poniedziałek, 21 sierpień 2017

Interpelacja nr 15002 w sprawie dyskryminacji osób transpłciowych na rynku pracy

Do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: 

Szanowna Pani Minister,

z dużymi utrudnieniami na swojej ścieżce zawodowej spotykają się osoby transpłciowe. Ich prawo do wykonywania pracy swobodnie wybranej jest ograniczone. Brakuje bowiem odpowiednich uregulowań, które umożliwiłyby uzgodnienie płci metrykalnej.

Problemem osób transpłciowych na rynku pracy jest fakt, że posługują się dokumentem tożsamości z oznaczeniem płci biologicznej, która jest niezgodna z płcią odczuwalną. To duże utrudnienie z podjęciem pracy, kiedy w procesie tranzycji osoby transpłciowe posiadają dokumenty z danymi osobowymi, które nie odpowiadają ich wyglądowi. To również potęguje wykluczenie. 

Osoby transpłciowe mają problem także ze świadectwem pracy. Obecne przepisy nie przewidują bowiem możliwości dokonania zmiany danych osobowych w świadectwach pracy osób, które posiadają stosowne orzeczenie sądowe o ustaleniu płci innej niż poprzednie oznaczenie metrykalne. Dlatego konieczna jest nowelizacja rozporządzenia w tej sprawie, ponieważ brak odpowiedniego uregulowania w tym zakresie stawia osoby transpłciowe w niekorzystnej sytuacji podczas postępowania kwalifikacyjnego przez potencjalnych pracodawców.

W takiej sytuacji osoby transpłciowe stoją przed wyborem tłumaczenia swojej prywatnej sytuacji lub rezygnacji z przedstawienia swojego dotychczasowego dorobku zawodowego. Wyjaśnianie swojej sytuacji niesie ze sobą ryzyko dyskryminacji przez potencjalnych pracodawców, a także współpracowników. Ponadto brak możliwości zmiany danych osobowych w świadectwach pracy stawia osoby transpłciowe w gorszej sytuacji niż znajdują się pozostali kandydaci.

Kolejnym ważnym aspektem, który wymaga uzupełnienia, jest zapis w Kodeksie pracy oraz ustawie o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania o przepisy bezpośrednio zakazujące dyskryminacji ze względu na tożsamość płciową w zatrudnieniu.

Pani Minister, czy resort dokona odpowiednich uregulowań, które umożliwią osobom transpłciowym zmianę danych osobowych w świadectwach pracy?

Czy resort pochyli się nad problemem, jakim jest brak zapisu w Kodeksie pracy oraz w ustawie o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania o przepisach bezpośrednio zakazujących dyskryminacji ze względu na tożsamość płciową w zatrudnieniu? Czy resort uzupełni zapisy?

MONIKA WIELICHOWSKA

Poseł na Sejm RP 

Odpowiedź: 

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Stanisław Szwed

Warszawa, 15-09-2017

Odpowiadając na pytanie dotyczące umożliwienia osobom transpłciowym zmiany danych osobowych na wydanych w przeszłości świadectwach pracy uprzejmie wyjaśniam, że postulowana przez Panią Poseł konieczność dokonania zmian w przepisach rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2016 r. w sprawie świadectwa pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 2292 i z 2017 r. poz. 1044), w kierunku stworzenia prawnych możliwości dokonywania zmiany danych osobowych w wydanym w przeszłości świadectwie pracy, po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądu w sprawie zmiany płci, została przeanalizowana.

W praktyce osoby transpłciowe po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądowego w sprawie zmiany płci mogą mieć problemy z dokumentowaniem poprzedniego okresu zatrudnienia przy ubieganiu się o przyjęcie do pracy.

W związku z powyższym uprzejmie informuję, że zasadne wydaje się wprowadzenie zmian w przepisach rozporządzenia dotyczącego świadectwa pracy, w celu zapewnienia osobom transpłciowym równego traktowania na etapie ubiegania się o zatrudnienie u kolejnego pracodawcy. Kwestia wprowadzenia regulacji umożliwiających umieszczenie nowych danych osobowych w świadectwie pracy, po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądu przez osobę transseksualną, zostanie uwzględniona przy najbliższej nowelizacji przedmiotowego rozporządzenia.

Odpowiadając na pytanie dotyczące wprowadzenia do przepisów Kodeksu pracy uregulowań dotyczących równego traktowania ze względu na tożsamość płciową uprzejmie wyjaśniam, że w obecnym stanie prawnym przepisy art. 113 i art. 183a Kodeksu pracy nie wymieniają tożsamości płciowej jako przesłanki, z powodu której pracownicy nie mogą być dyskryminowani, natomiast powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Należy jednak zaznaczyć, że katalog przesłanek określony w tych przepisach jest otwarty, tzn. jedynie przykładowy. Nie można zatem dyskryminować pracownika także z jakiejkolwiek innej przyczyny niewymienionej wprost w przepisie, a więc także z powodu zmiany płci. Zaletą takiego rozwiązania jest jego uniwersalność; nie sposób byłoby bowiem wyczerpująco wymienić w powszechnie obowiązujących przepisach wszystkich przyczyn, z powodu których pracownik nie może być dyskryminowany. Otwarty katalog zapewnia pracownikowi (a także osobie ubiegającej się o zatrudnienie) możliwie największą ochronę praw ze stosunku pracy (istniejącego lub przyszłego).

Jednocześnie pragnę nadmienić, że w zakresie regulacji ustawy o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, oceny obecnego stanu prawnego oraz kierunków planowanych zmian może dokonać Pełnomocnik Rządu do Spraw Społeczeństwa Obywatelskiego, Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania, którego zadaniem jest przygotowanie narodowego programu rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, monitorowanie wdrażania programu, koordynowanie i monitorowanie współpracy organów administracji rządowej z sektorem organizacji pozarządowych i innych instytucji obywatelskich. Pełnomocnik odpowiada również za przeciwdziałanie dyskryminacji oraz realizację zasady równego traktowania ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.

Mam nadzieję, że przedstawione powyżej informacje i wyjaśnienia uzna Pan za satysfakcjonujące i wyczerpujące.