czwartek, 24 sierpień 2017

Interpelacja nr 15091 w sprawie działań rządu wobec organizacji pozarządowych

Do ministra kultury i dziedzictwa narodowego: 

Szanowny Panie Ministrze,

organizacje pozarządowe i nowe ruchy społeczne stanowią najważniejszy katalizator rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. W ostatnich tygodniach zarówno w mediach publicznych, jak i wypowiedziach polityków wiele razy pojawiał się temat organizacji pozarządowych i ich roli w Polsce. Wiele z sygnałów płynących z tych wypowiedzi jest dla sektora organizacji pozarządowych bardzo niepokojące.

Panie Ministrze, proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie jest stanowisko Pana Ministra w sprawie sugerowanych przez ministra obrony narodowej nowych regulacji, pozwalających obejmować zainteresowaniem służb specjalnych wszystkie działające w Polsce fundacje? Czy przewiduje Pan interwencję w tej sprawie?

2. Czy rząd planuje wprowadzić nowe regulacje prawne dotyczące działania i finansowania NGO zgodnie z internetowymi zapowiedziami posła Arkadiusza Mularczyka? Jeżeli tak, jakiego typu regulacje są planowane?

3. Jaki jest stan negocjacji dotyczących Funduszy Norweskiego Mechanizmu Finansowego, tzw. „funduszy norweskich”? Podczas wystąpienia w Sejmie w dniu 12 lipca 2017 stwierdził Pan, że negocjacje „idą do przodu”, a kompromis „zostanie osiągnięty”, kilka dni wcześniej jednak Minister Adam Lipiński podczas Konwentu Rad Działalności Pożytku Publicznego zapowiedział, że rząd gotowy jest zrezygnować z dostępu do funduszy w przypadku, gdyby dostęp do nich miały organizacje związane ze środowiskami LGBT. Dlaczego prezentowane są przez Panów Ministrów tak skrajne stanowiska? Kiedy planowane jest zakończenie negocjacji i jakie jest obecne stanowisko rządu w sprawie niezależnego operatora środków? Kiedy organizacje pozarządowe mogą rozpocząć korzystanie ze środków „norweskich”?

4. Dyrektor Departamentu Komunikacji w Ministerstwie Środowiska w komunikacie zamieszczonym na stronie Ministerstwa Środowiska wezwał organizacje, aby „wyraźnie określiły się, czy w sporze politycznym dotyczącym sądów stoją po stronie opozycji totalnej” – czy dzielenie środowiska organizacji pozarządowych i apel o opowiedzenie się czy wspierają rząd czy nie, jest właściwą formą komunikacji z trzecim sektorem? Czy rząd Prawa i Sprawiedliwości planuje podział organizacji pozarządowych na te, które wspierają opozycję i te, które jej nie wspierają? Czy uważa Pan Minister, że organizacje pozarządowe powinny odpowiedzieć na ten apel?

5. Obóz Narodowo-Radykalny i Młodzież Wszechpolska zaprezentowały projekt ustawy zakazującej finansowania organizacji pozarządowych ze środków pochodzących z zagranicy. Jakie jest stanowisko Pana Ministra w tej sprawie?

6. Telewizja Polska 2 sierpnia 2017 wielokrotnie przedstawiała nieprawdziwe informacje na temat domniemanego handlu bronią przez Fundację Otwarty Dialog, przy okazji podważając wiarygodność fundacji działających na terenie Polski. Jakie jest stanowisko Pana Ministra w tej sprawie? 

MONIKA WIELICHOWSKA 

Poseł na Sejm RP  Odpowiedź: 

Odpowiadający: minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński

Warszawa, 05-10-2017

Szanowny Panie Marszałku,

odpowiadając na interpelację nr 15091 Pani Poseł Moniki Wielichowskiej z dnia 4 września 2017 roku w sprawie działań Rządu wobec organizacji pozarządowych, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

Odnosząc się do pytania Pani poseł dotyczącego sugerowanych przez Ministra Obrony Narodowej nowych regulacji, pozwalających obejmować zainteresowaniem służb specjalnych wszystkie działające w Polsce fundacje, uprzejmie informuję, że Rząd nie pracuje w chwili obecnej nad przepisami prawa, które w jakikolwiek sposób pozwalałyby ingerować służbom specjalnym w działalność trzeciego sektora. Również brak jest takiego projektu ustawy w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. Tym samym Pełnomocnik Rządu do spraw społeczeństwa obywatelskiego nie może spełnić prośby Pani poseł i zająć stanowiska do nieistniejącego projektu aktu prawnego. Takie stanowisko mogłoby zostać zajęte w ramach uzgadniania projektu ustawy.

Nawiązując do pytania dotyczącego podjęcia przez Radę Ministrów inicjatywy ustawodawczej w zakresie nowych regulacji prawnych odnoszących się do działania i finansowania trzeciego sektora, zgodnie z zapowiedziami Pana posła Arkadiusza Mularczyka, uprzejmie wyjaśniam, że informacja o zamierzeniach legislacyjnych oraz ich zakresie dostępna jest w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. W wykazie tym znajduje się rzetelna informacja o projektach ustaw, nad którymi Rada Ministrów ma podjąć lub podjęła prace. Brak jest w nim informacji o podjęciu prac nad przepisami, o których wspomniała Pani poseł w interpelacji. Ponadto informuję, że plany Rządu dotyczące wsparcia trzeciego sektora zostały przedstawione przez Panią Beatę Szydło, Prezesa Rady Ministrów, w dniu 23 marca 2016 r. podczas konferencji „Wsparcie Społeczeństwa Obywatelskiego w Polsce – Nowe Otwarcie”, która odbyła się w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Obecnie trwają prace parlamentarne nad projektem ustawy o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Ustawa ta powoła agencję wykonawczą, której działalność będzie się koncentrować wyłącznie na wspieraniu rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w ramach otwartych konkursów ofert, a także działalności pożytku publicznego i wolontariatu. Ponadto ustawa tworzy Komitet do spraw Pożytku Publicznego odpowiedzialny za programowanie, koordynowanie i organizowanie współpracy organów administracji publicznej i podmiotów działających w sferze pożytku publicznego i powołuje Przewodniczącego Komitetu, którego głównym zadaniem będzie nadzorowanie działalności pożytku publicznego. 

Obecnie w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów trwają prace nad nowymi programami w zakresie wspierania trzeciego sektora, których założenia zostały przedstawione podczas konferencji w dniu 23 marca 2016 r. Podejmowane działania dotyczyć będą reformy Funduszu Inicjatyw Obywatelskich i rozszerzenia systemu wsparcia poprzez utworzenie Funduszu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, Programu Wspierania Rozwoju Uniwersytetów Ludowych oraz Polskiego Korpusu Solidarności jako narzędzia zwiększania prestiżu wolontariatu długotrwałego i budowania solidarności międzypokoleniowej. Głównym, strategicznym celem programu „Korpus Solidarności” jest wsparcie rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce i wypracowania systematycznych form angażowania się dla dobra wspólnego. W długofalowej perspektywie program zostanie oparty na kilku synergicznie działających ze sobą elementach, wspierających rozwój wolontariatu w Polsce. Wspieranie aktywności i zaangażowania społecznego w efekcie przyczyni się do budowania wspólnoty narodowej oraz pogłębiania postaw patriotycznych. Jednym z jego głównych celów operacyjnych jest zwiększanie liczby osób angażujących się w wolontariat długoterminowy. Fundusz Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ma być instrumentem programowym i finansowym państwa, którego celem będzie wsparcie rozwoju instytucjonalnego organizacji obywatelskich. W ramach Funduszu wsparcie uzyskają lokalne organizacje strażnicze, media obywatelskie, obywatelskie think-tanki oraz inne organizacje obywatelskie głęboko zakorzenione w tradycji lokalnej. Wymienione wyżej programy, po nadaniu im ostatecznego kształtu, zostaną przedstawione organizacjom pozarządowym, które będą mogły zgłaszać swoje uwagi w ramach konsultacji publicznych. Programy te są częścią Narodowego Programu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.

Odnosząc się do pytania dotyczącego prowadzonych negocjacji dotyczących Norweskiego Mechanizmu Finansowego, uprzejmie wyjaśniam, że nie zostały one zakończone. Rząd zapewnia równe traktowanie organizacji pozarządowych bez dyskryminacji ze względu na ich przedmiotowy zakres działalności. Odnosząc się do kwestii rezygnacji z dostępu do Norweskiego Mechanizmu Finansowego w przypadku, gdyby dostęp do nich miały organizacje związane z tzw. środowiskami LGBT, uprzejmie wyjaśniam, że taka ewentualność nie była przedmiotem negocjacji z rządem Norweskim. Rząd przestrzega zasady równego traktowania oraz zakazu dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, która adresowana jest zarówno do osób fizycznych, prawnych oraz grup niesformalizowanych przez prawo. W związku z tym dostęp do Norweskiego Mechanizmu Finansowego będą miały wszystkie organizacje pozarządowe, które działają na podstawie oraz w granicach prawa, w tym organizacje działające na rzecz przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na religię, wyznanie, światopogląd, rasę, narodowość, pochodzenie etniczne, wiek, płeć, niepełnosprawność, orientację seksualną czy też jakiekolwiek innej przyczyny.

Z chwilą zakończenia tych negocjacji do publicznej wiadomości zostaną przekazane informacje dotyczące systemu podziału środków pochodzących z Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz sposobu wyboru operatorów tego mechanizmu finansowego.

Odnosząc się do pytania dotyczącego podziału organizacji pozarządowych, uprzejmie wyjaśniam, że wszystkie organy władzy publicznej są obowiązane do działania na podstawie i w graniach prawa. Rząd szanuje konstytucyjną zasadę swobody tworzenia organizacji społecznych (obywatelskich) oraz gwarantowaną powszechnie w konstytucjonalizmie demokratycznym wolność zrzeszania się. Jednym z celów Rządu jest stwarzanie warunków swobodnego rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, czego wyrazem jest powołanie Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Rząd dostrzega istotę i wagą wyodrębniania się różnych form zrzeszania się dla właściwego funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Zakres przedmiotowej działalności organizacji pozarządowych nie ma względem siebie charakteru konkurencyjnego, który determinowałby wprowadzanie jakiegokolwiek podziału na organizacje wspierające partie opozycyjne i te, które takiego wsparcia nie udzielają oraz związane z tym różne, dyskryminujące traktowanie przez władze publiczne. Każda organizacja pozarządowa działająca na podstawie i w graniach prawa ma prawo realizowania odmiennych celów. Jednakże należy wskazać, że nie każda organizacja pozarządowa musi mieć te same instrumenty realizacji swoich celów. Mogą się one różnić w szczególności ze względu na zakres przedmiotowy i podmiotowy oraz formę prowadzenia działalności, jak również z uwzględnieniem obiektywnych kryteriów, które są podstawą takiego rozróżnienia.

Rada Ministrów, składając do laski Marszałka Sejmu RP projekt ustawy o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, podjęła działania, których celem jest stworzenie skutecznych gwarancji formalnych i materialnych służących wolności tworzenia i działania dobrowolnych organizacji, składających się na organizacyjną strukturę społeczeństwa obywatelskiego – bez różnicowania organizacji pozarządowych lub też ich odmiennego traktowania, co praktykowane było w okresie sprawowania władzy przez poprzednie rządy koalicyjne.

 

Odnosząc się do pytania dotyczącego zajęcia stanowiska wobec zaprezentowanego przez organizacje pozarządowe projektu ustawy zakazującego finansowania organizacji pozarządowych ze środków pochodzących z zagranicy, uprzejmie wyjaśniam, że projekt ten nie został wniesiony przez obywateli w drodze inicjatywy ustawodawczej do Sejmu RP. Rada Ministrów może przedstawić jedynie stanowisko do wniesionego do Sejmu RP pozarządowego projektu ustawy, o ile uzna, że jest to w ogóle celowe.