piątek, 01 wrzesień 2017

Interpelacja nr 15277 w sprawie braku realnego systemu wsparcia dla ofiar przestępstw seksualnych

Do ministra sprawiedliwości: 

Szanowny Panie Ministrze,

polskie prawo nie gwarantuje ofiarom przestępstw seksualnych takiego wsparcia, jakie rekomendowała dyrektywa unijna. Jednym z głównych problemów jest brak realnego systemu wsparcia dla ofiar.

Samo zaostrzenie kar dla przestępców, które zapowiada Pan Minister, nie wystarczy. Do sądów trafia niewielki procent spraw związanych z przestępstwami seksualnymi. W 2016 r. Policja wszczęła 2426 postępowań, ale w zaledwie 1383 potwierdzono przestępstwo. W Polsce normą są kary w zawieszeniu za przestępstwa seksualne.

Rekomendowana dyrektywa unijna ma na celu przeciwdziałać popełnianiu przestępstw. Tymczasem od dwóch lat rząd oraz Ministerstwo Sprawiedliwości lekceważy wymogi konwencji, narażając przez to kolejne kobiety i mężczyzn na bycie potencjalną ofiarą przestępstwa seksualnego.

Od dwóch lat powinien działać telefon zaufania uruchomiony przez państwo. Niestety telefon nie funkcjonuje. Od sierpnia 2015 obowiązuje Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Art. 24 Konwencji nakłada na strony obowiązek utworzenia ogólnokrajowego, całodobowego, bezpłatnego telefonu zaufania, respektującego poufność osób dzwoniących. Ma świadczyć porady i służyć pomocą. Ma również dawać obraz rzeczywistego zjawiska przemocy, także przemocy seksualnej, z jaką mamy do czynienia. Art. 25 konwencji gwarantuje ofiarom przemocy seksualnej pomoc psychologiczną i prawną. Niestety, te przepisy nie są respektowane przez Polskę.

Pan Minister proponuje podwyższenie kar dla przestępców, podczas gdy nie wypełnia wymogów obowiązującego prawa. Unijne dyrektywy mają na celu przeciwdziałanie przed popełnianiem przestępstw. Bywa, że ofiara dopiero po miesiącu jest wzywana na przesłuchanie. Przez ten miesiąc pozostawiona jest sama. Po miesiącu od drastycznego wydarzenia musi przeżywać na nowo to, co się wydarzyło. Dlatego zdarza się, że nie chcąc przeżywać tej traumy od nowa, na przesłuchanie nie przychodzi.

Od lat organizacje pozarządowe, w tym Centrum Praw Kobiet i Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, szkolą policjantów w zakresie pracy z ofiarami gwałtów. Niestety, wbrew wymogom konwencji antyprzemocowej, odebrano tym organizacjom dotacje. Zgodnie z obowiązującą konwencją antyprzemocową takie organizacje powinny mieć zapewnione fundusze. W Polsce ich nie mają. Zamiast polityki zapobiegania przestępstwom seksualnym w Polsce lekceważy się ofiary i potencjalne ofiary przestępstw seksualnych. Mamy szereg zaniedbań wynikających z nierespektowania zobowiązań konwencji antyprzemocowej.

Panie Ministrze, czy zajmie się Pan Minister wdrożeniem unijnej dyrektywy, która gwarantuje ofiarom przestępstw realny system wsparcia?

Dlaczego Pan Minister mówi wyłącznie o zaostrzeniu kar dla przestępców, a nie wspomina o obowiązującej unijnej dyrektywie?

Dlaczego w Polsce nie uruchomiono telefonu zaufania dla ofiar przestępstw seksualnych?

Dlaczego odebrano państwowe wsparcie finansowe instytucjom udzielającym pomocy ofiarom przemocy domowej, w tym gwałtów?

Dlaczego rząd demonstracyjnie pozbawia organizacje pozarządowe możliwości sprawnego niesienia pomocy i przeciwdziałania gwałtom?

MONIKA WIELICHOWSKA

Poseł na Sejm RP 

 

Odpowiedź: 

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Michał Woś

Warszawa, 05-10-2017

Szanowny Panie Marszałku,

Uprzejmie przedstawiam Panu Marszałkowi odpowiedź na interpelację nr 15277 Pani Poseł Moniki Wielichowskiej, która wpłynęła do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 12 września 2017 r. w sprawie braku realnego systemu wsparcia dla ofiar przestępstw seksualnych. 

W odpowiedzi na pytania dotyczące powyższego zagadnienia proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. 

Ministerstwo Sprawiedliwości wykonując postanowienia Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2012 r. nr. 2012/29/UE ustanawiające normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw, podejmuje działania poprzez Fundusz Sprawiedliwości.

Środki Funduszu są przeznaczane na:

1) pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz osobom im najbliższym, zwłaszcza pomoc medyczną, psychologiczną, rehabilitacyjną, prawną oraz materialną, udzielaną przez jednostki niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, w tym stowarzyszenia, fundacje, organizacje i instytucje oraz udzielaną przez jednostki zaliczane do sektora finansów publicznych;

2) realizację przez jednostki sektora finansów publicznych zadań ustawowych związanych z ochroną interesów osób pokrzywdzonych przestępstwem i świadków, a także wykrywaniem i zapobieganiem przestępczości oraz likwidacją skutków pokrzywdzenia przestępstwem;

3) finansowanie alternatywnych metod rozwiązywania konfliktów, w szczególności mediacji w sprawach rodzinnych, nieletnich i karnych;

4) edukację z zakresu przeciwdziałania przemocy i przestępczości w szczególności funkcjonariuszy Policji i pracowników jednostek oświatowych oraz ochrony zdrowia;

5) pomoc psychologiczną świadkom i osobom im najbliższym.

W 2017 r. przeprowadzono XII i XIII edycje konkursu ofert na powierzenie realizacji zadań w zakresie pomocy pokrzywdzonym dla jednostek niezaliczanych do sektora finansów publicznych i niedziałających w celu osiągnięcia zysku, w tym stowarzyszeń, fundacji, organizacji i instytucji na pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz osobom im najbliższym finansowanych ze środków Funduszu Sprawiedliwości.

W wyniku przeprowadzanych postępowań konkursowych wyłoniono 31 profesjonalnych podmiotów świadczących pomoc pokrzywdzonym w oparciu o środki finansowe pochodzące z Funduszu, które w ocenie Dysponenta gwarantowały najlepsze wykonanie powierzonego zadania. 

Jednocześnie uprzejmie wskazuję, iż Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (wcześniej Fundacja Dzieci Niczyje) uzyskała dofinansowanie na realizację programu pomocy pokrzywdzonym finansowaną z Funduszu Sprawiedliwości na terenie województwa mazowieckiego w ramach XII konkursu ofert na rok 2017 r.

W XII edycji konkursu na powierzenie realizacji zadań ze środków Funduszu Sprawiedliwości w zakresie pomocy pokrzywdzonym dla jednostek niezaliczanych do sektora finansów publicznych i niedziałających w celu osiągnięcia zysku, w tym stowarzyszeń, fundacji, organizacji i instytucji na pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz osobom im najbliższym, maksymalna pula środków przeznaczonych na dotacje wynosiła 16 000 000, 00 złotych. Nadto w wyniku XIII otwartego konkursu wybrano dodatkowy podmiot świadczący pomoc pokrzywdzonym na terenie województwa opolskiego, kwota dotacji wyniosła 449 999,49 zł.

Powyższe środki finansowe są przeznaczane na pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz osobom im najbliższym. Przyjmuje ona m.in. formę pomocy: medycznej, psychologicznej, prawnej oraz materialnej. Pomoc dedykowana jest ofiarom wszystkich przestępstw określonych w ustawach karnych oraz osobom im najbliższym w tym także ofiarom przestępstw seksualnych. 

Uwzględniając powyższe dane Ministerstwo Sprawiedliwości stanowczo zaprzecza aby organizacje pozarządowe były pozbawiane możliwości sprawnego niesienia pomocy. 

Ministerstwo Sprawiedliwości uprzejmie wyjaśnia, iż całodobowa ogólnopolska tzw. „Niebieska Linia” pomagająca ofiarom przemocy działa od stycznia 2017 roku pod bezpłatnym numerem 800 120 002. Każda osoba doznająca przemocy oraz jej świadkowie mogą więc skorzystać z pomocy specjalistów dyżurujących całą dobę pod tym bezpłatnym numerem telefonu. Infolinia ta działa na zlecenie Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (dalej: PARPA). Z uwagi na powyższe okoliczności Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, iż osoby pokrzywdzone przestępstwami seksualnymi mają zapewnioną możliwość skorzystania z telefonu zaufania. Należy zauważyć, że wydatkowanie środków publicznych, powinno odbywać się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w sposób oszczędny i celowy, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do dublowania linii telefonów zaufania. 

Z poważaniem,

Michał Woś