poprzedni rząd konkursy, rozpisało dwa konkursy FAMI 5/2016 i FAMI 4/2016, z których pierwszy miał być poświęcony projektom na integrację obywateli państw trzecich, a drugi na pomoc i integrację uchodźców.

Projekty miały być złożone do 30 czerwca 2016 roku, a okres ich realizacji miał się rozpocząć od 1 sierpnia 2016 roku i trwać maksymalnie 24 miesiące, przy czym data kwalifikowalności działań nie mogła przekraczać 31.12.2018 roku.

W konkursach złożono w sumie 81 projektów, przez ponad sto organizacji społecznych zajmujących się aktywnie integracją migrantów i pomocą uchodźcom. Ministerstwo na oficjalnych stronach funduszu przyznało, iż w grudniu 2016 roku zakończyło ocenę formalną i merytoryczną wniosków. Jednak wyników konkursu nie ogłosiło do tej pory.

Brak rozstrzygnięcia konkursów powoduje, iż organizacje, których celem statutowym jest integracja cudzoziemców, odcięte są od najważniejszego i największego źródła finansowania tego rodzaju działań. Co więcej cierpi na tym integracja samych migrantów, którzy z niezrozumiałych przyczyn są grupą w Polsce marginalizowaną i kojarzoną wyłącznie z uchodźcami, podczas gdy w miastach takich jak Kraków, Wrocław i wielu innych są oni przede wszystkim motorem rozwoju ekonomicznego, inwestycji oraz innowacji. Ich wysoka pozycja społeczna, ponadprzeciętne zarobki, czy umiejętności społeczne wcale nie oznaczają, iż grupa ta nie wymaga integracji ze społeczeństwem przyjmującym.

Wiele złożonych wniosków już w tej chwili nie będzie mogło być realizowanych ze względu na przyjęty harmonogram oraz ograniczenia czasowe konkursu. W sumie Ministerstwo przeznaczyło na oba konkursy blisko 12 milionów złotych ze środków unijnych, które pozostają niewykorzystane.

Wstrzymywanie konkursów przez Ministerstwo należy zatem zaliczyć do działań krótkowzrocznych i nieprzemyślanych, podobnie jak opieranie systemu ułatwień w uzyskaniu zgody na pobyt czasowy wyłącznie na pracownikach z Ukrainy, którzy ze względu na duże zdolności adaptacyjne zapewne po zniesieniu w czerwcu wiz na terytorium UE, wyjadą z Polski do innych krajów europejskich.

Rząd uchylił również dokument „Polska polityka migracyjna - stan obecny i wyzwania na przyszłość”, który wraz z dokumentem wykonawczym określał zadania administracji w zakresie integracji migrantów. Gdyby rząd rozpoczął dialog ze środowiskiem pozarządowym, zajmującym się migracjami od kilkunastu lat, miałby szanse na racjonalne i rozsądne zarządzanie tym elementem polityki społecznej i bezpieczeństwa. Bez tego dialogu rząd stawia na łamanie prawa polskiego i międzynarodowego, naraża się na sankcje UE i miano kraju, w którym poszanowanie i ochrona praw człowieka są zagrożone.

Panie Ministrze, proszę o odpowiedź na pytanie, kiedy nastąpi rozstrzygnięcie rozpisanych konkursów w ramach Funduszu FAMI?

Z wyrazami szacunku

MONIKA WIELICHOWSKA

Poseł na Sejm RP 

Odpowiedź: 

Warszawa, 07-06-2017

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 12214 Posła na Sejm RP Pani Moniki Wielichowskiej w sprawie programu FAMI (Fundusz Azylu, Migracji i Integracji) uprzejmie przedstawiam, co następuje.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) jest odpowiedzialne m.in. za wdrażanie Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w ramach którego realizowane są działania mające na celu wspieranie walki z przestępczością i terroryzmem, modernizację i usprawnianie działań służb oraz wzmocnienie ochrony granic Rzeczypospolitej Polskiej (RP), a także Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI), którego środki są przeznaczone na realizację działań ukierunkowanych na cudzoziemców. Zakres wsparcia, który jest realizowany w Polsce ze wsparciem środków FAMI, określa Program Krajowy FAMI.

Kolejne nabory ogłaszane są w ramach poszczególnych celów szczegółowych i krajowych. Należy zauważyć, że organizacje pozarządowe są tylko jednym z możliwych beneficjentów FAMI, bowiem środki z Funduszu przeznaczone są również na wsparcie podmiotów publicznych, w ramach realizowanych przez nie działań dotyczących cudzoziemców.

Procedowanie naborów 4 i 5 w ramach FAMI zbiegło się w czasie z pojawieniem się nowych wyzwań w polityce migracyjnej, takich jak kryzys migracyjny i towarzyszące temu zjawisku wyzwania dla dotychczasowego modelu polityki integracyjnej wdrażanej na poziomie Unii Europejskiej oraz w poszczególnych państwach członkowskich, a także zmianą założeń polskiej polityki migracyjnej.

W dniu 18 października 2016 roku zostały uchylone przez Radę Ministrów dokumenty Polityka migracyjna Polski – stan obecny i postulowane działania oraz Plan wdrażania dla dokumentu Polityka migracyjna Polski – stan obecny i postulowane działania z uwagi na fakt, że nie odpowiadały na potrzeby oraz wyzwania, z którymi mierzy się obecnie Polska i Unia Europejska, w tym nie tworzyły i nie wskazywały narzędzi, dzięki którym reakcja na dynamiczną sytuację migracyjną w Europie – w tym migrację ekonomiczną z Ukrainy – mogłaby być adekwatna i skuteczna.

W przyjętej w dniu 14 lutego 2017 roku Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, zwanej dalej „Strategią,” Rada Ministrów zdecydowała o konieczności opracowania nowej polityki migracyjnej poprzez przygotowanie kompleksowego dokumentu przedstawiającego polski model aktywnej polityki migracyjnej, zakładającej m.in. usprawnienie zarządzania procesami emigracyjnymi, imigracyjnymi, integracji cudzoziemców oraz zachęty do ich osiedlania się w Polsce, z uwzględnieniem bezpieczeństwa państwa. W świetle kierunków wyznaczonych przez Strategięnowa polityka migracyjna Polski powinna być dokumentem kompleksowym, dotykającym wielu wymiarów aktywności państwa oraz odpowiadającym na wielowątkowe wyzwania związane z zarządzaniem migracjami, dlatego prace nad różnymi aspektami tej polityki są prowadzone równolegle w rozmaitych resortowych i międzyresortowych gremiach.

Odnosząc się natomiast do kwestii przedmiotowych naborów należy zauważyć, że niezbędne jest zachowanie synergii pomiędzy działaniami podejmowanymi w ramach FAMI z założeniami polityki migracyjnej państwa określonymi przez Radę Ministrów. Intencją Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji jest ogłoszenie naborów w ramach FAMI w jak najszybszej perspektywie czasowej, niemniej ich dalsze procedowanie nie może następować w oderwaniu od prac nad określeniem kierunków nowej polskiej polityki migracyjnej.

Ponadto w związku z decyzjami Komisji Europejskiej, w tym dotyczącymi zmiany wysokości alokacji środków przyznanych na realizację FAMI, konieczne stało się nowe określenie priorytetów również w zakresie dystrybucji środków. Z uwagi na powyższe w MSWiA rozpoczęto prace nad zmianą Programu Krajowego FAMI, tak by odpowiadał on na zmieniające się uwarunkowania i uwzględniał nowe potrzeby. Wspomniane prace mają również wpływ na zakres i rozstrzygnięcie naborów, o których mowa w wystąpieniu.

Jednocześnie uprzejmie informuję, że w lutym 2017 roku MSWiA, w ramach funduszu FAMI w Polsce, ogłosiło dwa, skierowane do wojewodów, ograniczone nabory wniosków o dofinansowanie, ukierunkowane na: 

  1. realizację działań związanych z potrzebami urzędów w zakresie obsługi cudzoziemców takich jak m.in. remonty, systemy informatyczne, zakup sprzętu, inne działania zmierzające do usprawnienia procesu obsługi obywateli państw trzecich, a także szkolenia personelu urzędów (termin składania wniosków upłynął 21 kwietnia 2017 roku) oraz 
  2. tworzenie potencjału krajowego w zakresie zdolności urzędów wojewódzkich do obsługi rosnącej liczby wniosków, składanych m.in. przez obywateli Ukrainy, z terminem składania wniosków do dnia 4 sierpnia 2017 roku. Działania te mają na celu głównie budowanie trwałych struktur organizacyjnych służących integracji, zapewnienie szerokiego doradztwa, a także wzmacnianie potencjału cudzoziemców.

W kontekście powyższego należy wyjaśnić, że analiza obecnej sytuacji urzędów wojewódzkich, które pełnią kluczową rolę w systemie legalizacji pobytu oraz wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców wskazuje na lawinowy wzrost liczby – rozpatrywanych przez te urzędy – wniosków we wskazanym zakresie. Dlatego też priorytetowo potraktowano konieczność wzmocnienia potencjału urzędów wojewódzkich, w szczególności Wydziałów Spraw Cudzoziemców, co w pozytywny sposób wpłynie na obecną sytuację, a w konsekwencji przyczyni się do realizacji celów FAMI.

W ramach drugiego z wymienionych naborów dopuszcza się możliwość zawierania przez urzędy wojewódzkie partnerstw, w tym również z organizacjami pozarządowymi. 

Z poważaniem,

MINISTER

SPRAW WEWNĘTRZNYCH i ADMINISTRACJI

z up. Jakub Skiba

Sekretarz Stanu