czwartek, 24 sierpień 2017

Interpelacja nr 15108 w sprawie wycofania Polski z porozumienia z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w zakresie upowszechniania jego orzeczeń

Do Prezes Rady Ministrów: 

Szanowny Panie Pełnomocniku,

Prezes Trybunału Konstytucyjnego poinformowała o wycofaniu się z porozumienia o upowszechnianiu w Polsce orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które obowiązywało od 2014 roku.

Porozumienie realizowało zalecenia deklaracji z Brighton przyjętej w 2012 r. przez państwa sygnatariuszy konwencji. Dokument mówi o tłumaczeniu orzeczeń, ale także zachęcaniu trybunałów krajowych do uwzględniania zasad konwencji i jej postanowień przy tworzeniu nowego prawa.

Wycofanie się z porozumienia oznacza, że jego wyroki nie będą już tłumaczone na język polski. Polacy będą mieć bardzo utrudniony dostęp do informacji o wyrokach, jakie zapadają w Strasburgu. 

To bardzo zaskakująca decyzja. Tym bardziej, że Prezes TK nie podała konkretnego powodu takiej decyzji. W związku z tym może to oznaczać, że cel takiego działania jest jeden: ograniczenie Polakom dostępu do informacji. Eksperci alarmują, że taka decyzja odsunie nas od europejskiego systemu sprawiedliwości.

To kolejny zamach na demokrację w Polsce. To kolejny krok, który przybliża nasz kraj w kierunku państwa niedemokratycznego.

Panie Pełnomocniku, jakie jest stanowisko Pana Pełnomocnika w tej sprawie?

Dlaczego TK podjął decyzję o wycofaniu Polski z porozumienia o upowszechnianiu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka?

Dlaczego rząd pozwala na ograniczanie Polakom dostępu do informacji? 

MONIKA WIELICHOWSKA

Poseł na Sejm RP 

 

Odpowiedź: 

Odpowiadający: sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Adam Lipiński

Warszawa, 26-09-2017

Szanowny Panie Marszałku,

odpowiadając na interpelację nr 15108 poseł Moniki Wielichowskiej z dnia 4 września 2017 r. w sprawie wycofania Polski z porozumienia z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w zakresie upowszechniania jego orzeczeń, we współpracy z Ministrem Spraw Zagranicznych, pozwalam sobie złożyć następujące wyjaśnienia. Jednocześnie informuję, że są one tożsame z wyjaśnieniami udzielonymi w odpowiedzi na interpelację nr 15109 poseł Moniki Wielichowskiej w sprawie stanowiska rządu wobec wycofania Polski z porozumienia z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka.

Problematyki tłumaczenia i upowszechniania orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczy Porozumienie w sprawie tłumaczenia i udostępniania orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, zawarte w dniu 24 marca 2014 r. między Ministrem Sprawiedliwości, Ministrem Spraw Zagranicznych, Trybunałem Konstytucyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z dniem 31 sierpnia 2015 r. do Porozumienia przystąpił Prokurator Generalny. Stroną Porozumienia nie jest Europejski Trybunał Praw Człowieka, nie ma ono charakteru międzynarodowego. Stanowi ono inicjatywę własną władz polskich, a w Porozumieniu uczestniczy nie Polska, a zainteresowane organy na zasadzie dobrowolności. Porozumienie jest koordynowane przez Ministra Spraw Zagranicznych.

W świetle Porozumienia, Trybunał Konstytucyjny, Naczelny Sąd Administracyjny i Prokurator Generalny zobowiązali się do tłumaczenia corocznie po 10 orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wydanych w sprawach dotyczących innych państw stron Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W praktyce i wykraczając poza zobowiązania płynące z Porozumienia, również Minister Sprawiedliwości i Minister Spraw Zagranicznych tłumaczą orzeczenia Trybunału lub ich streszczenia w sprawach dotyczących innych państw.

Strony Porozumienia samodzielnie wybierają orzeczenia Trybunału do tłumaczenia w oparciu o przegląd orzecznictwa z roku ubiegłego, przygotowywany przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych i w oparciu o własne propozycje stron. W wyniku ustaleń, które zapadły na dorocznej naradzie zorganizowanej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych w dniu 15 maja 2017 r., do tłumaczenia wybranych zostało dotychczas 31 orzeczeń Trybunału w sprawach dotyczących innych państw wydanych w 2016 r. Obecnie Naczelny Sąd Administracyjny, Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny i Minister Spraw Zagranicznych przygotowują tłumaczenia. Porozumienie jest zatem realizowane.

Należy też wyjaśnić, że Porozumienie dotyczy tłumaczenia wyroków Trybunału wobec innych państw i ma na celu m.in. zapobieganie potencjalnym naruszeniom Konwencji na przyszłość. Obowiązek tłumaczenia wyroków Trybunału wydanych w sprawach Polski ciąży natomiast na poszczególnych ministrach właściwych z uwagi na przedmiot naruszenia Konwencji stwierdzonego w wyroku Trybunału wydanym wobec Polski. Obowiązek taki stanowi element procedury wykonywania przez Polskę wyroków Trybunału i wynika wprost z zarządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2007 r. w sprawie utworzenia Zespołu do spraw Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Obowiązek ten jest realizowany niezależnie od wspomnianego wyżej Porozumienia

Tłumaczenia orzeczeń Trybunału na język polski, zarówno w sprawach polskich, jak i innych państw, są udostępniane w bazie orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka HUDOC, a także w bazie tłumaczeń prowadzonej przez Ministerstwo Sprawiedliwości – pod następującymi adresami internetowymi: 

https://hudoc.echr.coe.int/

https://bip.ms.gov.pl/pl/prawa-czlowieka/europejski-trybunal-praw-czlowieka/orzecznictwo-europejskiego-trybunalu-praw-czlowieka/

Pragnę również podkreślić, że do raportów rocznych na temat stanu wykonywania orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, przyjmowanych przez Radę Ministrów, corocznie załączana jest obszerna informacja na temat 30 najważniejszych orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wydanych w roku sprawozdawczym (według listy 30 orzeczeń wskazanych przez sam Trybunał).

Powyższe świadczy o tym, że rząd RP w żaden sposób nie ogranicza dostępu do informacji na temat orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a w istocie zapewnia ją w zakresie nawet szerszym niż wynikałoby to z bezpośrednich obowiązków związanych z przestrzeganiem i wykonywaniem wyroków Trybunału na podstawie art. 46 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. 

Jednocześnie pragnę wskazać, że Trybunał Konstytucyjny jest niezależnym organem sądowym. W związku z tym o jego stanowisko w przedmiocie uczestnictwa w Porozumieniu należy zwracać się bezpośrednio do Trybunału Konstytucyjnego. Natomiast w świetle informacji będących aktualnie w dyspozycji Ministra Spraw Zagranicznych Trybunał Konstytucyjny podtrzymuje wolę uczestniczenia w Porozumieniu.

Szersze informacje na temat Porozumienia, a także jego tekst są udostępniane na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych:

http://www.msz.gov.pl/pl/polityka_zagraniczna/europejski_trybunal_praw_czlowieka/wybrane_orzeczenia_eptcz/orzeczenia_inne_panstwa/tlumaczenia_wyrokow_europejskiego_trybunalu_praw_czlowieka_na_jezyk_polski