poniedziałek, 08 styczeń 2018

Interpelacja nr 18512 w sprawie realnej pomocy ofiarom przemocy domowej zapowiedzianej podczas exposé

Do Prezesa Rady Ministrów: 

Szanowny Panie Premierze,

„Kolejne pole naszych działań, to zero tolerancji dla przemocy i równość szans dla kobiet. Państwo jest naprawdę silne, jeśli jest w stanie ochronić swoich słabszych. Dlatego stanowczo mówię: nie ma zgody polskiego rządu na przemoc, ani jakiegokolwiek przyzwolenia na przemoc.(…) Widziałem z bliska tę krzywdę, która dzieje się dzieciom, często także ich mamom. Widziałem cierpienie maltretowanych dzieci i nie można ich zostawić samym sobie, nie można chować głowy w piasek. Oczywiście, zabieranie dzieci z powodu biedy to jest zbrodnia, ale pozostawianie dzieci na pastwę przemocy też jest zbrodnią. Kropka. Nie może być tak, że maltretowana kobieta będzie wraz z dziećmi uciekała z własnego domu. Poprawimy mechanizmy zapewniające ochronę ofiarom przemocy w domu i w miejscu pracy. W wymiarze sprawiedliwości musi nastąpić głęboka zmiana; nie może być tak, że ofiara spotyka swojego oprawcę przez kilka lat na sali sądowej z powodu opieszałości sądu. To jest walka z patologią społeczną. Ta patologia nie ma nic wspólnego z naszą tradycją. To właśnie szacunek dla kobiet jest głęboko zakorzeniony w naszej polskiej tradycji i w kulturze.”

Są to słowa Pana Premiera wypowiedziane podczas exposé. Każdego roku w Polsce w wyniku znęcania się, umiera od 400 do 500 kobiet. To kobiety zamordowane przez swoich oprawców, ofiary pobicia ze skutkiem śmiertelnym, kobiety popełniające samobójstwa i ofiary zabójstw, których sprawcy dokonują potem zamachu na własne życie. To kobiety pokrzywdzone, pozostawione samym sobie, kobiety, którym państwo nie udzieliło odpowiedniej pomocy.

Sytuacja jest dramatyczna. Najczęściej kobiety zmuszone są do mieszkania ze swoim oprawcą, lub w obawie o życie swoje i swoich dzieci – do ucieczki z domu.

W Polsce brakuje regulacji prawnych dotyczących przemocy, funkcjonariuszom Policji brakuje uprawnień do wydania nakazu opuszczenia domu i zakazu zbliżania się do ofiary. Brak wsparcia ze strony państwa dla ofiar przemocy domowej to bagatelizowanie ich prawa do bezpiecznego życia.

Pan Prezydent wypowiadając się przeciwko Konwencji antyprzemocowej stwierdził, że w Polsce regulacja prawne dotyczące przemocy są dobre, funkcjonują i są egzekwowane. Niestety, przeczy temu fakt, że pokrzywdzone kobiety wraz z dziećmi muszą mieszkać w schroniskach, lub u rodziny i znajomych, podczas gdy sprawca przemocy pozostaje bezkarny w ich wspólnym mieszkaniu.

Panie Premierze, aby zapewnić ofiarom przemocy bezpieczeństwo, konieczne jest wprowadzenie przepisów pozwalających na natychmiastowe odizolowanie sprawcy od ofiary w toku postępowania karnego i cywilnego oraz pociąganie do odpowiedzialności tych, którzy łamią wydane nakazy.
Jest to najwyższy czas, aby słowa wypowiedziane podczas exposé zostały zamienione w czyny i ofiary przemocy domowej otrzymały realną pomoc.

Panie Premierze,

1. Czy wprowadzi Pan do ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie zapis, dający uprawnienia Policji do wydania natychmiastowego nakazu opuszczenia domu, zakazu kontaktowania się i zbliżania do osób pokrzywdzonych w wyniku przemocy na okres co najmniej 14 dni?
2. Czy Pan Premier podejmie działania w celu rozszerzenia przepisu w ustawie o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie dotyczącego cywilnego nakazu opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym o zakaz kontaktów i zbliżania się do osoby pokrzywdzonej oraz obowiązek wydania orzeczenia w terminie najpóźniej do 48 godzin?
3. Czy Pan Premier zajmie się wprowadzeniem sankcji za naruszenie nakazu opuszczenia domu oraz zakazu zbliżania się i kontaktowania z pokrzywdzoną?

Z wyrazami szacunku
Monika Wielichowska
Poseł na Sejm RP 

 

Odpowiedź: 

Odpowiadając na interpelację poselską z dnia 16 stycznia 2018 r. znak: K8INT18512 złożoną przez Panią Poseł Monikę Wielichowską w sprawie realnej pomocy osobom doznającym przemocy domowej zapowiedzianej podczas exposé Pana Premiera Mateusza Morawieckiego, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej udziela następujących wyjaśnień:

Obowiązujące w zakresie przeciwdziałania przemocy rozwiązania prawne określają między innymi tryb i zasady postępowania w przypadkach konieczności odizolowania sprawcy od osoby doznającej przemocy.

Regulacje te zawarte są w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1390), ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 i 2405), ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 2017 r. poz. 2204) oraz ustawie z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2017 r. z późn. zm.).

Zgodnie z art. 3 ust 1 pkt 3 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie osobie doznającej przemocy udziela się pomocy w formie ochrony przed dalszym krzywdzeniem, przez uniemożliwienie osobom stosującym przemoc korzystania ze wspólnie zajmowanego z innymi członkami rodziny mieszkania oraz zakazanie kontaktowania się i zbliżania się do osoby pokrzywdzonej.

Ponadto na mocy art. 11a w/w ustawy osoba doznająca przemocy może również żądać, aby sąd zobowiązał wspólnie zamieszkującego członka rodziny, który stosuje przemoc do opuszczenia przez niego mieszkania.

W tym miejscu warto także nadmienić, że zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym wobec osób stosujących przemoc można zastosować środki zapobiegawcze i środki karne. W kodeksie postępowania karnego w art. 275a przewidziano środek zapobiegawczy tytułem którego można nakazać oskarżonemu o przestępstwo popełnione z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej okresowe opuszczenie lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony ponownie popełni przestępstwo z użyciem przemocy wobec tej osoby, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził. W postępowaniu przygotowawczym środek ten stosuje się na wniosek Policji albo z urzędu. Jeżeli wobec oskarżonego, zatrzymanego na podstawie art. 244 § 1a lub 1b zachodzą podstawy do zastosowania środka zapobiegawczego przewidzianego w § 1, Policja niezwłocznie, nie później niż przed upływem 24 godzin od chwili zatrzymania, występuje z wnioskiem do prokuratora o zastosowanie tego środka zapobiegawczego. Wniosek powinien być rozpoznany przed upływem 48 godzin od chwili zatrzymania oskarżonego. Omawiany środek stosuje się na okres nie dłuższy niż 3 miesiące.

Środkami karnymi wymienionymi w kodeksie karnym są natomiast zakaz zbliżania się do określonych osób lub zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, a także nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, nawiązka.

Uznając jednakże, iż przepisy w obszarze przeciwdziałania przemocy wymagają zmian zapewniających poprawę skuteczności działań w tym zakresie, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjęło inicjatywę legislacyjną, celem której jest wprowadzenie korekt i uzupełnień do regulacji prawnych dotyczących organizacji i funkcjonowania systemu przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Projektowane zmiany mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa osób doznających przemocy oraz zwrócenie uwagi na potrzebę ochrony autonomii rodziny. 

podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Elżbieta Bojanowska